Chuẩn hóa doanh nghiệp, điều kiện đón dòng vốn quốc tế

TP. Hồ Chí Minh mở rộng kênh huy động vốn quốc tế. Ảnh: Thu Hòa

Mở rộng kênh huy động vốn quốc tế

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động phức tạp, các quy luật thị trường truyền thống dần thay đổi, doanh nghiệp không chỉ cần tìm kiếm nguồn vốn mới mà còn phải nâng cao năng lực nội tại để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư.

Chia sẻ tại Diễn đàn Made by Vietnam Forum 2026 được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh mới đây, các chuyên gia nhận định, tiến trình hội nhập của thị trường chứng khoán và định hướng phát triển Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) đang mở ra nhiều cơ hội huy động vốn cho doanh nghiệp.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, cho biết trung tâm đã kết nạp 10 thành viên đầu tiên là các tập đoàn đầu tư quốc tế, với tổng vốn cam kết đầu tư vào nền kinh tế thực khoảng 2,7 tỷ USD đến năm 2027.

Hiện VIFC-HCMC đang chờ cấp phép thành lập các ngân hàng thành viên để mở tài khoản, chuyển vốn; đồng thời kiến nghị cho phép sử dụng tài khoản tạm thời nhằm giải ngân những thương vụ đầu tiên trong tháng 11. Song song đó, trung tâm xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho 4 nhóm sản phẩm gồm trái phiếu, quỹ đầu tư, fintech và sở giao dịch hàng hóa.

Theo ông Huân, VIFC-HCMC được kỳ vọng thu hút nguồn vốn quốc tế với chi phí thấp, góp phần giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng trong nước khi dư nợ tín dụng trên GDP đã vượt 140%.

Ở góc độ phát triển dài hạn, PGS.TS. Phạm Nguyễn Anh Huy, Đại học RMIT Việt Nam cho rằng, sau bước tiến từ định hướng đến thu hút 10 thành viên với cam kết 2,7 tỷ USD vốn đầu tư, VIFC-HCMC cần tập trung giải quyết 3 nhiệm vụ trọng tâm.

Đó là hoàn thiện thể chế pháp lý và cơ chế xử lý tranh chấp theo chuẩn quốc tế nhằm tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư; phát triển các sản phẩm tài chính sáng tạo như token hóa tài sản bất động sản, năng lượng tái tạo và tín chỉ carbon; đồng thời bảo đảm doanh nghiệp trong nước tiếp nhận vốn tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn, qua đó giữ chân các nhà đầu tư dài hạn.

Một hướng huy động nguồn lực khác là phát triển thị trường tài sản mã hóa. Ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết thị trường tài sản mã hóa toàn cầu tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2023-2025; Việt Nam hiện có trên 17 triệu người dùng tài sản mã hóa.

Để thu hút nguồn lực fintech và dòng vốn quy mô lớn, ông Hòa cho rằng Việt Nam cần xây dựng cơ chế linh hoạt, tạo thuận lợi cho dòng tiền ra vào, áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, đơn giản hóa thủ tục cấp phép và hướng đến cơ chế đăng ký thành viên tại VIFC-HCMC.

Đối với bảo vệ nhà đầu tư, theo Nghị quyết số 05/NQ-CP, việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa phải dựa trên nguyên tắc thận trọng, từng bước và có kiểm soát. Trong đó, các giải pháp bảo vệ tập trung vào bốn yêu cầu: sàn giao dịch phải có vốn pháp định tối thiểu 10.000 tỷ đồng (khoảng 400 triệu USD) để bảo đảm khả năng bồi hoàn khi xảy ra sự cố; chịu trách nhiệm toàn diện nếu phát sinh lỗi bảo mật từ phía sàn; tách biệt hoàn toàn tiền và tài sản của nhà đầu tư với tài sản của sàn; đồng thời tăng cường kiểm tra liên ngành nhằm giám sát việc tuân thủ và bảo đảm minh bạch thông tin.

Bên cạnh đó, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Điều 24 Luật Phát triển đô thị cho phép thành viên VIFC -HCMC cung cấp dịch vụ phát hành cổ phiếu, trái phiếu quốc tế cho doanh nghiệp trong nước...

Minh bạch quản trị, chứng minh hiệu quả sử dụng vốn

Dù các kênh huy động vốn ngày càng đa dạng, khả năng tiếp cận dòng tiền quốc tế vẫn phụ thuộc lớn vào năng lực nội tại của doanh nghiệp.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, doanh nghiệp muốn bước ra thị trường vốn quốc tế cần chuẩn hóa ba yếu tố: quản trị doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế, hệ thống kế toán - tài chính theo IFRS và xếp hạng tín nhiệm độc lập.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam chủ động minh bạch quản trị, sản xuất. Ảnh: VNM

Ông Huân cũng lưu ý, xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp không thể vượt trần xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Vì vậy, nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư không chỉ có ý nghĩa đối với Chính phủ mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí huy động vốn quốc tế.

Từ góc nhìn nhà đầu tư, TS Dương Như Hùng, Trường đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Thành viên Hội đồng Chỉ số của Sở Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh, cho rằng doanh nghiệp cần chứng minh hai yếu tố là suất sinh lợi kỳ vọng và khả năng quản trị rủi ro.

Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào doanh thu hay tốc độ mở rộng quy mô mà còn đánh giá hiệu quả trên từng đơn vị kinh doanh. Chẳng hạn, với doanh nghiệp bán lẻ, họ có thể xem xét suất sinh lợi trên mỗi cửa hàng, hiệu quả sử dụng vốn (ROE, ROIC), khả năng tối ưu hàng tồn kho và dòng tiền tự do dành cho tái đầu tư.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chứng minh mỗi đồng vốn bỏ ra có thể tạo ra giá trị như thế nào, thay vì chỉ thuyết phục nhà đầu tư bằng kế hoạch tăng trưởng hoặc quy mô doanh thu.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trịnh Thanh Cần, Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán Kafi, cho rằng các quỹ đầu tư tư nhân không chỉ cung cấp vốn mà còn hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa quản trị. Trong khi đó, công ty chứng khoán có thể tư vấn cấu trúc tài chính và làm cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận nhà đầu tư tại trung tâm tài chính quốc tế.

Theo ông Cần, để hoạt động hiệu quả trên thị trường vốn, doanh nghiệp cần làm rõ mục đích sử dụng vốn, tính bền vững của mô hình kinh doanh và năng lực bảo đảm hiệu quả sau khi huy động.

Trong chu kỳ kinh tế nhiều biến động, việc chuẩn hóa mô hình vận hành, minh bạch tài chính, xây dựng phương án sử dụng vốn rõ ràng và quản trị rủi ro chặt chẽ là những yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp. Cùng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuẩn bị lộ trình IPO từ sớm, đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp Made by Vietnam tận dụng các kênh vốn mới, nâng cao khả năng cạnh tranh và tiếp cận dòng vốn quốc tế dài hạn.