Thị trường chứng khoán Việt Nam: Mở rộng cánh cửa đón dòng vốn quốc tế

Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Quang Định

Nâng hạng mở rộng cánh cửa tiếp cận dòng vốn toàn cầu

Sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt quy mô đáng kể. Đến ngày 21/10, thị trường cổ phiếu đạt 10,16 triệu tỷ đồng, tương đương 79,1% GDP ước tính năm 2025; thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,94 triệu tỷ đồng, tương đương 22,9% GDP. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 14 triệu.

Tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 với chủ đề “Dòng vốn mới - Vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam”, do Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức ngày 30/10, các cơ quan quản lý, FTSE Russell, quỹ đầu tư, ngân hàng, công ty chứng khoán và chuyên gia trong nước, quốc tế đã tập trung thảo luận giải pháp thu hút dòng vốn ngoại, tận dụng cơ hội từ tiến trình nâng hạng thị trường.

Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính), cho biết việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp ngày 21/9 là dấu mốc quan trọng, mở ra cơ hội tiếp cận rộng hơn với các nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà là khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới. Khả năng thu hút vốn còn phụ thuộc vào chất lượng thị trường, sức hấp dẫn của doanh nghiệp và môi trường đầu tư.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng đến mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026-2030, thị trường chứng khoán cần phát huy vai trò huy động, phân bổ vốn trung và dài hạn, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng trước biến động kinh tế, tài chính toàn cầu.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, cơ quan quản lý tập trung triển khai 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý, tiếp tục rà soát, sửa đổi quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn và nhà đầu tư tham gia thị trường; nâng cao chất lượng vận hành, đáp ứng tiêu chí của các tổ chức xếp hạng quốc tế, hướng tới mục tiêu nâng hạng cao hơn.

Thứ hai, hiện đại hóa hạ tầng, hoàn thiện hệ thống giao dịch, thanh toán, bù trừ; triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong giám sát.

Thứ ba, nâng cao chất lượng hàng hóa, khuyến khích doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động hiệu quả tham gia thị trường; thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch. Đồng thời, định hướng phát triển đa dạng sản phẩm tài chính, đáp ứng nhu cầu đầu tư và huy động vốn trung, dài hạn.

Thứ tư, phát triển nhà đầu tư chuyên nghiệp, tăng cường vai trò của quỹ đầu tư, nhà đầu tư tổ chức và các định chế tài chính dài hạn; nâng cao kiến thức, kỹ năng quản trị rủi ro cho nhà đầu tư cá nhân.

Thứ năm, tăng cường kiểm tra, giám sát, ứng dụng công nghệ để phát hiện, cảnh báo rủi ro; đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Các đơn vị phối hợp phát triển thị trường chứng khoán. Ảnh: Quang Định

Bên cạnh đó, bà Phương đề nghị các bộ, ngành phối hợp rà soát quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) tại doanh nghiệp, nhất là những ngành, lĩnh vực có điều kiện, nhằm tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thị trường. Đồng thời, nghiên cứu phát triển công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá để nhà đầu tư nước ngoài chủ động quản trị rủi ro khi đầu tư tại Việt Nam.

Bà cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, hiệu quả kinh doanh, chất lượng quản trị và minh bạch thông tin của doanh nghiệp; tăng cường khả năng thích ứng, quản trị rủi ro trước biến động địa chính trị, giá năng lượng và lãi suất quốc tế.

Chất lượng thị trường quyết định sức hút dòng vốn ngoại

Đánh giá về khả năng huy động vốn, ông Đinh Đức Minh, Giám đốc đầu tư cấp cao Công ty Cổ phần quản lý quỹ VinaCapital, nhận định Việt Nam đang đứng trước cơ hội tăng trưởng mạnh trong 5-10 năm tới nhờ những thay đổi trong trật tự kinh tế toàn cầu, lợi thế nhân khẩu học và định hướng đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng. Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để phát triển các định chế đầu tư dài hạn, đặc biệt là quỹ hưu trí tự nguyện và thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Theo ông Minh, quy mô tài sản của các quỹ hưu trí tự nguyện tại Việt Nam còn nhỏ so với nhiều quốc gia trong khu vực. Trong khi đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng chưa phát triển tương xứng với nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Đây là những kênh có thể bổ sung nguồn vốn dài hạn, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và tạo thêm lựa chọn đầu tư cho người dân.

Bên cạnh nguồn vốn trong nước, Việt Nam cũng có cơ hội thu hút thêm dòng tiền quốc tế nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô, nguồn ngoại tệ từ xuất khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Ông Minh cũng đề cập cơ hội cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Theo ông, việc nâng hạng tín nhiệm sẽ giúp Việt Nam mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế, đồng thời góp phần giảm chi phí huy động vốn.

Đối với thị trường cổ phiếu, ông Minh đánh giá những thành quả tăng trưởng của chứng khoán Việt Nam trong dài hạn chưa được nhìn nhận tương xứng.

Theo ông Minh, trong khoảng 10 năm qua, thị trường chứng khoán Việt Nam có diễn biến vượt trội so với nhiều thị trường trong khu vực. Việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp là bước tiến quan trọng.

Tương tự, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, cho rằng xếp hạng tín nhiệm quốc gia là thước đo quan trọng, làm cơ sở để nhà đầu tư nước ngoài đánh giá và quyết định đầu tư vào một nền kinh tế.

Theo ông Huân, xếp hạng tín nhiệm của doanh nghiệp không thể cao hơn xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Do đó, khi Việt Nam cải thiện và nâng cao xếp hạng tín nhiệm quốc gia, các doanh nghiệp trong nước cũng có thêm cơ hội cải thiện xếp hạng, qua đó thuận lợi hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

Đáng chú ý, xếp hạng tín nhiệm càng cao thì chi phí huy động vốn càng thấp. Điều này có thể khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam mạnh dạn hơn trong việc tìm kiếm và huy động vốn trên thị trường quốc tế. Ông Huân cho biết trong bối cảnh chi phí huy động vốn trong nước hiện khá cao, nguồn vốn từ thị trường quốc tế đang là một trong những kênh được doanh nghiệp Việt Nam quan tâm.

Nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó Tổng giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP. Hồ Chí Minh, Tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ, cho rằng các nghiên cứu dữ liệu chỉ ra tín dụng ngân hàng đang đóng góp khoảng 51% tổng nguồn vốn của nền kinh tế, trong khi nguồn vốn huy động từ thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp mới chiếm khoảng 13-14%.

Các diễn giả chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Quang Định

Theo ông Trần Xuân Toàn, cơ hội từ tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán vừa qua đã mở ra một cánh cửa đáng chú ý. Tuy nhiên, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng, càng không phải lời bảo đảm rằng dòng vốn sẽ tự động chảy vào Việt Nam.

“Dòng vốn chỉ ở lại khi nhìn thấy một thị trường minh bạch, có khả năng tiếp cận thuận lợi, có hàng hóa chất lượng, có doanh nghiệp quản trị tốt và có cơ chế bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư một cách đáng tin cậy”, nhà báo Trần Xuân Toàn nhấn mạnh.

Ở góc độ tổ chức xếp hạng, bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách Chỉ số khu vực châu Á - Thái Bình Dương của FTSE Russell cho rằng, khi một thị trường được nâng hạng, sự chú ý thường tập trung vào những cổ phiếu có khả năng được bổ sung vào các bộ chỉ số và lượng vốn đầu tư tiềm năng.

Tuy nhiên, giá trị của việc nâng hạng không chỉ nằm ở dòng vốn có thể xuất hiện trong ngắn hạn, mà còn ở sự thay đổi trong cách cộng đồng đầu tư quốc tế nhìn nhận, đánh giá và so sánh thị trường.

Trong nhiều năm, Việt Nam được FTSE Russell xếp vào nhóm thị trường cận biên. Việc chuyển sang nhóm thị trường mới nổi thứ cấp đưa Việt Nam bước vào sân chơi cạnh tranh khác, với phạm vi tiếp cận rộng hơn đối với các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.

Đáng chú ý, sự kiện nâng hạng đưa Việt Nam gia nhập hệ sinh thái đầu tư nơi có khoảng 20.000 tỷ USD tài sản toàn cầu đang lấy các chỉ số FTSE Russell làm chuẩn tham chiếu. Dù không phải toàn bộ quy mô vốn này sẽ đổ ngay vào Việt Nam, con số trên cho thấy tiềm năng rất lớn trong việc thu hút sự quan tâm của cộng đồng đầu tư quốc tế.

Tại phiên thảo luận “Việt Nam chào dòng vốn toàn cầu”, các chuyên gia tập trung nhận diện những rào cản đối với dòng vốn ngoại, từ giới hạn sở hữu nước ngoài, khả năng tiếp cận thị trường đến cơ chế giao dịch, thanh toán và quản trị rủi ro tỷ giá.

Các ý kiến cũng đề xuất giải pháp tận dụng cơ hội sau khi FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, tiếp tục cải thiện các điều kiện để hướng tới đáp ứng tiêu chí nâng hạng của MSCI. Đây được xem là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao sức hấp dẫn của thị trường, thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế dài hạn và củng cố vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trong hệ thống tài chính toàn cầu.