Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
![]() |
| Chính phủ yêu cầu rà soát các chính sách về thuế, đất đai, đầu tư, tín dụng và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu. |
Quản trị xuất siêu theo hướng chủ động, bền vững
Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa ký Nghị quyết số 403/NQ-CP ngày 21/11/2026 ban hành Kế hoạch tổng thể quản trị xuất siêu và phòng tránh các rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế giai đoạn 2026 - 2030.
Kế hoạch đặt mục tiêu triển khai đồng bộ, nhất quán các nhiệm vụ, giải pháp quản trị xuất siêu trong quan hệ thương mại song phương theo hướng chủ động, bền vững, bảo đảm hài hòa giữa mở rộng xuất khẩu và tăng cường năng lực nhập khẩu phục vụ sản xuất, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của hàng hóa xuất khẩu.
Đồng thời, chủ động phòng tránh nguy cơ dư thừa công suất, ngăn chặn hành vi lẩn tránh, chuyển tải bất hợp pháp, gian lận xuất xứ; kiểm soát và thực hiện hiệu quả các quy định về cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Chính phủ xác định quản trị xuất siêu phải gắn với đa dạng hóa thị trường và nguồn cung, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, gia tăng giá trị trong nước và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng; bảo đảm thương mại công bằng, hạn chế rủi ro do mất cân đối thương mại hoặc phụ thuộc quá mức vào một số thị trường, sản phẩm và nguồn cung đầu vào.
Theo đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường theo dõi, đánh giá và cảnh báo sớm về quy mô, cơ cấu, mức độ tập trung của xuất siêu, nhất là đối với những nhóm hàng, thị trường và doanh nghiệp có kim ngạch hoặc mức thặng dư thương mại lớn.
Cùng với đó, chủ động nhận diện nguy cơ phát sinh các rào cản thương mại, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, dư thừa công suất và những rủi ro liên quan đến nguồn cung nhập khẩu, sử dụng lao động cưỡng bức.
Để thực hiện mục tiêu trên, Chính phủ yêu cầu tập trung triển khai 7 nhóm giải pháp chủ đạo, gồm: Hoàn thiện thể chế về quản trị xuất siêu, xuất xứ và phòng ngừa lẩn tránh thương mại; tăng cường quản trị xuất siêu dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro; củng cố chuỗi cung ứng, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực nhập khẩu phục vụ sản xuất; quản lý quy hoạch, đầu tư và công suất theo tín hiệu thị trường; rà soát chính sách ưu đãi, hỗ trợ và tín dụng; hoàn thiện cơ chế kiểm soát hàng hóa sử dụng lao động cưỡng bức; tăng cường phối hợp và năng lực thực thi.
Trong đó, chú trọng kết nối, khai thác dữ liệu hải quan, thuế, đầu tư, xuất nhập khẩu và doanh nghiệp; hoàn thiện các quy định về xuất xứ hàng hóa, chứng nhận xuất xứ (C/O), hậu kiểm và cơ chế cảnh báo sớm đối với những nhóm hàng có nguy cơ bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại.
Chính phủ cũng yêu cầu rà soát các chính sách về thuế, đất đai, đầu tư, tín dụng và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu; đánh giá tác động đến việc mở rộng công suất, điều chỉnh những chính sách không còn phù hợp hoặc có nguy cơ làm phát sinh rủi ro về trợ cấp, bảo đảm tuân thủ pháp luật Việt Nam và các cam kết quốc tế.
Tăng cường quản lý dữ liệu xuất nhập khẩu, đầu tư và kiểm soát gian lận thương mại
Để triển khai Kế hoạch, Chính phủ giao Bộ Tài chính nhiều nhiệm vụ cụ thể, tập trung vào công tác quản lý xuất nhập khẩu, đầu tư, kiểm soát xuất xứ hàng hóa, phòng ngừa chuyển tải bất hợp pháp và bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Về quản trị xuất siêu và theo dõi các nhóm hàng có thặng dư thương mại lớn, Bộ Tài chính phối hợp rà soát, phân tích số liệu xuất khẩu, nhập khẩu, hải quan và đầu tư; xác định các nhóm hàng có thặng dư thương mại lớn, các doanh nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu của từng nhóm hàng.
Đồng thời, đánh giá cơ cấu nguồn gốc vốn và mức độ đóng góp của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào hoạt động xuất khẩu, phục vụ công tác theo dõi, đánh giá chất lượng và tính bền vững của xuất siêu.
Bộ Tài chính được giao nghiên cứu bổ sung cơ chế, chính sách điều tiết dòng vốn đầu tư vào các dự án FDI ngay từ khâu đăng ký đầu tư; khuyến khích các dự án có thị trường mục tiêu phù hợp với định hướng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
Cùng với đó, nghiên cứu cơ chế chia sẻ tự động dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, đăng ký đầu tư với các cơ quan quản lý liên quan, góp phần tăng cường khả năng theo dõi, phân tích và nhận diện sớm các rủi ro thương mại.
Về củng cố chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá mức độ phụ thuộc vào nguồn cung đầu vào nhập khẩu của các ngành sản xuất, nhất là những ngành xuất khẩu chủ lực.
Nội dung phối hợp bao gồm đánh giá nguồn gốc, cơ cấu và giá trị đầu vào nhập khẩu trong sản phẩm xuất khẩu; xác định mức độ tạo giá trị gia tăng trong nước; đa dạng hóa nguồn cung, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.
Bộ Tài chính cũng phối hợp rà soát, khai thác hiệu quả các hệ thống, cơ sở dữ liệu hiện có về truy xuất nguồn gốc, phục vụ quản lý chuỗi cung ứng và phòng ngừa rủi ro thương mại.
Đối với công tác phòng, chống gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp, Chính phủ giao Bộ Tài chính triển khai thực hiện Nghị định số 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
Bộ Tài chính có trách nhiệm kịp thời kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền đối với các dấu hiệu gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp hoặc hành vi né tránh biện pháp phòng vệ thương mại, đặc biệt đối với những nhóm hàng hóa có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu khi phát hiện nghi vấn gian lận xuất xứ hoặc chuyển tải bất hợp pháp trong quá trình thực hiện hoạt động nghiệp vụ hải quan.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính triển khai hợp tác với các đối tác liên quan trong công tác chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, chống lẩn tránh thuế và các biện pháp phòng vệ thương mại.
Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Tài chính tổ chức các hội thảo, tập huấn về xuất xứ hàng hóa nhằm nâng cao năng lực kiểm tra, phát hiện các vụ việc gian lận cho đội ngũ cán bộ, công chức hải quan.
Trong quá trình thực hiện, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương để tăng cường kết nối cơ sở dữ liệu hải quan, thuế, đầu tư với hệ thống chứng nhận xuất xứ hàng hóa điện tử; phối hợp kiểm tra, xác minh các trường hợp có dấu hiệu chuyển tải bất hợp pháp hoặc lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.
Về quản lý đầu tư và phòng ngừa nguy cơ dư thừa công suất, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan liên quan rà soát quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, mục tiêu sản lượng, mở rộng công suất và xuất khẩu.
Trong đó, chú trọng đánh giá các chính sách ưu đãi, hỗ trợ liên quan đến tín dụng, đất đai, thuế thu nhập doanh nghiệp và các hình thức hỗ trợ khác, nhất là những chính sách có thể tạo động lực mở rộng công suất vượt quá nhu cầu thị trường hoặc làm gia tăng nguy cơ bị cáo buộc trợ cấp.
Bộ Tài chính cũng phối hợp với các địa phương rà soát những dự án đã được cấp phép, đang xây dựng hoặc nằm trong quy hoạch nhưng chưa triển khai có nguy cơ gây dư thừa công suất, bao gồm các dự án của doanh nghiệp FDI.
Đồng thời, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong việc rà soát, đánh giá các chính sách tiền tệ, tín dụng có nguy cơ bị cáo buộc tạo lợi thế thương mại không công bằng hoặc góp phần gây dư thừa công suất, phục vụ công tác giải trình và đề xuất giải pháp xử lý khi cần thiết.
Đối với việc kiểm soát hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức, Bộ Tài chính được giao cung cấp, cập nhật và phân tích số liệu thực tế về tiền lương, thu nhập, việc làm, chi phí sinh hoạt và thu nhập thực tế của người lao động, gắn với các chỉ tiêu về tiêu dùng, mức sống và sức mua của hộ gia đình.
Về nguồn lực triển khai Kế hoạch, Bộ Tài chính có trách nhiệm tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí thực hiện trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và khả năng cân đối ngân sách.
Các bộ, cơ quan và địa phương chủ động bố trí kinh phí thực hiện nhiệm vụ được giao, bao gồm hoạt động kiểm tra, xác minh xuất xứ hàng hóa, trong phạm vi dự toán được giao.
Tăng cường phối hợp liên ngành, chủ động phòng ngừa rủi ro thương mại
Bên cạnh các nhiệm vụ giao Bộ Tài chính, Nghị quyết số 403/NQ-CP phân công trách nhiệm cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ các giải pháp quản trị xuất siêu và phòng tránh rủi ro trong hoạt động thương mại quốc tế.
Trong đó, Bộ Công Thương giữ vai trò chủ trì theo dõi, phân tích, đánh giá định kỳ quy mô, cơ cấu và mức độ tập trung của xuất siêu theo ngành hàng, sản phẩm, thị trường và khu vực doanh nghiệp; xây dựng cơ chế cảnh báo sớm đối với các nhóm hàng, thị trường và doanh nghiệp có nguy cơ phát sinh rủi ro thương mại.
Bộ Công Thương cũng được giao hoàn thiện các quy định về xuất xứ hàng hóa, C/O và hậu kiểm; nghiên cứu xây dựng nghị định thay thế Nghị định số 31/2018/NĐ-CP, rà soát sửa đổi quy định xử phạt vi phạm trong hoạt động thương mại, tăng cường chia sẻ dữ liệu với cơ quan hải quan và các cơ quan chức năng.
Đồng thời, triển khai các giải pháp đa dạng hóa nguồn cung, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa; rà soát quy hoạch, chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp để hạn chế nguy cơ dư thừa công suất và rủi ro bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại.
Bộ Công an phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Tài chính tăng cường kiểm tra, xác minh và xử lý các dấu hiệu gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp; đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu, giám sát và phát hiện những hành vi vi phạm có dấu hiệu hình sự.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp rà soát, đánh giá chính sách tiền tệ, tín dụng; giải trình, làm rõ những chính sách có nguy cơ bị cáo buộc tạo lợi thế thương mại không công bằng hoặc góp phần gây dư thừa công suất.
Bộ Nội vụ chủ trì rà soát, hoàn thiện chính sách, pháp luật về lao động, tiền lương và điều kiện làm việc; xây dựng cơ chế phối hợp, xác minh và hoàn thiện quy định hướng dẫn thực thi việc cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Bộ Ngoại giao phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan tăng cường trao đổi với các đối tác thương mại, chủ động thông tin về những biện pháp Việt Nam đang triển khai nhằm thúc đẩy thương mại cân bằng, bền vững; kịp thời phát hiện, cảnh báo nguy cơ điều tra, áp thuế và các biện pháp thương mại bất lợi đối với hàng hóa Việt Nam.
Đối với các địa phương, Chính phủ yêu cầu phối hợp rà soát các dự án đầu tư có nguy cơ gây dư thừa công suất, nhất là dự án FDI; đánh giá các chính sách hỗ trợ sản xuất, xuất khẩu và tăng cường phối hợp trong kiểm tra, xác minh, xử lý vi phạm về xuất xứ hàng hóa.
Tin tức khác
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số
Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh - Hàng Việt vì người Việt
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh từ ngày 1/1/2028
Đánh thức nguồn lực di sản, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc
Việt Nam - Azerbaijan thúc đẩy hợp tác chiến lược, khai thác tiềm năng kinh tế, thương mại và năng lượng
PODCAST: Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp đến hết ngày 30/6/2028: Ai được hưởng?
PODCAST: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội
PODCAST: Thị trường chứng khoán Việt Nam tuần giao dịch 16-20/11/2026
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Bế mạc Kỳ họp thứ hai: Quốc hội thông qua 38 luật, quyết định nhiều vấn đề quan trọng
Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Azerbaijan
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tăng trách nhiệm bảo vệ người lao động
Chính thức bổ sung ngày 27/7 là ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số
Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh - Hàng Việt vì người Việt
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh từ ngày 1/1/2028
Đánh thức nguồn lực di sản, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc









