Kinh tế dữ liệu trước cơ hội bứt phá từ hành lang pháp lý mới
![]() |
| Khơi thông dòng chảy dữ liệu để tạo đột phá cho kinh tế số. Ảnh minh hoạ. |
Dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược của nền kinh tế
Theo báo cáo e-Conomy SEA 2025 của Google, Temasek và Bain & Company, tổng giá trị hàng hóa của nền kinh tế số Việt Nam ước đạt khoảng 39 tỷ USD trong năm 2025, tăng 17% so với năm trước. Sự phát triển của thương mại điện tử, tài chính số và các nền tảng trực tuyến cho thấy nhu cầu khai thác dữ liệu ngày càng lớn trong hoạt động kinh tế.
Một số số liệu tổng hợp được công bố cho thấy kinh tế dữ liệu hiện đóng góp khoảng 1,4-1,5% GDP Việt Nam. Các dự báo nhận định tỷ trọng này có thể đạt 5-8% GDP vào năm 2030, đồng thời tạo thêm khoảng 200.000-300.000 việc làm. Những con số phản ánh tiềm năng đáng kể của kinh tế dữ liệu nếu các điều kiện phát triển được cải thiện.
Theo các chuyên gia, dữ liệu cần được nhìn nhận như một yếu tố sản xuất mới, bên cạnh vốn, lao động, tài nguyên và công nghệ. Giá trị của dữ liệu phụ thuộc lớn vào khả năng phân bổ, kết nối và lưu chuyển hiệu quả giữa các chủ thể, qua đó thúc đẩy hình thành những mô hình kinh doanh và phương thức tạo giá trị mới.
Thực tế cho thấy, trong lĩnh vực tài chính, dữ liệu giao dịch và dòng tiền có thể hỗ trợ các tổ chức tín dụng đánh giá khả năng trả nợ, mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp. Trong sản xuất công nghiệp, dữ liệu vận hành giúp tối ưu dây chuyền, dự báo nhu cầu bảo trì và tiết kiệm chi phí. Đối với logistics, kết nối dữ liệu góp phần nâng cao hiệu quả vận chuyển, phân phối hàng hóa.
![]() |
| Trung tướng, GS.TS Nguyễn Minh Đức Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội |
Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang làm gia tăng giá trị của dữ liệu. Các mô hình AI cần nguồn dữ liệu có chất lượng để huấn luyện, phân tích và đưa ra dự báo. Điều này mở ra cơ hội phát triển những ngành nghề mới liên quan đến hạ tầng dữ liệu, điện toán đám mây, phân tích thông tin và các dịch vụ công nghệ có giá trị gia tăng cao.
Đánh giá về những nội dung mới của Luật An ninh dữ liệu, Trung tướng, GS.TS Nguyễn Minh Đức, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, nêu rõ dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Theo ông, Luật An ninh dữ liệu hướng tới bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia, đồng thời tạo dựng niềm tin số, khơi thông giá trị của dữ liệu và thúc đẩy kinh tế số phát triển an toàn, bền vững.
Đáng chú ý, Trung tướng Nguyễn Minh Đức cho rằng một trong những điểm nổi bật của luật là đổi mới tư duy quản trị theo hướng bảo đảm an ninh gắn với kiến tạo phát triển. Thay vì áp dụng cơ chế kiểm soát đồng loạt, luật phân loại dữ liệu theo 5 cấp độ rủi ro, thực hiện hậu kiểm là chủ yếu và tập trung tiền kiểm đối với những hệ thống có nguy cơ cao, tạo điều kiện để dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh được lưu thông thuận lợi.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, cơ chế “một hồ sơ, một đầu mối” cùng việc công nhận, sử dụng chung kết quả đánh giá, kiểm toán và chứng nhận an ninh dữ liệu được kỳ vọng hạn chế thủ tục trùng lặp, giảm chi phí tuân thủ. Theo Trung tướng Nguyễn Minh Đức, đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư hạ tầng số, ứng dụng công nghệ và phát triển những mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu.
Một nội dung có ý nghĩa trực tiếp đối với kinh tế số là quy định bảo vệ bí mật công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp. Luật nghiêm cấm yêu cầu cung cấp, bàn giao mã nguồn, trọng số mô hình trí tuệ nhân tạo trong quá trình thẩm định. Quy định này góp phần bảo vệ thành quả nghiên cứu, tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển công nghệ lõi và những sản phẩm, dịch vụ số có giá trị gia tăng cao.
Đặc biệt, trong bối cảnh thương mại điện tử, tài chính số và các nền tảng xuyên biên giới phát triển mạnh, việc lưu chuyển dữ liệu an toàn có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng kết nối thị trường. Theo phân tích của Trung tướng Nguyễn Minh Đức, luật tập trung kiểm soát dữ liệu quan trọng, dữ liệu cốt lõi có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, đồng thời tạo điều kiện để dữ liệu thông thường lưu thông thuận lợi, phục vụ thương mại và đầu tư quốc tế.
Tháo gỡ điểm nghẽn để kinh tế dữ liệu tạo đột phá tăng trưởng
Dù tiềm năng phát triển lớn, kinh tế dữ liệu Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều hạn chế về hạ tầng, khả năng kết nối và chất lượng nguồn nhân lực. Theo số liệu tổng hợp, Việt Nam có gần 40 trung tâm dữ liệu đang hoạt động, với tổng công suất khoảng 145 MW. Tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng điện toán đám mây đạt khoảng 56%, song năng lực hạ tầng vẫn cần tiếp tục được nâng cao.
Đáng chú ý, một số ước tính cho thấy Việt Nam có khoảng 18.000 - 20.000 chuyên gia dữ liệu và AI, trong khi nhu cầu nhân lực chất lượng cao còn thiếu khoảng 70.000 - 90.000 người. Khoảng cách này đặt ra yêu cầu đẩy mạnh đào tạo, phát triển kỹ năng số và thu hút nhân tài, nhất là những chuyên gia có khả năng khai thác dữ liệu phục vụ hoạt động kinh tế.
Một điểm nghẽn khác nằm ở khả năng liên thông giữa các hệ thống dữ liệu. Theo thông tin được công bố, trong 12 cơ sở dữ liệu trọng điểm theo Quyết định số 02/QĐ-TTg, có 8 cơ sở chưa có nền tảng dùng chung hoặc mức độ hoàn thiện còn thấp. Điều này phần nào phản ánh khoảng cách giữa quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu với khả năng khai thác và sử dụng hiệu quả trong thực tiễn.
Tại Hội thảo ECOTECH 2026, bà Nguyễn Thị Ngọc Dung, Chánh Văn phòng Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, đặt ra vấn đề làm thế nào để dữ liệu trở thành hàng hóa, tạo ra giá trị kinh tế và hình thành một thị trường dữ liệu vận hành hiệu quả. Theo góc nhìn này, sở hữu khối lượng dữ liệu lớn mới là điều kiện ban đầu, trong khi khả năng khai thác và thương mại hóa mới quyết định hiệu quả kinh tế.
| Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế định giá, giao dịch, chia sẻ và khai thác dữ liệu, đồng thời làm rõ quyền và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường. Việc phát triển kinh tế dữ liệu cũng cần gắn với bảo vệ thông tin cá nhân, bảo đảm an ninh mạng và xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch, an toàn. |
Trong khi đó, ông Lương Công Danh, thành viên Ban Điều hành Mạng lưới Chuyên gia dữ liệu toàn cầu (VDEN), cho rằng Việt Nam cần phát triển kinh tế dữ liệu dựa trên bốn trụ cột gồm thể chế, nhân lực, hạ tầng và dữ liệu. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò mở đường, khu vực tư nhân thúc đẩy triển khai, còn doanh nghiệp khởi nghiệp và đội ngũ nhân tài công nghệ đóng vai trò quan trọng trong đổi mới sáng tạo.
Những định hướng này cho thấy yêu cầu tăng cường hợp tác giữa khu vực công và tư nhân, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia phát triển các sản phẩm, dịch vụ dữ liệu. Đặc biệt, cần ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao như tài chính, logistics, sản xuất công nghiệp, thương mại điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, qua đó thúc đẩy hình thành các hệ sinh thái kinh tế số.
Để Luật An ninh dữ liệu vào thực tiễn, khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế, Trung tướng Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh yêu cầu sớm hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành, nhất là tiêu chí phân loại 5 cấp độ rủi ro, cơ chế “một hồ sơ, một đầu mối” và tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu trong các hệ thống AI, điện toán đám mây. Đồng thời, cần có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra thông suốt khi luật có hiệu lực.
“Việc bảo đảm an ninh dữ liệu cần được đặt trong tổng thể chiến lược thúc đẩy kinh tế số, gắn với yêu cầu khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên dữ liệu quốc gia. Khi hành lang pháp lý được hoàn thiện, chi phí tuân thủ được kiểm soát hợp lý và quyền lợi của các chủ thể được bảo vệ, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện mở rộng đầu tư, hợp tác và đổi mới sáng tạo”, Trung tướng Nguyễn Minh Đức khẳng định.
Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, dữ liệu được kỳ vọng trở thành một trong những nguồn lực quan trọng để nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành giá trị thực chất, cần chuyển trọng tâm từ tích lũy dữ liệu sang khai thác hiệu quả, từ phát triển các hệ thống riêng lẻ sang kết nối đồng bộ và từ ứng dụng công nghệ sang tạo ra những giá trị kinh tế mới.
| Ngày 20/11/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật An ninh dữ liệu với 468/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật gồm 6 chương, 28 điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Việc ban hành đạo luật đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hành lang pháp lý về dữ liệu, tạo thêm cơ sở để bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong quá trình phát triển kinh tế số. |
Tin tức khác
Vietnam Airlines ký hợp tác đầu tư 20 triệu USD, Hòa Phát triển khai dự án bến cảng tổng hợp - container
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số
Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh - Hàng Việt vì người Việt
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
PODCAST: Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp đến hết ngày 30/6/2028: Ai được hưởng?
PODCAST: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội
PODCAST: Thị trường chứng khoán Việt Nam tuần giao dịch 16-20/11/2026
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Bế mạc Kỳ họp thứ hai: Quốc hội thông qua 38 luật, quyết định nhiều vấn đề quan trọng
Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Azerbaijan
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tăng trách nhiệm bảo vệ người lao động
Kinh tế dữ liệu trước cơ hội bứt phá từ hành lang pháp lý mới
Muốn tăng trưởng 2 con số, Việt Nam phải tạo dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt
Vietnam Airlines ký hợp tác đầu tư 20 triệu USD, Hòa Phát triển khai dự án bến cảng tổng hợp - container
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số
Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh - Hàng Việt vì người Việt










