Chuyên gia quốc tế hiến kế để TP. Hồ Chí Minh gọi 2,2 triệu tỷ đồng cho hạ tầng

TP. Hồ Chí Minh sẽ phát hành trái phiếu quốc tế huy động vốn cho phát triển. Ảnh: T.H

Trái phiếu quốc tế - cây cầu kết nối Thành phố với nhà đầu tư toàn cầu

Ngày 7/10/2026, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) phối hợp với Tổ chức tài chính quốc tế (IFC), thành viên nhóm Ngân hàng thế giới và các chuyên gia quốc tế, tổ chức cuộc họp tham vấn phát hành trái phiếu quốc tế.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, nguồn vốn ngân sách dự kiến cân đối cho đầu tư kết cấu hạ tầng TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2026–2030 khoảng 975 nghìn tỷ đồng, chỉ đáp ứng khoảng 31% nhu cầu hơn 3,17 triệu tỷ đồng.

Khoảng trống lớn về nguồn lực đặt ra yêu cầu đa dạng hóa các kênh huy động vốn để đáp ứng những nhu cầu thiết yếu của Thành phố như mở rộng giao thông công cộng, tăng kết nối vùng, giảm ùn tắc, ngập nước và cải thiện hệ thống xử lý nước thải.

Phát biểu định hướng tại cuộc tham vấn, ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, ví trái phiếu quốc tế như một cây cầu kết nối TP. Hồ Chí Minh với các nhà đầu tư toàn cầu.

Theo ông Vũ, cuộc tham vấn đã làm rõ góc nhìn từ cả hai phía. Sở Xây dựng, Sở Tài chính và VIFC-HCMC chia sẻ định hướng phát triển và nhu cầu nguồn lực của Thành phố; trong khi IFC và các đối tác phân tích những điều kiện để nhà đầu tư sẵn sàng đồng hành.

“Cây cầu” đó cần được xây dựng trên 4 trụ cột: quy hoạch vững chắc, kỷ luật tài khóa, dự án được chuẩn bị kỹ lưỡng và khuôn khổ pháp lý đầy đủ.

Ông Trương Minh Huy Vũ cho biết, TP. Hồ Chí Minh đã kiên trì trao đổi, phối hợp với IFC, các cơ quan tài chính và đối tác tư vấn trong thời gian dài để tìm kiếm giải pháp huy động vốn quốc tế, từng bước tháo gỡ các vướng mắc pháp lý.

Trong đó, Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ 1/10/2026 tạo cơ sở pháp lý, mở ra cơ hội để TP. Hồ Chí Minh thúc đẩy triển khai. Các cơ quan liên quan cần tiếp tục rà soát yêu cầu của pháp luật trong nước, pháp luật quốc tế và thông lệ thị trường, chuyển cơ sở pháp lý thành phương án và quy trình thực hiện cụ thể.

Trong 5 năm tới, TP. Hồ Chí Minh cần nguồn lực lớn để phát triển đường sắt đô thị, đường cao tốc, trung tâm dữ liệu, hạ tầng môi trường, cấp nước và xử lý nước thải. Tiếp cận thị trường trái phiếu quốc tế vì vậy là một yêu cầu thực tiễn, cần được triển khai nghiêm túc và bền vững.

“Thành phố có nhiều nhu cầu đầu tư, nhưng cần xác định thứ tự ưu tiên, lựa chọn dự án phù hợp và tập trung nguồn lực chuẩn bị”, ông Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh.

Theo ông Vũ, có dự án mới là bước đầu; điều quyết định là đưa dự án đến trạng thái sẵn sàng tiếp nhận nguồn vốn quốc tế. Đợt phát hành đầu tiên sẽ là nhịp cầu đặt nền móng cho uy tín của TP. Hồ Chí Minh trên thị trường vốn quốc tế.

Từ nền tảng đó, TP. Hồ Chí Minh có thể mở đường cho các đợt phát hành tiếp theo, hình thành kênh huy động vốn lâu dài và tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế thông qua VIFC-HCMC.

Phát hành trái phiếu cho những dự án nào?

Cuộc tham vấn diễn ra trong quá trình VIFC-HCMC phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân TP. Hồ Chí Minh về phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC đề xuất, tổ chức nhiều đợt phát hành trong một chương trình trung hạn. Hồ sơ và các công việc chuẩn bị chung được xây dựng từ đầu; từng đợt phát hành được cập nhật theo nhu cầu giải ngân, khả năng trả nợ và điều kiện thị trường.

Đề xuất UBND TP. Hồ Chí Minh chủ động quyết định thời điểm, quy mô, đồng tiền, kỳ hạn và thị trường mục tiêu của từng đợt phát hành trong phạm vi đề án và các giới hạn được Hội đồng nhân dân Thành phố phê duyệt.

Cách tiếp cận này hướng tới huy động vốn bám sát tiến độ công trình, hạn chế vay quá sớm và tránh tập trung nghĩa vụ trả nợ vào cùng một thời điểm.

Từ góc nhìn nhà đầu tư, ông Pavel Kochanov, chuyên gia cao cấp về tài chính đô thị của IFC đã phân tích các yếu tố quyết định năng lực vay nợ của TP. Hồ Chí Minh, gồm nền tảng kinh tế, cơ cấu thu - chi, thanh khoản, nghĩa vụ nợ và chất lượng quản trị tài chính.

Việc đánh giá cần dựa trên mô hình tài chính cho toàn bộ kỳ hạn vay, có tính đến các kịch bản bất lợi. Yêu cầu xuyên suốt là khả năng trả nợ bằng nguồn lực tự tạo, với mức dự phòng an toàn phù hợp.

Báo cáo tài chính, dữ liệu ngân sách và thông tin về các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn cần đủ rõ để nhà đầu tư đánh giá. Chính sách vay nợ cũng cần kiểm soát rủi ro lãi suất, tỷ giá và tái cấp vốn.

Ở khâu lựa chọn dự án, ông Neeraj Gupta, chuyên gia đầu tư trưởng của IFC đề xuất, ưu tiên những dự án đã hoàn thành nghiên cứu khả thi, có mặt bằng, giấy phép và hồ sơ hợp đồng cần thiết, có thể giải ngân và sớm tạo ra kết quả.

Tiến độ sử dụng vốn là yếu tố quan trọng. Vốn huy động chưa đưa vào công trình vẫn phát sinh chi phí, làm giảm hiệu quả tài chính của đợt phát hành.

Đối với metro, kinh nghiệm quốc tế được IFC giới thiệu cho thấy cấu trúc tài chính cần phân bổ hợp lý rủi ro về lượng hành khách, mặt bằng và nghĩa vụ thanh toán giữa các bên.

Đối với công trình cấp thoát nước và hạ tầng công cộng, cần xem xét đồng thời nguồn thu dự án, khả năng hỗ trợ từ ngân sách và lợi ích phát triển. Việc lựa chọn công cụ tài chính vì vậy phải bám sát đặc điểm của từng nhóm dự án.

Sau cuộc tham vấn này, các chuyên gia IFC tiếp tục với Sở Tài chính, Sở Xây dựng và Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn - TNHH MTV để làm rõ các nội dung về dữ liệu tài chính, năng lực vay nợ, danh mục dự án tiềm năng và mức độ sẵn sàng của hồ sơ.

Việc chuẩn bị từ năng lực tài chính, phương án trả nợ đến danh mục dự án và hồ sơ pháp lý sẽ là cơ sở để TP. Hồ Chí Minh từng bước đưa nhu cầu đầu tư hạ tầng thành các dự án đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn quốc tế.