Siết điều kiện thành lập khu thương mại tự do

Khu thương mại tự do phải có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển thương mại quốc tế, logistics, sản xuất và dịch vụ.

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành Nghị định số 378/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phát triển đô thị.

Theo Nghị định, khu thương mại tự do phải đáp ứng đồng thời các tiêu chí, điều kiện về vị trí địa lý, quy mô, hiệu quả kinh tế - xã hội, kết cấu hạ tầng, phương án quản lý, vận hành và các yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Trước hết, khu thương mại tự do phải có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển thương mại quốc tế, logistics, sản xuất và dịch vụ.

Theo đó, khu thương mại tự do phải gắn liền hoặc có kết nối giao thông trực tiếp với hệ thống cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế, trung tâm tài chính quốc tế, cửa khẩu quốc tế quan trọng hoặc các hạ tầng logistics chiến lược khác.

Khu vực này đồng thời phải có khả năng kết nối vận tải đa phương thức bằng ít nhất 2 phương thức vận tải trong số đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không.

Trường hợp công trình kết nối chưa hoàn thành, công trình đó phải thuộc quy hoạch, kế hoạch đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt và có tiến độ hoàn thành phù hợp với giai đoạn đưa khu thương mại tự do vào hoạt động.

Về quy mô, Nghị định quy định khu thương mại tự do phải có diện tích tối thiểu 1.000 ha. Trường hợp được tổ chức thành các khu vực không liền kề, phải bảo đảm khả năng kết nối về hạ tầng, vận hành và quản lý thống nhất.

Bên cạnh đó, khu thương mại tự do phải bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội, hiệu quả sử dụng đất, đồng thời có tính bổ trợ, liên kết với khu kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm logistics và các khu chức năng hiện có.

Khu thương mại tự do cũng phải có kết cấu hạ tầng và phương án tổ chức các khu chức năng phù hợp với định hướng phát triển; có phương án quản lý, vận hành khả thi; có cơ chế phối hợp liên ngành, một cửa liên thông và hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu số.

Về kết cấu hạ tầng, Nghị định quy định khu thương mại tự do phải có hoặc có khả năng đầu tư đồng bộ các công trình hạ tầng kỹ thuật thiết yếu. Đồng thời, phải có hệ thống viễn thông, công nghệ thông tin, trung tâm dữ liệu hoặc hạ tầng số phục vụ quản lý, kinh doanh và chia sẻ dữ liệu.

Cùng với đó là hệ thống kho bãi, cảng cạn và các công trình phục vụ hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, trung chuyển hàng hóa; các công trình phòng cháy, chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm an toàn, an ninh và các công trình phục vụ kiểm tra, giám sát chuyên ngành.

Đáng chú ý, hệ thống quản lý, giám sát và điều hành của khu thương mại tự do phải được thực hiện trên nền tảng số, đồng thời kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan quản lý chuyên ngành ở trung ương và địa phương theo quy định của pháp luật.

Lấy ý kiến Bộ Tài chính và các bộ trước khi thành lập

Nghị định số 378/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ trình tự, thủ tục thành lập khu thương mại tự do.

Theo đó, UBND tỉnh, thành phố tổ chức lập Báo cáo đề xuất chủ trương thành lập khu thương mại tự do, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, cho chủ trương thực hiện. Trên cơ sở chủ trương của cấp có thẩm quyền, UBND tỉnh, thành phố tổ chức lập Đề án thành lập khu thương mại tự do.

Sau khi Đề án được lập theo quy định, cơ quan quản lý nhà nước về khu thương mại tự do lấy ý kiến các Bộ: Tài chính, Công Thương, Quốc phòng, Công an, Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, cơ quan có liên quan.

Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được Đề án, các bộ, cơ quan có trách nhiệm gửi ý kiến tham gia.

Trong thời hạn 25 ngày kể từ ngày nhận được ý kiến của các bộ, cơ quan, cơ quan quản lý nhà nước về khu thương mại tự do có trách nhiệm giải trình, làm rõ các ý kiến, tổ chức hoàn thiện Đề án và báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố xem xét, quyết định thành lập khu thương mại tự do.

Trường hợp khu vực dự kiến thành lập khu thương mại tự do có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành, Quyết định thành lập khu thương mại tự do phải được gửi đến Bộ Tài chính.

Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố quyết định điều chỉnh tên gọi, mục tiêu, chức năng và các nội dung khác liên quan đến tổ chức, hoạt động của khu thương mại tự do sau khi có ý kiến của các Bộ: Tài chính, Công Thương, Quốc phòng, Công an, Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, cơ quan có liên quan.

Việc điều chỉnh ranh giới, mở rộng khu thương mại tự do được thực hiện theo quy định tại Nghị định.

Nghị định số 378/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.