 |
| Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI đề xuất 4 hành động chuyển dịch lớn trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng để phát triển nhanh và bền vững |
Nhấn mạnh yêu cầu lớn đặt ra cho nội hàm chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển Bền vững Việt Nam (VCSF) 2026 với chủ đề “Tăng trưởng bứt phá - Phát triển bền vững: Hai mục tiêu, một hành trình”, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI cho rằng để tăng trưởng nhanh mà vẫn bền vững, cần phải tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi đơn vị nguồn lực thông qua đổi mới công nghệ, năng suất, chuyển đổi số và sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên. Đây cũng là tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW, trong đó doanh nghiệp là một chủ thể, nguồn lực và động lực quan trọng của quá trình chuyển đổi.
Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI đề xuất 4 hành động chuyển dịch lớn cần được thúc đẩy đồng bộ trong thời gian tới.
Thứ nhất, chuyển từ tăng trưởng dựa vào nguồn lực sang tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế mới sẽ đến từ công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và quản trị hiện đại. Mỗi doanh nghiệp cần tìm cách tạo ra giá trị cao hơn từ lao động, vốn và nguyên liệu, qua đó thúc đẩy tăng trưởng mà không gia tăng tương ứng áp lực lên tài nguyên và môi trường.
Thứ hai, chuyển từ coi chuyển đổi xanh là yêu cầu tuân thủ sang coi đó là động lực cạnh tranh. Các tiêu chuẩn xanh, yêu cầu về phát thải, truy xuất nguồn gốc và quản trị bền vững ngày càng trở thành điều kiện để tiếp cận thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, chuyển đổi xanh phải được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho tương lai, giúp tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường. Định hướng này phù hợp với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và mục tiêu Net Zero vào năm 2050, đồng thời là cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam chuẩn bị cho một nền kinh tế và thị trường toàn cầu đang chuyển đổi.
Thứ ba, chuyển từ từng doanh nghiệp riêng lẻ sang liên kết và phát triển theo chuỗi giá trị. Một doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó có thể tự mình thực hiện toàn bộ quá trình chuyển đổi. Chúng ta cần những chuỗi giá trị có sự tham gia của doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, viện trường, tổ chức tài chính và Nhà nước. Đây cũng là cách để tinh thần phát triển kinh tế tư nhân được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 68-NQ/TW chuyển hóa thành năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Thứ tư, chuyển từ tư duy “doanh nghiệp thực hiện chính sách” sang “Nhà nước và doanh nghiệp đồng kiến tạo phát triển”. Doanh nghiệp cần một môi trường thể chế ổn định, minh bạch, dễ dự báo, có không gian cho đổi mới và cơ chế thử nghiệm mô hình kinh doanh mới. Nghị quyết số 66-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh và gắn xây dựng chính sách với thực tiễn phát triển.
Theo ông Hùng, 4 chuyển dịch này đã bao hàm xuyên suốt các nhân tố trụ cột để đưa tăng trưởng nhanh bứt phá đi đôi với bền vững thông qua nâng cao năng lực cạnh tranh nội tại của doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam, đó là đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, phát huy vai trò địa phương, thúc đẩy chuyển đổi xanh và số, ứng dụng khoa học công nghệ, thực hành kinh doanh có trách nhiệm và tăng cường đối thoại chính sách.
Điều đó cho thấy phát triển bền vững không phải là một lĩnh vực riêng biệt, mà phải trở thành cách thức chúng ta tạo ra tăng trưởng. Đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cùng tạo ra năng suất, thị trường và chuỗi giá trị mới. Đó chính là điểm gặp nhau giữa tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững.
Từ thực tiễn phát triển của doanh nghiệp, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, đã kể câu chuyện về hành trình của hạt cà phê để làm rõ một bài toán lớn của nền kinh tế là chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị một cách bền vững, với điểm nhấn tập trung vào vấn đề “Kiến tạo lợi thế cạnh tranh cho Việt Nam - Hành trình từ nông trại vươn ra thế giới”. Theo ông, lời giải nằm ở việc nâng cấp đồng bộ toàn bộ chuỗi giá trị, từ nông dân, nhà máy, bao bì, logistics đến xuất khẩu.
 |
| Ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam kể câu chuyện về hành trình của hạt cà phê để làm rõ bài toán lớn của nền kinh tế trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng |
Theo Báo cáo Thị trường Cà phê tháng 8/2026 của Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO), tính đến tháng 8/2026, Việt Nam đã vượt Brazil để trở thành quốc gia xuất khẩu cà phê hòa tan lớn nhất thế giới. Kết quả cho thấy những nỗ lực bền bỉ của ngành cà phê Việt Nam trong việc gia tăng giá trị thông qua chế biến sâu. Tuy nhiên, phần lớn kim ngạch xuất khẩu cà phê vẫn đến từ cà phê nhân. Việt Nam đã xác lập vị thế về quy mô, nhưng để nâng cao vị thế về giá trị, toàn bộ chuỗi cần được nâng cấp đồng bộ theo định hướng của Nghị quyết 10-NQ/TW.
Mắt xích đầu tiên của chuỗi giá trị là người nông dân. Trong hơn một thập kỷ triển khai Chương trình NESCAFÉ Plan tại Tây Nguyên, Nestlé Việt Nam đã hỗ trợ các nông hộ áp dụng phương pháp nông nghiệp tái sinh; cung cấp cây giống năng suất cao, kháng bệnh; thúc đẩy tưới tiết kiệm nước, sử dụng phân hữu cơ vi sinh và ứng dụng công cụ canh tác số.
Chương trình đã góp phần tái canh hơn 100.000 ha diện tích cà phê già cỗi, tiết kiệm 40–60% lượng nước tưới, giảm khoảng 20% lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, đồng thời nâng cao thu nhập cho các nông hộ. Việc cải thiện năng suất và số hóa dữ liệu nông hộ cũng góp phần tạo ra nguồn cung ổn định, đồng đều, có khả năng truy xuất nguồn gốc, để đưa hạt cà phê vào các dòng sản phẩm chế biến sâu, có giá trị cao.
Giá trị của hạt cà phê tiếp tục được gia tăng tại nhà máy. Nestlé Việt Nam ứng dụng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và số hóa trong kiểm soát chất lượng; đồng thời tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo và vận hành theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Nhờ công nghệ chế biến sâu, các sản phẩm như cà phê viên nén có thể đạt giá trị cao hơn gấp nhiều lần.
Bên cạnh hoạt động chế biến, sản xuất bao bì, hậu cần và kho vận là những mắt xích mà doanh nghiệp Việt Nam có thể nhanh chóng nâng cấp để giữ lại nhiều giá trị hơn trong nước. Cách tiếp cận này cũng làm rõ vai trò của thế hệ nhà đầu tư nước ngoài mới: đóng góp bền vững nhất không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà còn ở khả năng nâng cao năng lực cho các nhà cung cấp là các doanh nghiệp trong nước, từ tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm đến chuyển đổi số và ESG. Khi đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng có thể tiếp cận những thị trường có giá trị cao hơn, thay vì chỉ phục vụ một khách hàng.
Ở giai đoạn xuất khẩu, các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế có thể được nhìn nhận như một động lực nâng cao năng lực cạnh tranh. Khả năng truy xuất nguồn gốc và sự sẵn sàng tuân thủ các tiêu chuẩn như Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) có thể được biến thành lợi thế của cà phê Việt Nam, thay vì hiện nay vấn đề này chỉ được coi là rào cản kỹ thuật. Nền tảng cho năng lực này là dữ liệu nông hộ và bản đồ vùng nguyên liệu đã được số hóa thông qua các chương trình hợp tác và gắn kết chặt chẽ với nông dân trông cà phê.
 |
| Thông qua Chương trình NESCAFÉ Plan, Nestlé Việt Nam hỗ trợ các nông hộ áp dụng phương pháp nông nghiệp tái sinh giúp họ nâng cao thu nhập, đồng thời giá trị hạt cà phê được gia tăng thông qua hoạt động chế biến sâu, giúp giữ lại nhiều giá trị tại Việt Nam |
Với kinh nghiệm của một doanh nghiệp sau hơn ba thập kỷ hiện diện tại Việt Nam để trở thành một trong những doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực phát triển bền vững, đồng thời là một trong những đơn vị thu mua và chế biến cà phê lớn nhất cả nước, ông Binu Jacob cho rằng phát triển bền vững chỉ thực chất và bền lâu khi gắn liền với lợi ích kinh tế thiết thực của từng mắt xích trong chuỗi giá trị, từ nông dân, nhà máy đến các doanh nghiệp nằm trong chuỗi giá trị, bởi một doanh nghiệp không thể đi một mình trên hành trình phát triển bền vững.
“Sự bền vững chỉ có được khi chúng ta xây dựng được một hệ sinh thái, nơi mọi năng lực được củng cố và tăng cường đồng bộ, từ tiêu chuẩn trong nước đến yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế. Với chúng tôi, những tiêu chuẩn khắt khe đó không phải rào cản mà là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chứng minh năng lực, qua đó dần lớn mạnh, tạo ra được nhiều giá trị gia tăng và giúp các doanh nghiệp vươn xa ra thế giới”, ông Binu Jacob nhấn mạnh.
