Doanh nghiệp Việt trước cuộc đua nâng cấp chuỗi cung ứng toàn cầu
![]() |
| Việt Nam cần chuyển dịch sang các hoạt động sản xuất và dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn. |
Nghịch lý doanh nghiệp nội địa trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục tái cấu trúc, Việt Nam đang đứng trước cơ hội nâng cao vị thế trong mạng lưới sản xuất quốc tế. Tuy nhiên, khả năng tham gia của doanh nghiệp nội địa vẫn còn hạn chế. Khoảng cách giữa quy mô thu hút đầu tư nước ngoài và năng lực cung ứng trong nước đang trở thành một điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Theo số liệu thống kê, trong khoảng 1.000 doanh nghiệp đủ năng lực cung ứng trực tiếp cho các doanh nghiệp lắp ráp và tập đoàn đa quốc gia, khối nội địa mới chiếm khoảng 30%. Đáng chú ý, khoảng 88% doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có quy mô nhỏ và vừa, phần lớn gặp khó khăn về vốn, công nghệ, quản trị và tiếp cận thị trường.
| Việt Nam đã trở thành điểm đến quan trọng của nhiều tập đoàn sản xuất toàn cầu, song doanh nghiệp trong nước vẫn gặp khó khăn khi tham gia những công đoạn có giá trị gia tăng cao. Nhiều đơn vị chủ yếu đảm nhận gia công, cung ứng nguyên liệu hoặc sản phẩm đơn giản, chưa hình thành được năng lực cạnh tranh độc lập. |
Báo cáo Viet Nam 2045: Trading Up in a Changing World của Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh yêu cầu Việt Nam chuyển dịch sang các hoạt động sản xuất và dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn. Đây là định hướng quan trọng trong bối cảnh mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào lao động giá rẻ và lợi thế chi phí đang dần bộc lộ những giới hạn.
Để thực hiện bước chuyển này, chất lượng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thu hút thêm dự án và mở rộng quy mô vốn đầu tư cần gắn với yêu cầu chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng nội địa và nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp Việt Nam.
Theo ông Phùng Xuân Minh, Chủ tịch HĐQT Saigon Ratings, thách thức trong ngắn và trung hạn nằm ở việc nâng cao chất lượng đầu tư, hàm lượng công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa và mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI với khu vực trong nước. Những lĩnh vực như bán dẫn, công nghệ cao, kinh tế số và năng lượng xanh cần được ưu tiên thu hút đầu tư.
Tuy nhiên, cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế cũng đi kèm những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe. Doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng đồng thời yêu cầu về chất lượng, tiến độ giao hàng, truy xuất nguồn gốc, năng lực phát triển sản phẩm và các tiêu chuẩn môi trường, lao động. Đây là những điều kiện quyết định khả năng duy trì quan hệ hợp tác lâu dài.
“Doanh nghiệp cần tái cấu trúc năng lực cung ứng theo yêu cầu cụ thể của từng chuỗi sản xuất. Trong đó, chất lượng ổn định, khả năng giao hàng đúng hạn, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế phải trở thành những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược nâng cấp năng lực cạnh tranh”, ông Phùng Xuân Minh nhấn mạnh.
Một vấn đề khác cần được quan tâm là rủi ro phụ thuộc vào số ít khách hàng lớn. Theo góc nhìn xếp hạng tín nhiệm của Saigon Ratings, khi một đối tác chiếm tỷ trọng doanh thu quá cao, việc điều chỉnh đơn hàng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến công suất, dòng tiền và khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.
Do đó, mục tiêu dài hạn của nhà cung ứng nội địa cần hướng tới việc tham gia nhiều chuỗi sản xuất, mở rộng danh mục khách hàng và nâng cao vị thế thương lượng. Khả năng chủ động thị trường sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, đồng thời tạo điều kiện đầu tư dài hạn cho công nghệ, nhân lực và phát triển sản phẩm.
Doanh nghiệp lớn dẫn dắt, SMEs chủ động nâng cấp năng lực
Để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam, nỗ lực riêng lẻ của từng nhà cung ứng là chưa đủ. Các tập đoàn lớn cần phát huy vai trò dẫn dắt, chuyển quan hệ mua bán đơn thuần sang hợp tác phát triển năng lực, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa từng bước tiếp cận công nghệ, thị trường và tiêu chuẩn sản xuất quốc tế.
Khảo sát VNR500 năm 2026 của Vietnam Report cho thấy, 56,6% doanh nghiệp lớn hỗ trợ đối tác về kiến thức thị trường, xuất khẩu và tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, 47,2% hỗ trợ chuyển giao quy trình, quản trị chất lượng; 43,4% tham gia hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo cho các đối tác trong chuỗi cung ứng.
Những hoạt động này góp phần hình thành mạng lưới cung ứng có tính liên kết cao hơn. Khi doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng đáp ứng đơn hàng, các tập đoàn lớn cũng có thêm nguồn cung ổn định, giảm rủi ro gián đoạn sản xuất và nâng cao khả năng thích ứng trước biến động thị trường.
| Sự hỗ trợ của các tập đoàn đầu tàu chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp nội địa chủ động thay đổi. SMEs cần nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa quy trình sản xuất, đầu tư công nghệ và phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường. Tư duy cạnh tranh dựa chủ yếu vào giá thấp cần được thay thế bằng chất lượng và khả năng cung ứng giải pháp. |
Đặc biệt, phát triển nguồn nhân lực đang trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược nâng cấp chuỗi cung ứng. Khảo sát VNR500 ghi nhận 90,9% doanh nghiệp chú trọng đào tạo, nâng cao kỹ năng lao động; 76,4% tập trung phát triển kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại.
Đáng chú ý, 36,4% doanh nghiệp đã chia sẻ kỹ năng với lao động của đối tác. Hoạt động này tạo điều kiện để SMEs tiếp cận phương thức quản trị tiên tiến, nâng cao khả năng tiếp nhận công nghệ và từng bước đảm nhận những công đoạn phức tạp hơn. Đây cũng là cơ sở để thúc đẩy liên kết thực chất giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ.
Trong lĩnh vực cung ứng cho nhà hàng, khách sạn và dịch vụ ăn uống, các chuyên gia cũng lưu ý doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận khách hàng. Mỗi phân khúc có quy mô ngân sách và yêu cầu riêng, mở ra cơ hội cho nhiều nhà cung cấp. Khả năng bảo đảm chất lượng, duy trì nguồn hàng và hỗ trợ kịp thời mới quyết định sự hợp tác bền vững.
Nhìn rộng hơn, nâng cấp chuỗi cung ứng cần được đặt trong chiến lược phát triển công nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Chính sách thu hút FDI cần gắn chặt với phát triển công nghiệp hỗ trợ, đào tạo nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Khi doanh nghiệp lớn chủ động chia sẻ công nghệ, kinh nghiệm quản trị và cơ hội thị trường, kết hợp với nỗ lực nâng cấp của SMEs, chuỗi cung ứng trong nước sẽ có điều kiện phát triển bền vững hơn. Đây là hướng đi quan trọng để Việt Nam giảm phụ thuộc vào gia công, gia tăng giá trị giữ lại trong nước và tạo thêm động lực cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
Tin tức khác
Vingroup giữ vị trí thứ 6 trong khảo sát nơi làm việc tốt nhất Việt Nam
Phú Quốc đã chuẩn bị đến đâu cho sự kiện đặc biệt này?
PVFCCo - Phú Mỹ mở rộng không gian tăng trưởng từ thị trường quốc tế và sản phẩm mới
Ưu đãi đầu tư đến 70 năm, TP. Hồ Chí Minh tăng sức hút doanh nghiệp Singapore
Tài năng khoa học trẻ được vinh danh, đặt ra bài toán đầu tư cho nghiên cứu
Unilever đầu tư nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới
Giá xăng dầu trong nước tiếp tục giảm sâu từ 15h ngày 19/11
PODCAST: Hướng dẫn người nộp thuế tra cứu và chủ động gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh
PODCAST: Freelancer và KOL cần nắm rõ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7 năm 2026
PODCAST: Sửa Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập: Mở rộng thị trường, tăng cường hậu kiểm
VIDEO: Giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp: Đòn bẩy tài chính nuôi dưỡng nguồn thu bền vững
PODCAST: Làm sạch mã số thuế: Gỡ nút thắt nợ thuế tồn đọng, chuẩn hóa dữ liệu
Tổng rà soát hệ thống pháp luật: Không để điểm nghẽn cản trở phát triển
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Cấp cao APEC 2026
Thúc đẩy đối thoại, hợp tác kinh tế APEC vì thịnh vượng chung
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ chuyển giao vai trò Chủ nhà APEC 2027
Thúc đẩy hợp tác thực chất với Singapore và Hàn Quốc bên lề APEC 2026
Quy định tổ chức, hoạt động của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề Tuần lễ cấp cao APEC
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026
Chủ tịch Vietnam Airlines: Kết nối Việt - Trung mở rộng giao thương APEC
Đưa AI thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế Việt Nam
Giá xăng dầu trong nước tiếp tục giảm sâu từ 15h ngày 19/11
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Cấp cao APEC 2026
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027
Thúc đẩy hợp tác thực chất với Singapore và Hàn Quốc bên lề APEC 2026
Kinh tế thế giới phân mảnh, giá trị của APEC càng rõ hơn
Kinh tế tư nhân trước yêu cầu tăng trưởng 2 con số: Cần khơi thông những nguồn lực nào?










