Sản xuất, thương mại duy trì đà tăng, tạo nền tảng tăng tốc trong quý IV/2026

Thương mại, công nghiệp 9 tháng và quý III/2026 ghi nhận nhiều kết quả tích cực.

Công nghiệp tăng tốc, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng

Chiều 7/10, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Họp báo thường kỳ về kết quả hoạt động sản xuất, thương mại và năng lượng 9 tháng và quý III năm 2026. Thứ trưởng Phan Thị Thắng, người phát ngôn Bộ Công Thương chủ trì buổi Họp báo.

Thông tin tại Họp báo cho thấy, trong 9 tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục biến động nhanh, phức tạp và khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gay gắt, đi kèm xu hướng gia tăng các rào cản bảo hộ, thuế quan và các tiêu chuẩn mới về xuất xứ, tiêu chuẩn xanh, phát thải carbon. Đặc biệt, xung đột địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng cao trong tháng 9, kéo theo chi phí nhiên liệu và logistics.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng chủ trì Họp báo hoạt động thương mại, công nghiệp 9 tháng và quý III/2026.

Ở trong nước, nền kinh tế phục hồi mạnh mẽ, nhu cầu đầu vào cho sản xuất, đầu tư mở rộng của khu vực FDI và đơn hàng xuất khẩu đồng loạt tăng cao, kéo theo nhu cầu lớn về điện, nguyên nhiên liệu và máy móc. Cùng với đó, tiêu dùng nội địa, du lịch và dịch vụ tiếp tục khởi sắc nhờ các chương trình kích cầu.

Trước tình hình này, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã bám sát các Nghị quyết, Kết luận của Đảng, Quốc hội và Nghị quyết 01/NQ-CP của Chính phủ; chủ động theo sát thị trường, bảo đảm an ninh năng lượng, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất – xuất khẩu.

Kết quả, tình hình kinh tế – xã hội tháng 9, quý III và 9 tháng đạt nhiều kết quả tích cực, ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định. Riêng ngành Công Thương, hoạt động sản xuất, thương mại và năng lượng nhìn chung duy trì xu hướng khả quan.

Một trong những điểm nổi bật là sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì tăng trưởng và tăng tốc qua từng quý. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 9 tăng 16,65% so với cùng kỳ và tăng 3,26% so với tháng trước. Lũy kế 9 tháng, IIP tăng 12,33%, sát kịch bản 9 tháng là 12,28%.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng công nghiệp tăng dần qua các quý, từ 10,5% trong quý I lên 11,2% trong quý II và 14,8% trong quý III. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực chính, tăng 12,93% trong 9 tháng; riêng tháng 9 tăng 17,12%.

Tuy nhiên, tăng trưởng công nghiệp chưa đồng đều giữa các địa phương, một số trung tâm công nghiệp lớn vẫn tăng dưới ngưỡng mục tiêu. Do đó, việc duy trì tốc độ tăng cao của chế biến, chế tạo trong quý IV có ý nghĩa quyết định đối với khả năng hoàn thành mục tiêu cả năm.

Cùng với sản xuất công nghiệp, thị trường trong nước tiếp tục phát huy vai trò bệ đỡ của tăng trưởng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 9 ước đạt 690,6 nghìn tỷ đồng, tăng 14,1% so với cùng kỳ và tăng 1,7% so với tháng trước.

Lũy kế 9 tháng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4%, nằm trong dải mục tiêu cả năm và vượt kế hoạch 9 tháng 1,4%. Riêng quý III ước đạt khoảng 2.039 nghìn tỷ đồng, tăng 14,5%.

Dù vậy, tăng trưởng vẫn được hỗ trợ nhiều hơn bởi dịch vụ. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là tiếp tục củng cố sức mua hàng hóa, qua đó tạo tác động lan tỏa mạnh hơn tới sản xuất trong nước.

Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là một điểm sáng. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng tăng mạnh 24,5%; riêng tháng 9 tăng 39,1%, đạt mức cao nhất từ đầu năm.

Trong cơ cấu xuất khẩu, khu vực FDI chiếm 80,6% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 29,2%, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước tăng 8,1%. Tăng trưởng xuất khẩu tập trung chủ yếu vào nhóm điện tử, máy móc và thiết bị.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu 9 tháng tăng 36,7%. Trong đó, khoảng 90,5% là máy móc, thiết bị, nguyên nhiên vật liệu phục vụ sản xuất trong nước và gia công hàng xuất khẩu.

Cùng với các động lực từ công nghiệp, thương mại, hệ thống điện tiếp tục vận hành an toàn, ổn định, đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất và đời sống. Điện sản xuất và nhập khẩu trong 9 tháng đạt 266,58 tỷ kWh, tăng 9,65% so với cùng kỳ, đạt khoảng 76% kế hoạch năm; riêng tháng 9 đạt 30,73 tỷ kWh, tăng 11,95%.

Điện thương phẩm đạt 237,19 tỷ kWh, tăng 9,66%. Trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng đạt 122,18 tỷ kWh, tăng 8,32%; khu vực thương mại, khách sạn, nhà hàng tăng 13,61%. Tỷ lệ dự phòng công suất nguồn khoảng 26%, cao hơn mục tiêu 21,8%. Nguồn cung xăng dầu cũng được bảo đảm, không để đứt gãy dù giá dầu thế giới biến động.

Thương mại điện tử tiếp tục phát triển với tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt 68%, vượt mục tiêu. Tuy nhiên, quy mô thị trường B2C mới tăng 19,5%, chưa đạt mục tiêu 20-22%. Do đó, trọng tâm trong quý IV cần chuyển mạnh từ mở rộng mức độ tham gia sang nâng cao hiệu quả giao dịch, chất lượng dịch vụ và năng lực quản lý nền tảng số.

Tập trung các động lực tăng trưởng trong 3 tháng cuối năm

Bước sang quý IV, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, nền kinh tế nói chung và ngành Công Thương nói riêng tiếp tục phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức đan xen.

Trên thế giới, chính sách tiền tệ thắt chặt kéo dài, biến động tỷ giá cùng căng thẳng địa chính trị đẩy giá năng lượng và chi phí logistics lên cao, trực tiếp làm gia tăng chi phí sản xuất, áp lực lạm phát và suy giảm sức mua tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm. Cùng với đó là sự gia tăng các rào cản kỹ thuật, thuế quan, tiêu chuẩn xanh và nguy cơ biến động từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc.

Ở trong nước, tăng trưởng sản xuất công nghiệp vẫn tiềm ẩn rủi ro giảm tốc do điểm nghẽn về đơn hàng, nguyên vật liệu và tiến độ bổ sung nguồn điện; sức mua thị trường nội địa cùng thương mại điện tử phục hồi chưa đủ mạnh.

Trước những thách thức này, yêu cầu đặt ra trong 3 tháng cuối năm là chủ động theo dõi, linh hoạt thích ứng và triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thành cao nhất các mục tiêu năm 2026.

Đối với sản xuất công nghiệp, Bộ Công Thương xác định tập trung tháo gỡ khó khăn, giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn về đơn hàng, nguyên vật liệu; hỗ trợ tối đa cho các doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo; đồng thời đẩy nhanh tiến độ đưa các dự án công nghiệp lớn, có khả năng tạo ngay sản lượng mới vào vận hành trong năm.

Bảo đảm an ninh năng lượng tiếp tục là một nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó, ngành Công Thương sẽ đẩy nhanh tiến độ thi công và hoàn thành các dự án nguồn điện, lưới điện trọng điểm; rà soát, cập nhật phương án vận hành hệ thống điện theo các kịch bản phụ tải đỉnh điểm cuối năm, bảo đảm đủ nguyên nhiên liệu cho phát điện.

Cùng với đó, diễn biến giá dầu và các tuyến vận tải quốc tế sẽ được cập nhật liên tục; chủ động đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, phối hợp linh hoạt các công cụ điều tiết giá, thuế, phí và dự trữ quốc gia nhằm bình ổn thị trường trong nước, giảm thiểu tác động của cú sốc giá từ bên ngoài.

Đối với xuất khẩu, trọng tâm là khai thác hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết, mở rộng các thị trường mới và nâng cao năng lực cảnh báo sớm về các vụ việc phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và quy định xuất xứ.

Các giải pháp cũng tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và minh bạch chuỗi cung ứng; thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch, mở rộng các thỏa thuận, nghị định thư về kiểm dịch nông sản; tăng cường đầu tư hạ tầng logistics lạnh và chuẩn hóa vùng trồng, cơ sở đóng gói đáp ứng quy định của từng thị trường đối tác.

Đối với thị trường trong nước, các chương trình kích cầu tiêu dùng quy mô lớn, chương trình khuyến mại tập trung quốc gia, kết nối cung – cầu hàng hóa và phát triển hạ tầng thương mại hiện đại sẽ tiếp tục được triển khai.

Ngành Công Thương đồng thời tăng cường theo dõi, đôn đốc sức mua và tổng mức bán lẻ tại các trung tâm tiêu dùng lớn và các địa phương có tốc độ tăng trưởng thấp; bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu, phục vụ tốt nhu cầu dịp cao điểm cuối năm và Tết Nguyên đán.

Với thương mại điện tử, mục tiêu trong quý IV là tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đưa tăng trưởng thương mại điện tử B2C đạt dải mục tiêu 20-22%; đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh ứng dụng chuyển đổi số và tham gia sàn thương mại điện tử xuyên biên giới.

Song song với thúc đẩy tăng trưởng, công tác quản lý thị trường số tiếp tục được tăng cường thông qua xác thực thông tin người bán, đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước trên không gian mạng.