Sức mua trực tuyến mở dư địa tăng trưởng cho kinh tế số

Việt Nam ghi nhận mức chênh lệch chi tiêu thương mại điện tử 2,2 tỷ USD/năm cao thứ hai Đông Nam Á.

Người Việt chi tiêu nhiều hơn trên môi trường số

Thương mại điện tử đang trở thành một cấu phần ngày càng quan trọng của kinh tế số Việt Nam. Sự phát triển của nền tảng số, thanh toán điện tử, logistics cùng thay đổi trong thói quen mua sắm đã đưa ngày càng nhiều giao dịch lên môi trường trực tuyến. Dòng tiền tiêu dùng theo đó được mở rộng, tạo thêm thị trường cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các thương hiệu trong nước.

Quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 26-28 tỷ USD, tiếp nối đà tăng trưởng cao của những năm trước. Cùng với doanh số, đóng góp ngân sách từ hoạt động kinh doanh trên môi trường số cũng gia tăng. Theo thống kê của Cục Thuế (Bộ Tài chính), trong 9 tháng năm 2026, số thuế từ các tổ chức, cá nhân kinh doanh, bao gồm hoạt động thương mại điện tử, đạt gần 224.700 tỷ đồng, tăng 26,6% so với cùng kỳ năm 2025.

Dư địa tăng trưởng còn đến từ sự thay đổi về chất lượng sức mua. Tại buổi chia sẻ báo cáo “Người tiêu dùng thông thái trong thương mại điện tử Đông Nam Á 2026”, ông Simon Torring, Đồng sáng lập Cube Asia, cho biết cứ 4 người mua sắm trực tuyến tại Việt Nam thì có một người được xếp vào nhóm “người tiêu dùng thông thái”.

Điểm đáng chú ý là sức mua cao hơn đi kèm với yêu cầu lớn hơn về chất lượng. Có tới 72% nhóm người tiêu dùng thông thái mua sắm trực tuyến vài lần mỗi tuần, 59% dành hơn một nửa ngân sách cho gian hàng chính hãng, 54% sẵn sàng trả thêm để nhận mức độ bảo vệ tốt hơn. Trước khi mua, 91% xác minh sản phẩm hoặc người bán.

Hành vi này cho thấy dư địa tăng trưởng của thương mại điện tử ngày càng gắn với khả năng đáp ứng nhu cầu mua sắm thông minh, thay vì phụ thuộc nhiều vào giảm giá, khuyến mại. Khoảng 47% người tiêu dùng thông thái sẵn sàng chờ giao hàng lâu hơn để nhận ưu đãi tốt, 38% chờ các đợt khuyến mại, 33% dành thêm thời gian so sánh. Trong khi đó, tỷ lệ chấp nhận giảm mức bảo đảm để đổi lấy giá thấp hơn ở mức 12%.

Theo ông Simon Torring, mức độ thông thái trong mua sắm đang trở thành một chỉ dấu quan trọng phản ánh sự trưởng thành của thị trường. Khách hàng ngày càng chủ động xác minh sản phẩm, đánh giá giá trị, quản lý rủi ro và sử dụng các công cụ số. Điều này tạo sức ép để nhà bán hàng cạnh tranh bằng uy tín, chất lượng dịch vụ và giá trị thực tế dành cho người mua.

Nâng chất lượng tăng trưởng thương mại điện tử

Sức mua trực tuyến lớn hơn tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp mở rộng doanh thu, song sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng còn mở ra một hướng tăng trưởng có chiều sâu hơn. Khi người mua quan tâm tới xuất xứ, chính hãng, bảo hành, đổi trả và mức độ an toàn, dòng tiền có xu hướng dịch chuyển về những doanh nghiệp, thương hiệu có khả năng xây dựng niềm tin lâu dài.

Ông Đỗ Cao Quốc Huy, Giám đốc Bán lẻ và Ngành hàng Lazada Việt Nam, nhận định thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn trưởng thành hơn về quy mô giao dịch, chất lượng tiêu dùng và mức độ tin tưởng. Theo đó, cạnh tranh giữa các nền tảng ngày càng hướng tới giá trị tổng thể và sự an tâm, mở ra cơ hội phát triển bền vững cho thị trường.

Sự dịch chuyển này cũng đang tác động tới chiến lược của các nền tảng. Lazada xác định LazMall là trụ cột dài hạn để phát triển hệ sinh thái thương hiệu chính hãng; đồng thời tăng cường livestream, affiliate và trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu hành trình khám phá, ra quyết định. Nguồn cung hàng chính hãng quốc tế từ TMall và Gmarket cũng được mở rộng để đáp ứng nhu cầu mới.

Ở bình diện rộng hơn, thương mại điện tử đang tạo thêm một kênh tăng trưởng cho khu vực doanh nghiệp. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới cửa hàng vật lý, doanh nghiệp nhỏ, thương hiệu bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng có thể tiếp cận lượng khách hàng lớn qua nền tảng số, thử nghiệm sản phẩm nhanh hơn, mở rộng phạm vi kinh doanh với chi phí đầu tư ban đầu phù hợp hơn.

Sự phát triển của thương mại xã hội tiếp tục mở rộng dư địa này. Livestream, video ngắn, affiliate và trí tuệ nhân tạo đang rút ngắn khoảng cách giữa hoạt động quảng bá với giao dịch. Trong đó, TikTok Shop tăng trưởng nhanh, tạo sức ép cạnh tranh với Shopee, đồng thời thúc đẩy các nền tảng đầu tư mạnh hơn vào công nghệ, nội dung và trải nghiệm để thu hút người tiêu dùng.

Thị trường tăng nhanh cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện các nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Hàng giả, hàng kém chất lượng, cạnh tranh bằng trợ giá, chi phí logistics, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi người tiêu dùng vẫn là những bài toán cần giải quyết. Khi quy mô giao dịch ngày càng lớn, chất lượng quản trị thị trường sẽ tác động trực tiếp tới niềm tin và quyết định chi tiêu trực tuyến.

Bên cạnh thị trường trong nước, thương mại điện tử xuyên biên giới mở thêm không gian để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận người tiêu dùng quốc tế. Năng lực sản xuất, khả năng ứng dụng công nghệ cùng sự phát triển của hạ tầng số tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác các nền tảng toàn cầu, mở rộng đầu ra, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và gia tăng giá trị từ thị trường quốc tế.

Với sức mua trực tuyến tiếp tục gia tăng, thương mại điện tử đang mở thêm dư địa cho tăng trưởng kinh tế số Việt Nam. Tuy nhiên, bước phát triển tiếp theo sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng thay vì quy mô đơn thuần. Khi niềm tin được củng cố, hàng hóa minh bạch, doanh nghiệp nâng năng lực số và nền tảng bảo vệ tốt người mua, dòng tiền trực tuyến có thể tạo giá trị bền vững hơn cho nền kinh tế.