 |
| Kinh tế số hiện diện ngày càng sâu rộng trong mọi lĩnh vực. |
Kinh tế số đang tạo ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp và người dân thông qua việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và các nền tảng số trong toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh và quản lý xã hội. Hiện diện ngày càng sâu rộng trong mọi lĩnh vực, các lĩnh vực như thương mại điện tử, tài chính số, logistics thông minh và các nền tảng số đang tạo ra giá trị gia tăng lớn, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế.
Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đặt kinh tế số vào trung tâm của mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP. Điều này đồng nghĩa, chuyển đổi số phải gắn trực tiếp với năng suất, hiệu quả vận hành và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Cùng với định hướng này, hành lang pháp lý cho kinh tế số cũng đang tiếp tục được hoàn thiện. Cụ thể, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Cùng với đó, Nghị định số 137/2024/NĐ-CP về giao dịch điện tử và Luật Dữ liệu có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 đang từng bước hình thành nền tảng pháp lý cho hoạt động số và phát triển dữ liệu thành tài sản. Tiếp đó, từ ngày 1/1/2026, Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực, mở thêm khung pháp lý cho các lĩnh vực như bán dẫn, AI và tài sản số.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, giai đoạn 2021-2025 ghi nhận bước tăng trưởng mạnh của kinh tế số Việt Nam với quy mô giá trị tăng thêm năm 2025 ước đạt khoảng 72,1 tỷ USD, gấp 1,64 lần so với năm 2020. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đã tăng từ 12,87% năm 2021 lên khoảng 14,02% năm 2025. Bình quân cả giai đoạn 2021-2025, kinh tế số đóng góp khoảng 13,2% GDP. Trong đó, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất trong cả giai đoạn với tốc độ tăng khoảng 18,4% theo giá hiện hành. Nếu tính theo giá so sánh, giá trị tăng thêm của kinh tế số tăng khoảng 11,8% so với năm trước cho thấy sức bật của các hoạt động dựa trên nền tảng công nghệ trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.
| Kinh tế số không chỉ phát triển nhanh về quy mô mà còn ngày càng đóng góp thực chất vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Thành quả này phản ánh sự cam kết và quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong triển khai chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xã hội số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. |
Ở cấp địa phương, kinh tế số đã trở thành nhân tố tạo khác biệt rõ rệt về tăng trưởng giữa các vùng, miền. Năm 2025, 4 tỉnh, thành phố có tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) vượt 20% như: Bắc Ninh (46,30%), Thái Nguyên (29,53%), Phú Thọ (22,71%) và Hải Phòng (22,28%). Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP hai trung tâm kinh tế lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh lần lượt đạt 17,34% và 13,43%. Sự phân hóa này phản ánh khác biệt về trình độ phát triển công nghiệp, hạ tầng số, khả năng thu hút đầu tư và mức độ ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động kinh tế-xã hội giữa các địa phương. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để các địa phương xây dựng chiến lược phát triển kinh tế số phù hợp với điều kiện thực tiễn và lợi thế riêng.
Đánh giá của các chuyên gia cho thấy, kinh tế số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện nền kinh tế dựa trên dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Tăng trưởng của Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng khi năm 2025, tín dụng tăng gần 19%, quy mô đạt khoảng 150% GDP. Chính vì thế, mục tiêu tăng trưởng 2 con số là thách thức trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm. Hai động lực chính vẫn là công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, trong đó chế biến, chế tạo giữ vai trò trung tâm.
Theo GS TS Phạm Hồng Chương, Hiệu trưởng trường ĐH Kinh tế quốc dân cho rằng, kinh tế số trong tương lai sẽ là “đầu tàu” của đổi mới công nghệ và sáng tạo. Do vậy, cần nhận diện rõ mối liên kết và khả năng lan tỏa giữa các ngành kinh tế số lõi với các lĩnh vực khác; ưu tiên hàng đầu là đột phá thể chế, hoàn thiện khung pháp lý cho dữ liệu, kinh tế số, thị trường carbon, tài chính xanh và bán dẫn. Đồng thời, mở rộng cơ chế sandbox và bảo đảm tính ổn định chính sách dài hạn cho các dự án chiến lược. Bên cạnh đó, cần ưu tiên đầu tư đồng thời cho hạ tầng số và hạ tầng xanh, từ nâng cấp lưới điện truyền tải, thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đến phát triển trung tâm dữ liệu, 5G và điện toán đám mây.
