Thị trường bán dẫn 2.100 tỷ USD: Đâu là chìa khóa để Việt Nam bứt phá?
![]() |
| Giải bài toán phát triển ngành bán dẫn Việt Nam. Ảnh minh họa. |
Công nghiệp bán dẫn đang trở thành lĩnh vực cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn, giữ vai trò nền tảng đối với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, Internet vạn vật và công nghệ viễn thông thế hệ mới. Trong cuộc đua ấy, năng lực nghiên cứu, thiết kế và làm chủ công nghệ lõi ngày càng quyết định vị thế của mỗi quốc gia.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh thu bán dẫn toàn cầu năm 2025 đạt gần 800 tỷ USD, dự kiến tăng lên 1.650 tỷ USD năm 2026 và có thể chạm mốc 2.100 tỷ USD vào năm 2027. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu toàn ngành đã vượt 700 tỷ USD.
Quy mô thị trường tăng nhanh phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm bán dẫn phục vụ AI, mạng viễn thông 5G, 6G, công nghệ lượng tử, chip quang học và an ninh mạng. Với Việt Nam, cơ hội tham gia ngành công nghiệp này đang rộng mở, song khả năng tận dụng phụ thuộc vào việc xây dựng năng lực nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa sản phẩm.
Ba điểm nghẽn cản bước Việt Nam làm chủ công nghệ bán dẫn
Chia sẻ tại Hội thảo “Mô hình chiến lược xây dựng năng lực R&D và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam” diễn ra ngày 17/11 tại Hà Nội, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, nhận định Việt Nam đã từng bước hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán dẫn. Một số doanh nghiệp công nghệ lớn như Viettel, FPT đã tham gia thiết kế vi mạch, phát triển chip phục vụ viễn thông và Internet vạn vật.
Tuy nhiên, năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), khả năng tạo ra sản phẩm công nghệ, quy mô doanh nghiệp trong nước và mức độ tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao vẫn còn hạn chế. Theo ông Nguyễn Hoàng Giang, Việt Nam cần đánh giá đúng năng lực hiện có, xác định lợi thế cạnh tranh, khoảng cách công nghệ và cơ hội tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Ở góc độ quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định chỉ ra ba điểm nghẽn lớn đang cản trở quá trình phát triển năng lực R&D bán dẫn. Những hạn chế này liên quan trực tiếp đến khả năng chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm thương mại, đồng thời ảnh hưởng đến mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ chiến lược của Việt Nam.
![]() |
| Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định. |
Điểm nghẽn đầu tiên là chi phí đầu tư hạ tầng nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm quá lớn. Ngành bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn đáng kể để xây dựng phòng sạch, trang bị thiết bị đo kiểm và đưa thiết kế đến các nhà máy đúc chip quốc tế. Những khoản đầu tư này thường vượt quá khả năng tài chính của nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp khởi nghiệp.
Khi thiếu hạ tầng dùng chung và cơ chế hỗ trợ phù hợp, nhiều ý tưởng nghiên cứu có nguy cơ dừng lại ở mô phỏng, chưa đủ điều kiện kiểm chứng bằng sản phẩm thực tế. Khoảng cách giữa thiết kế và sản xuất thử nghiệm kéo dài sẽ làm tăng chi phí phát triển, hạn chế khả năng cạnh tranh của các nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ trong nước.
Điểm nghẽn thứ hai nằm ở nguồn nhân lực trình độ cao, đặc biệt là đội ngũ tổng công trình sư và kỹ sư trưởng có kinh nghiệm thực tế qua nhiều chu kỳ thiết kế, chế tạo và hoàn thiện chip. Lực lượng này giữ vai trò dẫn dắt các dự án công nghệ phức tạp, giải quyết những bài toán kỹ thuật chuyên sâu và đưa sản phẩm nghiên cứu tiến gần hơn tới thị trường.
Điểm nghẽn thứ ba liên quan đến cơ chế tài chính dành cho nghiên cứu công nghệ lõi. Quá trình phát triển một con chip thường phải trải qua nhiều lần thử nghiệm, điều chỉnh, thậm chí thất bại trước khi đạt yêu cầu kỹ thuật. Trong khi đó, các quy định về quản lý tài chính, đấu thầu, mua sắm thiết bị đặc thù và nghiệm thu nhiệm vụ khoa học vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.
Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát, tạo điều kiện để các nhà khoa học và doanh nghiệp mạnh dạn nghiên cứu những công nghệ khó. Cơ chế tài chính phù hợp cần đánh giá đúng đặc thù của hoạt động R&D, khuyến khích sáng tạo và tạo dư địa cho những dự án có tiềm năng đột phá.
Liên kết 5 nhà, mở đường cho sản phẩm bán dẫn Việt Nam vươn ra thế giới
Để vượt qua những rào cản hiện hữu, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng, Việt Nam cần lựa chọn chiến lược phát triển phù hợp, tập trung nguồn lực vào các phân khúc có lợi thế cạnh tranh. Thay vì cạnh tranh trực diện với những quốc gia dẫn đầu về chip đa dụng tiên tiến, Việt Nam có thể ưu tiên phát triển các dòng chip chuyên dụng gắn với nhu cầu thị trường.
Những lĩnh vực tiềm năng được đề cập gồm chip AI tại biên, chip IoT, chip công suất, bán dẫn hợp chất phục vụ năng lượng xanh và thiết bị viễn thông 5G, 6G. Các phân khúc này mở ra cơ hội tạo giá trị gia tăng thông qua kiến trúc thiết kế thông minh, thuật toán tối ưu và khả năng tùy biến sản phẩm theo nhu cầu ứng dụng thực tế.
Cùng với định hướng lựa chọn sản phẩm, việc xây dựng hạ tầng R&D dùng chung được xác định là giải pháp quan trọng. Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đưa vào vận hành Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, cung cấp hạ tầng máy chủ hiệu năng cao, phần mềm thiết kế và dịch vụ đo kiểm với chi phí ưu đãi.
Đáng chú ý, Thứ trưởng đề xuất đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ theo hướng đặt hàng các nhiệm vụ nghiên cứu xuất phát trực tiếp nhu cầu của doanh nghiệp. Viện nghiên cứu và trường đại học đảm nhận vai trò phát triển tri thức, công nghệ, nhân lực; doanh nghiệp xác định bài toán thực tiễn, tiếp nhận kết quả nghiên cứu và tổ chức thương mại hóa sản phẩm.
Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh, thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cho rằng cần lựa chọn những hướng nghiên cứu phù hợp năng lực hiện có. Trong đó, phát triển chip chuyên dụng gắn với nhu cầu thị trường trong nước có thể tạo nền tảng cho doanh nghiệp từng bước xây dựng lợi thế cạnh tranh.
Theo PGS.TS Nguyễn Trần Thuật, Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến, Viện Công nghệ Chiến lược, Đại học Quốc gia Hà Nội, hoạt động R&D cần được tổ chức gắn với thị trường. Ông đề xuất phát triển Hòa Lạc thành cụm nghiên cứu bán dẫn, kết nối trường đại học, nhà máy, trung tâm đổi mới sáng tạo và các phòng thí nghiệm dùng chung.
Một giải pháp quan trọng khác được các chuyên gia nhấn mạnh là xây dựng hệ sinh thái liên kết 5 nhà, gồm Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và ngân hàng. Trong mô hình này, Nhà nước kiến tạo thể chế; viện, trường cung cấp tri thức; doanh nghiệp phát triển sản phẩm; nhà đầu tư và ngân hàng hỗ trợ nguồn lực tài chính cho hoạt động nghiên cứu, sản xuất.
Theo ông Nguyễn Hoàng Giang, việc phát triển công nghiệp bán dẫn cần có lộ trình dài hạn với những mục tiêu cụ thể trong 5 năm, 10 năm và 20 năm. Trong 5 năm tới, Việt Nam cần hình thành năng lực R&D cốt lõi; giai đoạn 10 năm xác định những công nghệ, sản phẩm có thể làm chủ; tầm nhìn 20 năm hướng tới xác lập vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Để hiện thực hóa các mục tiêu, những chương trình phát triển cần xác định rõ nhiệm vụ ưu tiên, nguồn lực, chủ thể thực hiện và tiêu chí đánh giá. “Hiệu quả đầu tư phải được phản ánh qua năng lực công nghệ hình thành, số lượng sản phẩm có khả năng thương mại hóa và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao”, ông Nguyễn Hoàng Giang nhấn mạnh.
Tin tức khác
Gỡ điểm nghẽn vốn và công nghệ, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi kép
370 tỷ đồng ưu đãi cho doanh nghiệp chuyển đổi số tại TP. Hồ Chí Minh
Lừa đảo trực tuyến giảm 20%, doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều rủi ro
Đưa robot vào sản xuất, chuẩn bị nhân lực công nghệ từ học đường
Triển khai 5 nhiệm vụ trọng tâm nâng cao năng lực bảo đảm an ninh mạng ngành Tài chính
Việt Nam vào Top 37 thế giới về năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW: Khoa học công nghệ và chuyển đổi số tạo dấu ấn đột phá
PODCAST: Hướng dẫn người nộp thuế tra cứu và chủ động gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh
PODCAST: Freelancer và KOL cần nắm rõ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7 năm 2026
PODCAST: Sửa Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập: Mở rộng thị trường, tăng cường hậu kiểm
VIDEO: Giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp: Đòn bẩy tài chính nuôi dưỡng nguồn thu bền vững
PODCAST: Làm sạch mã số thuế: Gỡ nút thắt nợ thuế tồn đọng, chuẩn hóa dữ liệu
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gửi thư chúc mừng 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông Hoàng Khôn Minh
Diễn đàn Kết nối công nghệ và Đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam với Vùng Vịnh lớn Trung Quốc
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Củng cố EAS thành trụ cột của hòa bình, ổn định và tin cậy chiến lược ở khu vực
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình
Chủ đề của AIPA - 47 phản ánh đúng nguyện vọng chung của các nước trong khu vực
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Nâng tầm hợp tác biển thành ưu tiên chiến lược của ASEAN - Ấn Độ
Việt Nam - Chile: Đối tác chiến lược nối hai bờ Thái Bình Dương
Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Takaichi Sanae đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mekong - Nhật Bản
Đổi mới dịch vụ logistics theo hướng bền vững tại Việt Nam
Nâng cao khả năng chống chịu của kinh tế Việt Nam trước các cú sốc
50 doanh nghiệp tham gia Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh
Vốn đầu tư tác động: Đòn bẩy khơi thông 24 tỷ USD vốn cho doanh nghiệp Việt Nam
Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam
Ổn định kinh tế vĩ mô năm 2026: Một số vấn đề đặt ra cho năm 2027 và trung hạn
Kinh tế bạc mở ra không gian phát triển mới trong một xã hội già hóa
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp lãnh đạo một số tập đoàn của Trung Quốc









