Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW: Khoa học công nghệ và chuyển đổi số tạo dấu ấn đột phá

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia ghi nhận nhiều kết quả nổi bật.

Hoàn thiện thể chế, tạo đột phá về nguồn lực đầu tư

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của các cấp, ngành, địa phương. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng được xác định là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, công tác lãnh đạo, chỉ đạo được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước. Ban Chỉ đạo Trung ương thường xuyên tổ chức các phiên họp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo điều kiện thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Đáng chú ý, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 về thí điểm các cơ chế, chính sách đặc biệt thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; thông qua 11 luật do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì soạn thảo. Bộ cũng tham mưu, xây dựng và ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế.

Việc gia tăng nguồn lực đầu tư mở ra điều kiện thuận lợi để triển khai các chương trình nghiên cứu trọng điểm, phát triển công nghệ chiến lược và xây dựng hạ tầng số. Đồng thời, các cơ chế hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm từng bước được hoàn thiện, hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Những chuyển biến tích cực được phản ánh qua các bảng xếp hạng quốc tế. Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới, năm 2026, Việt Nam đứng thứ 43/139 nền kinh tế về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu, tăng một bậc so với năm trước. Việt Nam xếp thứ ba ASEAN, đứng thứ hai trong nhóm các nền kinh tế có thu nhập trung bình thấp.

Đáng chú ý, chỉ số đầu ra đổi mới sáng tạo của Việt Nam đứng thứ 35 thế giới, cải thiện hai bậc so với năm 2025. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo xếp thứ 50 toàn cầu, tăng năm bậc. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Việt Nam đứng thứ 40/93 quốc gia theo Chỉ số AI toàn cầu năm 2025, tăng 18 bậc.

Hạ tầng số bứt phá, năng lực nghiên cứu được nâng cao

Một trong những dấu ấn nổi bật là sự phát triển nhanh của hạ tầng viễn thông và Internet. Tổng tài nguyên tần số cấp phép cho doanh nghiệp viễn thông tăng gần gấp đôi, đạt 640 MHz. Giai đoạn 2024-2026, sáu cuộc đấu giá tần số thành công, đóng góp khoảng 20.000 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước, tạo điều kiện mở rộng mạng lưới viễn thông hiện đại.

Theo dữ liệu của Ookla, tốc độ Internet di động Việt Nam tăng từ 50,9 Mbps vào tháng 4/2024 lên khoảng 230 Mbps vào tháng 9/2026, gấp 4,5 lần, vươn lên vị trí thứ tám thế giới. Tốc độ Internet cố định đạt 297,64 Mbps, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia dẫn đầu, tạo nền tảng phát triển kinh tế số và các dịch vụ trực tuyến.

Đến hết quý III/2026, cả nước có 60.034 trạm phát sóng 5G, vùng phủ đạt 93,4% dân số. Số thuê bao 5G đạt 27,2 triệu vào tháng 8/2026, gần gấp đôi so với tháng 9/2025. Sự phát triển nhanh của mạng 5G mở rộng khả năng ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh, quản lý nhà nước và đời sống xã hội.

Cả nước có 60.034 trạm phát sóng 5G, vùng phủ đạt 93,4% dân số. Ảnh: VNPT.

Cùng với mở rộng hạ tầng tại đô thị, việc thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền tiếp tục được chú trọng. Đến hết quý III/2026, các doanh nghiệp viễn thông đã phủ sóng di động cho 3.513 thôn, bản lõm sóng. Internet vệ tinh cũng được kích hoạt tại 196 điểm, góp phần cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ số tại những khu vực khó khăn.

Song hành với phát triển hạ tầng, hoạt động nghiên cứu khoa học ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, Việt Nam đứng thứ 42 thế giới về số lượng công bố khoa học, tăng ba bậc. Riêng 10 tháng đầu năm 2026, số công bố trên hệ thống Scopus đạt 26.107, vượt tổng số công bố của cả năm 2025, phản ánh năng lực nghiên cứu ngày càng cải thiện.

Đáng chú ý, nhiều kết quả nghiên cứu đã được chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể. Vaccine phòng dịch tả lợn châu Phi do Việt Nam nghiên cứu, sản xuất đã được xuất khẩu, với đơn hàng 300.000 liều sang Philippines hoàn tất trong tháng 10/2026. Trong lĩnh vực bảo mật, Ban Cơ yếu Chính phủ phối hợp doanh nghiệp trong nước chế tạo thành công chip bảo mật chuyên dụng.

Những thành tựu này cho thấy hoạt động nghiên cứu đang từng bước gắn kết với nhu cầu sản xuất và thị trường. Việc làm chủ công nghệ, phát triển sản phẩm có giá trị ứng dụng cao góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Đây cũng là tiền đề quan trọng để hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Công nghiệp công nghệ số tăng trưởng mạnh, chuyển đổi số đi vào thực chất

Công nghiệp công nghệ số tiếp tục khẳng định vai trò là lĩnh vực tăng trưởng năng động của nền kinh tế. Năm 2025, doanh thu toàn ngành đạt 215 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu đạt 172 tỷ USD. Trong 10 tháng đầu năm 2026, doanh thu ước đạt 254,6 tỷ USD, tăng 53%; xuất khẩu đạt khoảng 212 tỷ USD, tăng 46,2% so với cùng kỳ.

Trong chuyển đổi số quốc gia, các nền tảng dùng chung, cơ sở dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến tiếp tục được phát triển. Đến ngày 30/9/2026, có 37/79 nền tảng số dùng chung quốc gia đang vận hành, 12 nền tảng thử nghiệm. Việc kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu được thúc đẩy, hướng tới nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước.

Thiết kế có sự hỗ trợ của AI.

Cổng Dịch vụ công quốc gia hiện cung cấp 3.745 thủ tục trực tuyến, trong đó có 2.361 thủ tục được thực hiện toàn trình. Đến tháng 10/2026, cả nước đã cấp khoảng 36,16 triệu chứng thư chữ ký số, tăng 36,71% so với cuối năm 2025. Những kết quả này góp phần giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo bắt đầu được ứng dụng rộng rãi trong hoạt động công vụ. Hai nền tảng AI do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt đang được thử nghiệm tại 24 bộ, cơ quan trung ương và 34 địa phương. Đến ngày 2/11/2026, khoảng 761.000 tài khoản đã được tạo để sử dụng các nền tảng này.

Bên cạnh phát triển hạ tầng và ứng dụng số, định hướng nghiên cứu đang chuyển mạnh sang giải quyết các bài toán thực tiễn. Thủ tướng Chính phủ đã xác định 20 bài toán lớn, giao 10 bộ, ngành, cơ quan chủ trì triển khai. Đến ngày 3/11/2026, có 18 nhiệm vụ công nghệ chiến lược được phê duyệt, hướng tới hình thành các sản phẩm có khả năng thương mại hóa.

Sau gần hai năm thực hiện, Nghị quyết số 57-NQ/TW đã tạo những chuyển biến quan trọng về thể chế, nguồn lực, hạ tầng và năng lực công nghệ. Các kết quả đạt được đang từng bước đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn chặt với hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo nền tảng nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng kinh tế.