 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời câu hỏi chất vấn của đại biểu. Ảnh: VPQH |
Thu thuế thương mại điện tử tăng 42%, đạt 141 nghìn tỷ đồng trong 10 tháng
Sáng ngày 12/11, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn nhóm vấn đề thứ nhất thuộc lĩnh vực tài chính, dưới sự chủ trì, điều hành của Chủ tịch Quốc hội.
Đặt câu hỏi chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính, đại biểu Ma Thị Thúy (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang) cho rằng, kinh tế số và thương mại điện tử đang phát triển nhanh, làm thay đổi phương thức kinh doanh và tạo ra những mô hình tạo giá trị mới. Nếu chính sách thuế không theo kịp sẽ dẫn đến thất thu ngân sách, nhưng nếu quản lý thiếu linh hoạt có thể tạo thêm gánh nặng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp căn cơ để bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, kể cả nhà cung cấp nước ngoài, thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng, đồng thời bảo vệ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ trước nguy cơ gia tăng chi phí tuân thủ.
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, cùng với cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và sự thay đổi thói quen tiêu dùng, thương mại điện tử tại Việt Nam có bước phát triển mạnh mẽ.
Theo số liệu từ năm 2022 đến nay, doanh số thương mại điện tử tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đứng thứ 2 khu vực Đông Nam Á. Đến hết năm 2025, doanh số thương mại điện tử đạt khoảng 37 tỷ USD.
Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, số thu thuế từ hoạt động này cũng tăng trưởng đáng kể. Riêng 10 tháng năm 2026, thu thuế từ thương mại điện tử đạt khoảng 241 nghìn tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ.
Làm rõ cách thức quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan quản lý tập trung kiểm soát các chủ thể tham gia vào hoạt động này, gồm người bán hàng, KOL, KOC, các sàn thương mại điện tử và những đơn vị cung cấp dịch vụ bổ trợ như thanh toán, vận chuyển, logistics.
Giải pháp trọng tâm được Bộ trưởng đề cập là định danh và thu thập dữ liệu, bảo đảm mọi giao dịch phát sinh trong môi trường điện tử được quản lý, theo dõi chặt chẽ.
Đáng chú ý, Bộ trưởng nhấn mạnh việc thực hiện cơ chế thu hộ, nộp thay và khấu trừ thuế tại nguồn, trong đó quy định rõ trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và nhà cung cấp dịch vụ trong việc khấu trừ thuế.
Theo Bộ trưởng, qua dữ liệu thu thập được, cơ quan thuế hiện đã quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và khoảng hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng. Việc khấu trừ tại nguồn, thu hộ và nộp thay được triển khai nhằm tạo thuận lợi cho các hộ, cá nhân kinh doanh, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thuế.
Đã chuyển gần 600 hồ sơ có dấu hiệu trốn thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.
Một trong những giải pháp được Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh là kết nối cơ sở dữ liệu giữa cơ quan thuế với các cơ quan chức năng quản lý thương mại điện tử, cơ quan an ninh mạng và các đơn vị thanh toán.
Hiện nay, ngành Thuế đã kết nối dữ liệu với khoảng 96 ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán và 105 nhà vận chuyển, logistics.
Theo Bộ trưởng, việc kết nối dữ liệu mang lại thuận lợi đáng kể cho người kinh doanh trên nền tảng số. Thay vì phải kê khai nhiều lần với các cơ quan quản lý khác nhau, người kinh doanh chỉ cần khai 1 lần, các cơ quan sẽ thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu.
Đặc biệt, khi sàn thương mại điện tử đã thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay thì người kinh doanh không phải thực hiện lại nghĩa vụ nộp thuế đối với khoản thuế đã được nộp thay. Cùng với đó, cơ quan thuế tăng cường kiểm soát dữ liệu, truy vết các giao dịch thanh toán thông qua ví điện tử, thông tin định danh.
Những giải pháp này hướng tới mục tiêu vừa nâng cao hiệu quả quản lý, chống thất thu ngân sách, vừa hạn chế thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trên môi trường số.
Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Hà Đức Minh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) nêu thực tế tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn diễn ra mặc dù hóa đơn điện tử đã được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan thuế trong quản lý, kiểm tra, giám sát việc sử dụng hóa đơn điện tử và giải pháp chấn chỉnh tình trạng này trong thời gian tới.
Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận tình trạng mua bán hóa đơn vẫn còn tồn tại và cho biết ngành Thuế đã phát hiện, nhận trách nhiệm và chỉ đạo xử lý quyết liệt.
Theo số liệu Bộ trưởng cung cấp, trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã phát hành tổng cộng hơn 10 tỷ hóa đơn, trong đó có 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng mua bán hóa đơn thông qua các công ty ma, lợi dụng hoạt động doanh nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm.
Để khắc phục, trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, đặc biệt là cơ quan an ninh mạng, tăng cường ứng dụng công nghệ số để định danh người đăng ký, đứng tên chủ doanh nghiệp.
Đồng thời, ngành Thuế sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào các nhóm đối tượng và lĩnh vực có rủi ro cao, qua đó hạn chế tối đa tình trạng gian lận, mua bán hóa đơn gây mất bình đẳng trong kinh doanh và thất thu ngân sách.
Thông tin thêm về kết quả xử lý, Bộ trưởng cho biết, từ năm 2022 đến nay, cơ quan thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ có dấu hiệu trốn thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.
Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, một chính sách muốn đi vào cuộc sống không chỉ cần được xây dựng tốt mà còn phải làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ quy định; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và có cơ chế bảo đảm pháp luật được thực thi.
Đây cũng là giải pháp được ngành Tài chính kiên trì triển khai nhằm từng bước chấm dứt tình trạng mua bán hóa đơn trái phép, bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng và bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước.
