Ưu đãi đầu tư dự án du lịch: Bổ sung điều kiện giải ngân tối thiểu 30% trong 3 năm

Quốc hộithảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch sáng ngày 11/11. Ảnh: VPQH

Ưu đãi đầu tư phải đi đôi với hiệu quả kinh tế - xã hội

Phát biểu tại phiên thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch sáng ngày 11/11, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hoà) cho rằng, chính sách ưu đãi trong dự thảo hiện chủ yếu dựa vào quy mô vốn đầu tư, diện tích và tính chất dự án, trong khi chưa gắn chặt với hiệu quả kinh tế - xã hội. Điều này có thể dẫn đến tình trạng ưu đãi lớn cho nhà đầu tư nhưng giá trị đóng góp thực chất cho địa phương, đất nước lại không tương xứng.

Thực tế, không phải dự án nào có tổng vốn đầu tư lớn cũng tạo ra nhiều khách du lịch, nhiều việc làm hay đóng góp lớn cho ngân sách. Có dự án sử dụng diện tích đất rất lớn, thời gian triển khai kéo dài nhưng hiệu quả khai thác thấp, thậm chí gây lãng phí đất đai, tài nguyên, không hình thành được sản phẩm du lịch đủ sức thu hút khách và ít liên kết với doanh nghiệp, người dân địa phương.

Từ thực tế này, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị chuyển mạnh từ đánh giá điều kiện đầu vào sang đánh giá hiệu quả đầu ra của dự án.

Các tiêu chí cần được bổ sung gồm: Số lượt khách thực tế thu hút hằng năm; doanh thu và mức đóng góp ngân sách; số lượng việc làm ổn định, có chất lượng; tỷ lệ lao động tại chỗ; mức độ liên kết, tiêu thụ sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp, người dân địa phương; hiệu quả sử dụng đất; cam kết bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Đặc biệt, cần có cơ chế hậu kiểm, đánh giá định kỳ và thu hồi hoặc điều chỉnh ưu đãi đối với những dự án không thực hiện đúng cam kết, chậm đưa dự án vào khai thác hoặc không đạt tiêu chuẩn, hiệu quả đã đăng ký mà không có lý do chính đáng.

Đại biểu nhấn mạnh: “Ưu đãi đầu tư du lịch không nên được xem là phần thưởng cho quy mô vốn mà phải là sự ghi nhận đối với những giá trị mà dự án tạo ra cho nền kinh tế và cộng đồng”.

Theo đó, nhà đầu tư cần được hưởng ưu đãi lớn hơn khi tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn, đóng góp nhiều hơn và có trách nhiệm hơn đối với địa phương. Không nên để chính sách đặc thù trở thành cơ chế tạo lợi thế về đất đai và tài chính cho một số nhà đầu tư, trong khi Nhà nước và người dân phải gánh chịu chi phí cơ hội về tài nguyên, hạ tầng và ngân sách.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hoà). Ảnh: VPQH

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết, đại biểu Phạm Văn Hòa cũng (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) đề nghị có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc giải ngân vốn đầu tư đối với các dự án được hưởng ưu đãi. Theo dự thảo, dự án phải giải ngân tối thiểu 30% tổng vốn đầu tư trong thời hạn 3 năm.

Đại biểu đồng tình với yêu cầu này, song cho rằng cần quy định rõ cơ chế xử lý trong trường hợp dự án đã giải ngân đủ tỷ lệ tối thiểu ban đầu nhưng sau đó triển khai cầm chừng, kéo dài thời gian thực hiện hoặc chuyển nhượng cho người khác không tiếp tục đầu tư.

Theo đại biểu, cần có quy định về thu hồi ưu đãi tương tự như cơ chế của Luật Đầu tư nhằm hạn chế tình trạng hưởng ưu đãi nhưng không thực hiện đúng cam kết.

Hoàn thiện cơ chế ưu đãi, hướng tới phát triển du lịch thực chất, bền vững

Làm rõ thêm ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý dự thảo theo hướng chỉ lựa chọn những vấn đề cấp bách, có tính đặc thù; một số chính sách mới sẽ được thực hiện thí điểm có thời hạn thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Về địa bàn áp dụng, Bộ trưởng khẳng định nghị quyết nhằm phát triển du lịch trên phạm vi cả nước, không chỉ dành cho một số địa bàn trọng điểm. Ngoài 3 cực tăng trưởng là Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, các địa bàn khác cũng được xác định theo quy hoạch hệ thống du lịch, bảo đảm mục tiêu của Nghị quyết số 26-NQ/TW và phù hợp với tài nguyên du lịch của Việt Nam.

Đối với du lịch cộng đồng, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, dự thảo đã tách các nhóm chính sách riêng, không đặt ngưỡng về mức lao động, bổ sung hợp tác xã vào nhóm được tham gia hưởng lợi.

Các chính sách hỗ trợ còn bao gồm phát triển hạ tầng giao thông kết nối từ trục giao thông chính đến điểm du lịch cộng đồng; hỗ trợ xúc tiến, pháp lý, thủ tục hành chính, đầu tư, cải tạo cơ sở lưu trú cộng đồng và các chính sách ưu đãi phù hợp với dự án du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái.

Về tiêu chí áp dụng chính sách ưu đãi, Bộ trưởng cho biết, có 5 tiêu chí gồm: loại hình, địa bàn, quy mô, hiệu quả kinh tế - xã hội và phát triển bền vững. Trong đó, hiệu quả kinh tế - xã hội và phát triển bền vững là 2 tiêu chí quan trọng đối với các chính sách ưu đãi, hỗ trợ.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh làm rõ các ý kiến đại biểu nêu. Ảnh: VPQH

Đối với các dự án du lịch quy mô lớn, Bộ trưởng giải thích dự thảo thiết kế 3 nhóm dự án, bổ sung 1 nhóm dự án so với Nghị quyết số 26-NQ/TW là dự án du lịch chiến lược nhằm hướng tới những dự án có quy mô, sức lan tỏa mạnh và tầm ảnh hưởng quốc tế, góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới. Hiện nay, Việt Nam đang ở vị trí thứ 52 theo thông tin Bộ trưởng nêu tại phiên thảo luận.

Bộ trưởng cũng cho biết, dự thảo đã quy định hạng mục du lịch phải chiếm tối thiểu 50% tổng vốn đầu tư, đồng thời không bao gồm casino, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược và kinh doanh bất động sản. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ trục lợi chính sách trong các dự án được hưởng ưu đãi.

Đáng chú ý, tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo đã thống nhất các tiêu chí về bảo vệ môi trường, hiệu quả kinh tế cho cả 3 nhóm dự án và bổ sung yêu cầu giải ngân tối thiểu 30% trong 3 năm. Đồng thời, sẽ tiếp tục nghiên cứu điều kiện về thời hạn đưa dự án vào hoạt động nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Liên quan đến các mô hình kinh doanh du lịch mới và thử nghiệm có kiểm soát, Bộ trưởng làm rõ, kinh tế đêm đã và đang được triển khai, do đó không phải toàn bộ hoạt động kinh tế đêm đều cần đưa vào diện thử nghiệm. Nội dung thử nghiệm chỉ áp dụng đối với việc vận hành 24/7, do có ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Bộ trưởng nhấn mạnh quan điểm phát triển du lịch phải gắn với sản phẩm du lịch thực chất, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển di sản văn hóa, bảo đảm người dân được hưởng lợi và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

“Dự án du lịch thì xác định không chỉ là dự án mà dự án phải tạo ra sản phẩm du lịch và cái tiêu chí để đánh giá đây chính là cái hiệu quả của sản phẩm du lịch đó”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh.

Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát đồng bộ, kỹ lưỡng các ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo nghị quyết trước khi trình Quốc hội xem xét.