Bài 1: Đồng bộ giải pháp giảm sức ép lạm phát cuối năm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tăng trưởng cao phải dựa trên nền tảng ổn định lâu dài.

CPI 10 tháng vượt mức mục tiêu cả năm

Chỉ còn 2 tháng để thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026, trong khi CPI bình quân 10 tháng đã tăng 4,57% so với cùng kỳ. Sức ép giá cả, nhất là từ năng lượng và chi phí đầu vào, đang đặt ra yêu cầu điều hành chặt chẽ hơn để vừa ổn định mặt bằng giá, vừa duy trì đà tăng trưởng kinh tế.

Tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026 diễn ra ngày 4/11, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, đặc biệt dành ưu tiên cao nhất cho mục tiêu kiểm soát lạm phát trong 2 tháng cuối năm.

Theo Thủ tướng, nếu tăng trưởng cao, nhưng không kiểm soát được lạm phát, không giữ được ổn định giá cả thì những thành quả tăng trưởng sẽ không lan tỏa được tới nền kinh tế và người dân.

Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, CPI tháng 10/2026 tăng 0,2% so với tháng trước, tăng 5,09% so với cùng kỳ; bình quân 10 tháng tăng 4,57%, cao hơn 1,3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025.

Diễn biến giá cả chịu tác động lớn từ giá năng lượng và chi phí đầu vào, đặc biệt trong tháng 3 khi CPI tăng tới 1,23%, mức cao nhất trong 10 tháng. Sau 2 tháng giảm liên tiếp vào tháng 6 và tháng 7, CPI tăng trở lại trong 3 tháng tiếp theo. Riêng tháng 10, nhóm giao thông tăng 2,66% do giá xăng dầu tăng, trong khi nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,24%, góp phần hạn chế mức tăng CPI chung.

Xét bình quân 10 tháng, 3 nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống; nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng; giao thông đóng góp tổng cộng 3,86 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung, cho thấy sức ép giá cả chủ yếu tập trung ở những mặt hàng thiết yếu và chi phí năng lượng.

Đáng chú ý, lạm phát cơ bản bình quân 10 tháng tăng 4,24%, cao hơn mức 3,2% của cùng kỳ năm trước, phản ánh áp lực tăng giá vẫn hiện hữu ở nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ.

Lạm phát cơ bản phản ánh áp lực giá còn hiện hữu.

Trên cơ sở cập nhật diễn biến kinh tế trong nước và quốc tế, tại cuộc họp điều hành giá ngày 9/11, Bộ Tài chính dự báo CPI bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 4,5 - 4,7%. Ngân hàng Nhà nước cũng đưa ra cùng mức dự báo. Trong khi đó, các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam năm 2026 tăng khoảng 4,2 - 5,5%.

Theo Bộ Tài chính, sức ép giá cả trong 2 tháng cuối năm vẫn đến từ nhu cầu tiêu dùng, sản xuất, kinh doanh tăng vào dịp cuối năm và Tết Nguyên đán 2027; biến động giá năng lượng, nguyên vật liệu, chi phí vận tải quốc tế và nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ đầu tư công. Tuy nhiên, các chính sách giảm thuế xăng, giảm giá điện từ ngày 1/11, cùng với việc bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu và triển khai các chương trình bình ổn thị trường, được kỳ vọng góp phần hạn chế áp lực tăng giá.

Giảm chi phí đầu vào, hạn chế sức ép tăng giá

Trước áp lực lạm phát, Chính phủ đã triển khai các giải pháp trực tiếp nhằm giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế. Phát biểu tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, ngân sách nhà nước phải có trách nhiệm chia sẻ với nền kinh tế, người dân và doanh nghiệp. Theo báo cáo tại phiên họp, tổng quy mô các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí trong 10 tháng năm 2026 đạt 366,6 nghìn tỷ đồng.

Riêng đối với chính sách thuế xăng, trả lời tại họp báo Chính phủ thường kỳ mới đây, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP, quy định thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng ở mức 0%, áp dụng từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027. Chính sách này dự kiến làm giảm thu ngân sách gần 7.000 tỷ đồng trong thời gian thực hiện.

Cùng thời điểm, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng.

Đánh giá tác động của các chính sách. Thiết kế có sự hỗ trợ của AI

Theo ước tính của Bộ Tài chính, việc giảm giá điện và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% dự kiến tác động làm CPI tháng 11/2026 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với tháng 10, đồng thời góp phần làm CPI bình quân cả năm giảm khoảng 0,08 điểm phần trăm.

Trao đổi về tác động của các biện pháp này, chuyên gia kinh tế Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam cho rằng, việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% có thể giúp giá xăng giảm khoảng 1.500 - 1.700 đồng/lít. Cùng với việc giảm giá điện, đây là những yếu tố hỗ trợ trực tiếp cho công tác kiểm soát CPI, nhất là khi dư địa điều hành giá những tháng cuối năm không còn nhiều.

Cùng quan điểm, chuyên gia kinh tế PGS.TS Ngô Trí Long đánh giá, giảm giá điện và giảm thuế xăng có ý nghĩa không chỉ đối với việc kiềm chế chỉ số giá tiêu dùng, mà còn hỗ trợ sức mua của người dân và giảm chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đây cũng là cách Nhà nước chia sẻ khó khăn với nền kinh tế trong quá trình theo đuổi đồng thời mục tiêu tăng trưởng cao và kiểm soát lạm phát.

Tuy nhiên, việc giảm chi phí đầu vào không đồng nghĩa giá hàng hóa, dịch vụ cuối cùng sẽ giảm ngay. Mức độ điều chỉnh giá bán còn phụ thuộc vào cơ cấu chi phí, hợp đồng kinh doanh và diễn biến thị trường.

Vấn đề này được Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá đặc biệt lưu ý tại cuộc họp về công tác kiểm soát lạm phát, quản lý giá ngày 9/11/2026.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá chủ trì cuộc họp của Ban chỉ đạo ngày 9/11/2026. Ảnh: H.Dịu

Theo Phó Thủ tướng, việc giảm giá điện và giảm thuế xăng đã tạo thêm điều kiện để kiểm soát CPI trong tháng 11 và tháng 12. Tuy nhiên, khi giá điện, xăng dầu giảm thì giá hàng hóa, dịch vụ có liên quan cũng phải được xem xét điều chỉnh phù hợp.

Phó Thủ tướng yêu cầu, các bộ, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá, giám sát việc điều chỉnh giá bán, nhất là các dịch vụ vận tải và những ngành sử dụng nhiều điện, xăng dầu. Nếu chi phí đầu vào giảm nhưng giá bán không giảm hoặc giảm chậm, tác động của chính sách đối với mặt bằng giá sẽ bị hạn chế.

Đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu giữ ổn định đến hết năm 2026, đồng thời đánh giá kỹ thời điểm và mức độ điều chỉnh, tránh tạo thêm áp lực giá vào cuối năm và dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi. Bộ Tài chính cũng được yêu cầu chủ động xây dựng thêm các kịch bản điều hành để kịp thời ứng phó với biến động bất lợi, đặc biệt từ thị trường năng lượng thế giới.

Như vậy, với dự báo CPI bình quân năm 2026 tăng 4,5 - 4,7%, việc kiểm soát lạm phát trong 2 tháng cuối năm vẫn chịu nhiều sức ép. Hơn nữa, công tác điều hành giá chỉ là một phần trong nỗ lực kiểm soát lạm phát. Khi nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số, yêu cầu ổn định mặt bằng giá còn gắn chặt với điều hành lãi suất, tỷ giá và cung ứng vốn. Việc phối hợp các công cụ chính sách tiền tệ để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa hạn chế sức ép lạm phát đang đặt ra những yêu cầu mới đối với Ngân hàng Nhà nước.

(còn nữa)