 |
| Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Quảng Ninh). Ảnh: VPQH |
Kiểm soát nguồn cung, ngăn thuốc lá giả và nhập lậu
Đối với công tác kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước, thuốc lá giả và thuốc lá nhập lậu, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn) thống nhất mục tiêu kiểm soát nguồn cung, song lưu ý cần làm rõ căn cứ xác định sản lượng và cơ chế điều chỉnh lộ trình.
Đại biểu cảnh báo, nếu chỉ giảm lượng thuốc lá hợp pháp mà không kiểm soát đồng thời nhu cầu và nguồn cung bất hợp pháp thì có thể làm gia tăng thuốc lá nhập lậu, hàng giả và thất thu ngân sách.
Vì vậy, đại biểu đề nghị xây dựng lộ trình trên cơ sở dữ liệu về tiêu dùng thực tế, sản xuất, nhập khẩu, buôn lậu và tác động của chính sách thuế, có đánh giá, điều chỉnh định kỳ.
“Mục tiêu cuối cùng là phải đảm bảo là giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá và tác hại đối với sức khỏe chứ không phải là chỉ giảm sản lượng sản xuất hợp pháp ở trong nước”, đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu cũng tán thành quy định dán tem, in mã số, mã vạch và quản lý nguồn gốc thuốc lá, đồng thời đề nghị bổ sung cơ chế kiểm tra, truy xuất nguồn gốc trong quá trình lưu thông để ngăn chặn thuốc lá giả, thuốc lá nhập lậu, nhất là tại các địa phương biên giới.
Cùng quan tâm đến hoạt động kinh doanh thuốc lá trên môi trường điện tử, đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề nghị xác định rõ ranh giới giữa giao dịch hợp pháp của doanh nghiệp và hoạt động bán lẻ trá hình.
Theo đó, cần yêu cầu xác thực chủ thể, giấy phép, nguồn gốc hàng hóa và khả năng truy xuất giao dịch; đồng thời quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý thương mại điện tử, hải quan, công an và quản lý thị trường.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung ngay trong luật nguyên tắc xác thực tư cách pháp lý của các bên giao dịch, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa và lưu trữ thông tin phục vụ kiểm tra, giám sát, giao Chính phủ quy định chi tiết.
 |
| Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn). Ảnh: VPQH |
Đối với hoạt động quảng cáo, tiếp thị và mua bán thuốc lá trên không gian mạng, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Quảng Ninh) đề nghị bổ sung trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và chủ thể trung gian trong việc phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung quảng cáo, tiếp thị, giao dịch mua bán thuốc lá trái phép; đồng thời có trách nhiệm phối hợp, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền.
Đại biểu phân tích, hoạt động mua bán thuốc lá, nhất là thuốc lá điện tử, trên không gian mạng dễ dàng tiếp cận trẻ em và thanh thiếu niên. Nếu chỉ quy định cấm đối với người trực tiếp kinh doanh, quảng cáo mà không xác định trách nhiệm của chủ thể vận hành nền tảng thì rất khó kiểm soát vi phạm từ gốc.
Đối với quy định về trưng bày thuốc lá, đại biểu đề nghị luật cần quy định ngay nguyên tắc, phạm vi và giới hạn cơ bản đối với các trường hợp được phép trưng bày, nhất là tại những địa điểm trẻ em thường xuyên có mặt.
Dẫn báo cáo tổng kết thi hành Luật của Bộ Y tế, đại biểu cho biết nghiên cứu giai đoạn 2015-2017 cho thấy 82,5% điểm bán được khảo sát vi phạm giới hạn trưng bày thuốc lá. Theo đại biểu, con số này cho thấy cần có quy định cụ thể, đủ rõ để kiểm tra và xử lý.
Về điều kiện kinh doanh thuốc lá, đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa) đề xuất phân hóa công cụ quản lý theo mức độ rủi ro và quy mô kinh doanh, không áp dụng một thủ tục như nhau cho tất cả chủ thể.
Theo đó, đối với hoạt động sản xuất, nhập khẩu, phân phối và bán buôn thuốc lá quy mô lớn, tiếp tục áp dụng giấy phép để kiểm soát sản lượng, nguyên liệu, chất lượng sản phẩm, nguồn cung và phạm vi kinh doanh.
Đối với cơ sở bán lẻ nhỏ, siêu nhỏ, đại biểu đề nghị nghiên cứu áp dụng thủ tục xác nhận đáp ứng điều kiện kinh doanh tại UBND cấp xã.
Đại biểu lưu ý: “Quy mô nhỏ không đồng nghĩa với rủi ro thấp. Một quầy hàng nhỏ vẫn có thể bán thuốc lá cho nhiều học sinh”.
Do đó, tiêu chí phân loại cần công khai, minh bạch, kết hợp quy mô với địa điểm, phương thức bán và lịch sử chấp hành; đồng thời bảo đảm các cơ sở có rủi ro cao vẫn phải thực hiện thủ tục cấp phép.
Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với hậu kiểm, khai thác dữ liệu sẵn có, không yêu cầu người dân nộp lại hồ sơ đã có. Mỗi điểm bán cần có thông tin về chủ thể chịu trách nhiệm, địa chỉ và nguồn hàng để phục vụ kiểm tra, truy xuất.
Bên cạnh đó, cần tập trung kiểm tra nguồn hàng, việc bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi, địa điểm bán và hành vi quảng cáo, tiếp thị bị cấm; quy định rõ trách nhiệm cập nhật dữ liệu, phối hợp kiểm tra, xử lý của từng cơ quan, tránh giao thêm nhiệm vụ cho cấp xã nhưng thiếu nhân lực thực hiện.
