Xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn thành trung tâm logistics và thương mại biên mậu

Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị, Lạng Sơn

Khu kinh tế cửa khẩu (KKTCK) Đồng Đăng - Lạng Sơn có diện tích 394 km2. Đây là KKT tổng hợp, đa chức năng, gắn kết các mục tiêu phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh, trọng tâm là phát triển kinh tế cửa khẩu.

Trong KKTCK có 02 cửa khẩu quốc tế (Hữu Nghị - đường bộ và Ga Đồng Đăng - đường sắt), 01 cửa khẩu phụ/cặp chợ (Pò Nhùng), đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1088/2-1089 (Tân Thanh) và đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1119 - 1120 (Hữu Nghị) thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị; Lối thông quan khu vực mốc 1090 - 1091 (Tân Thanh) và khu vực mốc 1104 - 1105 (Cốc Nam) thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và có các khu chức năng chính như: Khu hợp tác kinh tế biên giới Đồng Đăng, Khu trung chuyển hàng hóa; Khu chế xuất 1, Khu phi thuế quan.

Hiện nay, KKTCK đã bước đầu hình thành hệ thống khu chức năng tương đối đầy đủ, trong đó: Khu cửa khẩu Hữu Nghị và Tân Thanh là các khu vực hoạt động hiệu quả nhất. Khu logistics và trung chuyển hàng hóa đang được đầu tư phát triển, từng bước hình thành năng lực khai thác. KKTCK đang từng bước chuyển dịch từ mô hình kinh tế thương mại biên giới truyền thống sang mô hình logistics quốc tế, cửa khẩu thông minh, thương mại số và trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực phía Bắc nói riêng và cả nước nói chung.

Những năm qua, tỉnh Lạng Sơn tập trung khai thác hiệu quả lợi thế địa kinh tế, xác định phát triển kinh tế cửa khẩu là một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu, gắn với phát triển logistics, thương mại biên giới, dịch vụ cửa khẩu và hợp tác kinh tế qua biên giới.

Dưới sự quan tâm của Trung ương, sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, HĐND, UBND Tỉnh cùng sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành Trung ương và các cơ quan chức năng phía Trung Quốc, KKTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình hiện đại hóa hoạt động cửa khẩu.

Tập trung nhiều giải pháp quan trọng đẩy mạnh xây dựng KKTCK

Xác định công tác quy hoạch đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển KKTCK, thời gian qua tỉnh Lạng Sơn đã cơ bản hoàn thiện hệ thống quy hoạch xây dựng KKTCK. Từ quy hoạch chung đến quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết các khu vực cửa khẩu và khu chức năng, từng bước cụ thể hóa định hướng phát triển theo quy hoạch chung xây dựng KKTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Trên cơ sở đó, công tác quản lý quy hoạch, quản lý đất đai và thu hút đầu tư từng bước đi vào nền nếp, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các dự án phát triển hạ tầng cửa khẩu, logistics, khu chức năng và các dự án dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu. Hiện nay, Tỉnh đang tập trung hoàn thiện Đồ án điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung xây dựng KKTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn và quy hoạch chung xây dựng khu cửa khẩu Chi Ma đến năm 2045 nhằm tạo không gian phát triển mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế cửa khẩu trong giai đoạn tiếp theo.

Mặt khác, Tỉnh tập trung mọi nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng khu vực cửa khẩu nhằm nâng cao năng lực thông quan, xây dựng cửa khẩu thông minh, tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế cửa khẩu, nâng cao năng lực thông quan, giảm chi phí logistics, tăng cường kết nối chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cùng với đầu tư hạ tầng, Tỉnh tập trung đổi mới phương thức quản lý, điều hành hoạt động cửa khẩu theo hướng hiện đại, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và đẩy mạnh phối hợp liên ngành trong công tác điều hành hoạt động xuất nhập khẩu. Nhờ đó, năng lực thông quan tại các cửa khẩu tiếp tục được cải thiện; lưu lượng phương tiện và kim ngạch xuất nhập khẩu duy trì tốc độ tăng trưởng cao, góp phần khẳng định vai trò của Lạng Sơn là địa bàn thông quan hàng hóa lớn nhất trên tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Hoạt động xuất nhập khẩu được duy trì ổn định, bảo đảm lưu thông hàng hóa, nhất là đối với nhóm hàng nông sản, thực phẩm tươi sống và nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Một góc cửa khẩu Tân Thanh

Nhằm đẩy mạnh thu hút đầu tư và phát triển KKTCK, Tỉnh đặc biệt quan tâm chú trọng cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai các dự án đầu tư tại KKTCK. Nhờ đó, đến nay trên địa bàn KKTCK có khoảng 141 dự án đầu tư trong nước còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký trên 24.962 tỷ đồng và 14 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký trên 118,65 triệu USD. Nhiều dự án đầu tư hạ tầng khu chức năng, kho bãi, logistics, trung chuyển hàng hóa và dịch vụ cửa khẩu đang được tích cực triển khai, góp phần từng bước hình thành hệ sinh thái logistics phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu.

Đồng thời, Tỉnh tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế và đối ngoại cửa khẩu. Tỉnh Lạng Sơn luôn duy trì quan hệ hợp tác hữu nghị, thực chất và hiệu quả với Chính phủ nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), coi đây là một trong những yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu. Thông qua các hội nghị công tác liên hợp và các cuộc hội đàm thường xuyên giữa các cơ quan chức năng hai bên, nhiều nội dung về kết nối hạ tầng, thống nhất quy trình vận hành, chia sẻ thông tin và tổ chức giao nhận hàng hóa đã được trao đổi, thống nhất, tạo nền tảng quan trọng để triển khai mô hình cửa khẩu thông minh đồng bộ giữa hai bên biên giới.

Phát triển thương mại biên mậu được tỉnh Lạng Sơn xác định là một trong các nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu xây dựng KKTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn trở thành trung tâm giao thương quốc tế, trung tâm logistics và trung chuyển hàng hóa của khu vực phía Bắc. Trong quá trình triển khai, Tỉnh luôn chú trọng kết hợp đồng bộ giữa đầu tư hạ tầng cửa khẩu, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, phát triển hệ sinh thái logistics và tăng cường hợp tác với các cơ quan chức năng phía Trung Quốc nhằm tạo môi trường thông quan thuận lợi, ổn định và có sức cạnh tranh cao, cụ thể:

Nhờ hệ thống cửa khẩu đa dạng, kết nối thuận lợi với các trung tâm kinh tế lớn của Việt Nam và Trung Quốc, hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn tỉnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Lạng Sơn hiện là địa bàn có lưu lượng phương tiện xuất nhập khẩu lớn nhất trên tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc, bình quân khoảng 1.800 phương tiện/ngày, thời điểm cao điểm đạt trên 2.000 phương tiện/ngày, với kim ngạch xuất nhập khẩu duy trì ở mức cao.

Tỉnh thường xuyên theo dõi sát tình hình thị trường, nhu cầu xuất nhập khẩu từng thời điểm để chủ động điều hành hoạt động cửa khẩu; tăng cường trao đổi thông tin với các địa phương phía Trung Quốc, kịp thời điều tiết lưu lượng phương tiện, hạn chế ùn tắc và bảo đảm chuỗi cung ứng hàng hóa, nhất là trong mùa vụ nông sản.

Xe chở hàng hóa xuất khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản lý cửa khẩu. Lạng Sơn là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai Nền tảng cửa khẩu số, từng bước số hóa toàn bộ quy trình quản lý phương tiện, hàng hóa và doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu. Việc ứng dụng công nghệ số đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm thời gian thực hiện thủ tục, hạn chế tình trạng ùn tắc cục bộ và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình tổ chức hoạt động xuất nhập khẩu.

Cùng với đó, tỉnh Lạng Sơn tập trung phát triển đồng bộ các loại hình dịch vụ phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu như kho bãi, logistics, trung chuyển hàng hóa, kho ngoại quan, bến bãi kiểm hóa, dịch vụ hải quan, kiểm dịch, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và các dịch vụ hỗ trợ khác. Đồng thời, khuyến khích đầu tư các trung tâm logistics quy mô lớn, các khu trung chuyển hàng hóa và hệ thống kho lạnh nhằm nâng cao năng lực bảo quản, lưu giữ và phân phối hàng hóa, đặc biệt đối với nhóm hàng nông sản, thực phẩm tươi sống và hàng hóa có yêu cầu cao về thời gian vận chuyển. Việc phát triển đồng bộ hệ sinh thái dịch vụ không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của doanh nghiệp mà còn góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao chất lượng dịch vụ và từng bước hình thành chuỗi cung ứng hiện đại tại khu vực cửa khẩu.

Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, bảo đảm hoạt động thông quan được thực hiện nhanh chóng, thuận lợi nhưng vẫn tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật và yêu cầu quản lý của mỗi bên.

Theo đó, tỉnh thường xuyên phối hợp với các lực lượng chức năng tại cửa khẩu và các cơ quan chức năng Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây để duy trì trao đổi thông tin hằng ngày về tình hình xuất nhập khẩu; chủ động điều tiết lưu lượng phương tiện giữa các cửa khẩu; ưu tiên giải quyết nhanh đối với các mặt hàng nông sản, hàng tươi sống, hàng hóa phục vụ sản xuất; kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục rà soát, đơn giản hóa các quy trình xử lý thuộc thẩm quyền; đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến; tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, từng bước xây dựng môi trường thông quan hiện đại, minh bạch, an toàn và thuận lợi cho doanh nghiệp.

Với lợi thế hạ tầng cửa khẩu ngày càng đồng bộ, mô hình Cửa khẩu số đã được triển khai hiệu quả. Đề án thí điểm xây dựng Cửa khẩu thông minh đang được triển khai quyết liệt cùng với cơ chế phối hợp thường xuyên, thực chất với Chính phủ nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Lạng Sơn đang từng bước hình thành môi trường thông quan hiện đại, ổn định và có khả năng kết nối cao với chuỗi logistics xuyên biên giới.

Chuyển mạnh sang mô hình phát triển dựa trên logistics hiện đại, chuyển đổi số và cửa khẩu thông minh

Những kết quả đạt được trong công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng, phát triển logistics, thu hút đầu tư và mở rộng hợp tác quốc tế… đã tạo nền tảng quan trọng để KKTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn chuyển mạnh từ mô hình phát triển dựa chủ yếu vào thương mại biên giới truyền thống sang mô hình phát triển dựa trên logistics hiện đại, chuyển đổi số và cửa khẩu thông minh.

Trong thời gian tới, Tỉnh tiếp tục ưu tiên hoàn thiện kết cấu hạ tầng cửa khẩu, phát triển các trung tâm logistics, đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng kết nối dữ liệu giữa các lực lượng chức năng, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới và nâng cao chất lượng các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.

Đồng thời, Tỉnh phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương và Chính phủ, nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế tạo thuận lợi thương mại, đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh, hướng tới hình thành phương thức thông quan hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát huy vai trò của Lạng Sơn là trung tâm thương mại biên mậu và logistics của khu vực biên giới phía Bắc.

Với định hướng đó, tỉnh Lạng Sơn đã và đang nỗ lực không ngừng đẩy nhanh tốc độ xây dựng KKTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn sớm trở thành trung tâm thương mại biên mậu, logistics và cửa khẩu thông minh của khu vực phía Bắc, là điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng trên tuyến hành lang kinh tế Việt Nam - Trung Quốc. Qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế biên giới theo hướng hiện đại và phát triển bền vững.