Lạng Sơn nâng năng lực logistics theo dòng hàng

Phương tiện vận tải xuất nhập cảnh qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn). Ảnh: H.Nụ

Tổ chức lại năng lực cửa khẩu

Quy mô hàng hóa qua địa bàn tăng nhanh đang làm thay đổi yêu cầu đối với hệ thống logistics Lạng Sơn. Không chỉ bảo đảm năng lực thông quan, các khâu tiếp nhận phương tiện, kho bãi, xếp dỡ, vận tải, giao nhận và hỗ trợ thủ tục cũng phải được tổ chức đồng bộ để dòng hàng được luân chuyển liên tục.

Theo số liệu từ UBND tỉnh Lạng Sơn, tính đến ngày 29/9/2026, có gần 500.000 phương tiện chở hàng hóa xuất nhập khẩu đã được thông quan qua các cửa khẩu, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu các loại hình hàng hóa đạt hơn 91 tỷ USD, tăng 37%. Riêng kim ngạch xuất nhập khẩu mở tờ khai tại Chi cục Hải quan khu vực VI đạt hơn 8 tỷ USD, tăng 57%.

Dòng hàng hiện tập trung tại đường chuyên dụng khu vực mốc 1119-1120, đường chuyên dụng khu vực mốc 1088/2-1089, lối thông quan khu vực mốc 1104-1105 (Cốc Nam - Lũng Nghịu), cửa khẩu song phương Chi Ma và Ga đường sắt quốc tế Đồng Đăng. Hàng xuất khẩu chủ yếu là nông sản, hoa quả; hàng nhập khẩu gồm máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, hàng tiêu dùng và các nhóm hàng khác.

Trong bối cảnh đó, logistics đang được tỉnh Lạng Sơn phát triển theo hướng hình thành chuỗi dịch vụ gắn trực tiếp với hoạt động xuất nhập khẩu. Toàn tỉnh hiện có 25 doanh nghiệp đầu tư kinh doanh bến, kho bãi phục vụ xuất nhập khẩu. Trong số này, 4 doanh nghiệp logistics quy mô lớn được địa phương xác định gồm Công ty CP hữu Nghị Xuân Cương, Công viên logistics Viettel Lạng Sơn, Công ty CP dịch vụ xuất nhập khẩu tổng hợp Chi Ma HTT và Công ty CP vận tải thương mại Bảo Nguyên.

Tại khu vực cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị, Công ty CP hữu Nghị Xuân Cương đã đầu tư hệ thống logistics với tổng diện tích 25,5 ha, gồm giai đoạn 1 là 17,2 ha và giai đoạn 2 là 8,3 ha. Hệ thống có khả năng phục vụ hơn 2.500 phương tiện chở hàng hóa xuất nhập khẩu thông quan mỗi ngày, cung cấp các dịch vụ từ đóng gói, vận chuyển, làm thủ tục, thông quan đến giao nhận.

Việc hình thành các trung tâm logistics giúp nhiều công đoạn được thực hiện trong cùng chuỗi dịch vụ, từ đại lý hải quan, ủy thác xuất nhập khẩu, chi hộ thuế, phí đến vận tải và kho bãi.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI Nguyễn Hữu Vượng, việc các doanh nghiệp phát triển dịch vụ logistics góp phần đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp xuất nhập khẩu và khẳng định vị thế của Lạng Sơn trong phát triển thương mại biên giới.

Cùng với năng lực dịch vụ, hạ tầng cửa khẩu đang được mở rộng để đáp ứng lưu lượng phương tiện. Đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1119-1120 được triển khai mở rộng từ 6 lên 14 làn trong Đề án thí điểm xây dựng Cửa khẩu thông minh. Tuyến đường chuyên dụng khu vực mốc 1088/2-1089 cũng được mở rộng từ 4 lên 8 làn.

Những dự án này được triển khai cùng với việc hoàn thiện hệ thống kho bãi, khu trung chuyển và các dịch vụ hậu cần, qua đó tạo thêm năng lực tiếp nhận và phân luồng hàng hóa khi lưu lượng xuất nhập khẩu tiếp tục tăng.

Số hóa chuỗi logistics

Nếu hạ tầng vật chất tạo thêm năng lực tiếp nhận thì dữ liệu và công nghệ giúp các khâu trong chuỗi logistics kết nối hiệu quả hơn. Đây là hướng tỉnh Lạng Sơn đang tập trung khi phát triển logistics gắn với Nền tảng cửa khẩu số và Đề án thí điểm xây dựng Cửa khẩu thông minh.

Song song với đó, Chi cục Hải quan khu vực VI đang nâng cấp phần mềm quản lý, mở rộng kết nối với Nền tảng cửa khẩu số, triển khai thanh toán điện tử bằng mã QR và nghiên cứu tích hợp thủ tục theo hướng doanh nghiệp chỉ khai báo một lần. Các giải pháp này hướng tới giảm thao tác, tăng khả năng chia sẻ thông tin và rút ngắn thời gian xử lý trong quá trình thông quan.

Số hóa cũng đang được các doanh nghiệp logistics triển khai trong quản lý kho, bãi và phương tiện. Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp doanh nghiệp theo dõi hàng hóa, phương tiện và hoạt động khai thác, đồng thời tạo điều kiện kết nối dữ liệu giữa các khâu trong chuỗi logistics.

Đối với tỉnh Lạng Sơn, phát triển logistics không tách rời quá trình xây dựng Cửa khẩu thông minh. Việc mở rộng đường chuyên dụng, tổ chức lại không gian kho bãi và tăng cường kết nối dữ liệu được triển khai theo cùng một hướng: nâng năng lực xử lý dòng hàng thay vì chỉ tăng diện tích hoặc số lượng điểm tập kết.

Tỉnh Lạng Sơn đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa logistics trở thành một trong những lĩnh vực động lực của kinh tế cửa khẩu, với tỷ trọng đóng góp khoảng 2,8-3% GRDP và tốc độ tăng trưởng khoảng 12%. Cùng với hạ tầng giao thông, địa phương đang thúc đẩy các dự án cảng cạn, khu trung chuyển hàng hóa, kho bãi, khu chế xuất, khu phi thuế quan và các dịch vụ hỗ trợ thương mại biên giới.

Định hướng này được đặt trong quy hoạch dài hạn của KKT cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn. Quyết định số 1855/QĐ-TTg ngày 25/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung KKT cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn đến năm 2045 với quy mô 39.400 ha, định hướng KKT trở thành trung tâm dịch vụ cửa khẩu và hậu cần logistics quốc gia, quốc tế, là đầu mối kết nối Việt Nam, ASEAN với thị trường Trung Quốc.

Tỉnh Lạng Sơn kỳ vọng, với đà tăng của dòng hàng, logistics tại Lạng Sơn đang chuyển từ hệ thống dịch vụ hỗ trợ riêng lẻ sang một chuỗi có sự liên kết giữa hạ tầng cửa khẩu, kho bãi, vận tải, thủ tục hải quan và dữ liệu. Hơn 91 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu và gần 500.000 phương tiện đã được thông quan trong 9 tháng là cơ sở thực tế cho thấy yêu cầu nâng năng lực logistics không còn là nhiệm vụ bổ trợ, mà đang trở thành một phần của năng lực cửa khẩu và sức cạnh tranh của thương mại biên giới tỉnh Lạng Sơn.