 |
| Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài phát biểu tại hội nghị. Ảnh: VPQH |
Tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất chiều ngày 28/9, các đại biểu tập trung góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, trong đó đề nghị làm rõ nguyên tắc hình thành giá điện, cơ chế kiểm soát chi phí, chính sách thu hút đầu tư và tiêu chí áp dụng cơ chế đặc thù đối với các dự án điện lực.
Góp ý về nguyên tắc hình thành giá điện, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Theo đại biểu, điện là đầu vào thiết yếu của nền kinh tế, đồng thời gắn với sinh hoạt hằng ngày của từng gia đình, do đó cần cơ chế đủ sức huy động đầu tư phát triển nguồn điện, lưới điện, bảo đảm cung cấp điện ổn định và an ninh năng lượng quốc gia.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng chính vì tính thiết yếu của điện, mọi thay đổi trong cơ chế giá điện cần được xem xét thận trọng dưới góc độ quyền lợi của người sử dụng điện. Đại biểu cho biết, dự thảo Luật đặt ra nguyên tắc giá hợp đồng mua bán điện bảo đảm thu hồi chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành, nhiên liệu, các chi phí hợp lý, hợp lệ khác và mức lợi nhuận hợp lý.
Theo đại biểu, định hướng này có cơ sở bởi nếu không có khả năng thu hồi vốn và mức lợi nhuận hợp lý thì khó thu hút nguồn lực đầu tư dài hạn cho ngành điện. Tuy nhiên, cần làm rõ chi phí nào được coi là hợp lý để thu hồi, rủi ro nào do nhà đầu tư chịu trách nhiệm và trường hợp nào chi phí được chuyển vào giá điện mà người dân, doanh nghiệp phải trả.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để thể hiện rõ ở cấp luật quy định nguyên tắc kiểm soát chi phí, công khai và phân bổ rủi ro hợp lý giữa các chủ thể. Theo đó, khi xây dựng các quy định chi tiết, cần chú ý cơ chế kiểm tra, kiểm toán chi phí; loại trừ những chi phí không hợp lý do quản trị hoặc đầu tư kém hiệu quả; đồng thời làm rõ cách xử lý khi chi phí phát sinh tác động đến giá bán lẻ điện.
 |
| Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH |
Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề cập là lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường đối với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, cũng như lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện.
Đại biểu cho rằng đây là những định hướng có thể góp phần sử dụng điện hiệu quả và phản ánh đúng hơn chi phí cung cấp điện. Tuy nhiên, tác động của các cơ chế này không giống nhau đối với mọi hộ gia đình.
Vì vậy, đại biểu đề nghị đánh giá tác động tổng hợp của các cơ chế giá dự kiến, thay vì chỉ xem xét từng cơ chế riêng biệt. Hồ sơ cần thể hiện theo một số kịch bản cụ thể, hóa đơn điện của các nhóm hộ và chi phí điện của các nhóm doanh nghiệp có thể thay đổi như thế nào.
Khi quy định chi tiết lộ trình áp dụng giá điện theo giờ, Chính phủ cần bảo đảm điều kiện đo đếm chính xác, khả năng để người sử dụng điện kiểm tra số liệu và hóa đơn, thông tin đầy đủ trước khi áp dụng, cũng như phương án đối với nhóm hộ dễ bị ảnh hưởng.
Đối với lộ trình xóa bỏ bù chéo, đại biểu đề nghị đánh giá rõ nhóm chịu tác động tăng chi phí và giải pháp an sinh phù hợp.
Đại biểu nhấn mạnh, giá điện hợp lý không đồng nghĩa với giá điện thấp bằng mọi cách, bởi thiếu nguồn lực đầu tư cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến an ninh cung cấp điện. Song giá điện hợp lý cũng không thể là cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện.
“Điều chúng ta cần là một khuôn khổ minh bạch, trong đó nhà đầu tư có cơ hội thu hồi chi phí chính đáng, đơn vị điện lực có động lực nâng cao hiệu quả, còn người dân biết mình đang trả tiền cho những khoản chi phí nào và được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý”, đại biểu nhấn mạnh.
Cùng quan tâm đến dự án Luật này, đại biểu Đặng Bích Ngọc (Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ) tập trung góp ý về chính sách của Nhà nước đối với phát triển điện lực.
Theo đại biểu, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung theo hướng Nhà nước có cơ chế, chính sách ưu tiên phát triển, huy động nguồn lực thực hiện các chính sách phát triển điện lực, hướng tới đáp ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội, có giá bán điện hợp lý, tạo sự cạnh tranh, hệ thống điện vận hành an toàn và giảm phát thải.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng các chính sách được quy định còn chung chung, khó thực hiện. Chưa xác định cụ thể cơ chế huy động nguồn lực, nhà đầu tư được hưởng cơ chế gì, quyền lợi ra sao, cơ quan nào thực hiện và xử lý thế nào đối với các vấn đề rủi ro phát sinh.
Do đó, đại biểu đề nghị chuyển từ cơ chế mang tính khuyến khích, ưu tiên sang chính sách cụ thể, có công cụ để tổ chức thực hiện. Mỗi nội dung ưu tiên cần được quy định cụ thể tại các điều, khoản trong Luật, nhất là về đối tượng áp dụng, hình thức hỗ trợ, điều kiện và cơ chế trực tiếp.
Đối với dự án, công trình điện lực cấp bách, đại biểu Đặng Bích Ngọc đề nghị Luật quy định chặt chẽ tiêu chí xác định dự án cấp bách, điều kiện lựa chọn và trách nhiệm kiểm soát, làm cơ sở để Chính phủ quy định chi tiết, huy động nguồn lực và đẩy nhanh tiến độ các dự án cần thiết nhằm bảo đảm an ninh cung cấp điện.
Cũng quan tâm đến thị trường điện và cơ chế giá, đại biểu Tô Ái Vang (Đại biểu Quốc hội TP. Cần Thơ) đề nghị nghiên cứu cơ chế chia sẻ rủi ro dài hạn, trong đó có cơ chế về tỷ lệ sản lượng điện bao tiêu tối thiểu và chuyển đổi giá nhiên liệu đầu vào vào giá bán điện trong hợp đồng mua bán điện đã ký kết.
Đại biểu cũng kiến nghị nghiên cứu lộ trình chuyển đổi Trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia ra khỏi Tập đoàn Điện lực Việt Nam để trở thành một công ty nhà nước độc lập trực thuộc Bộ Công Thương, nhằm hướng tới thị trường điện cạnh tranh, minh bạch.
Góp ý dự thảo Luật, đại biểu Đào Chí Nghĩa (Đại biểu Quốc hội TP. Cần Thơ) đề cập 4 nhóm vấn đề. Về miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án thực hiện quy hoạch, đại biểu cho rằng việc sửa đổi có thể rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án. Tuy nhiên, cần làm rõ điều kiện áp dụng, bởi việc dự án đã có trong quy hoạch không đồng nghĩa các vấn đề về đất đai, rừng, khu vực biển, môi trường, quốc phòng, an ninh và lợi ích cộng đồng đã được đánh giá, giải quyết đầy đủ.
Đại biểu đề nghị chỉ áp dụng miễn thủ tục đối với chương trình, dự án đã được thực hiện quy hoạch, xác định rõ vị trí, quy mô, tiến độ, nhu cầu sử dụng đất, rừng, khu vực biển cùng các yêu cầu về quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt.
 |
| Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: VPQH |
Về cơ chế đặc thù đối với dự án, chương trình điện lực cấp bách, đại biểu đề nghị khi mở rộng đối tượng áp dụng cần tăng cường điều kiện kiểm soát, nhất là đối với bảo lãnh của Chính phủ, cấp tín dụng vượt giới hạn, hiệu quả đầu tư, an ninh năng lượng, khả năng cân đối nguồn lực và đánh giá rủi ro tài chính.
Đối với đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, đại biểu cho rằng giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện là những tiêu chí quan trọng nhưng không nên là tiêu chí duy nhất. Cần xem xét đồng thời tiến độ thực hiện dự án, độ tin cậy, an toàn hệ thống điện, hiệu suất công nghệ, khả năng giải tỏa công suất, bảo vệ môi trường và năng lực thực hiện của nhà đầu tư.
Đối với quy định về ngừng, giảm mức cung cấp điện theo yêu cầu của pháp luật, đại biểu đề nghị xác định rõ căn cứ pháp lý, đối tượng, phạm vi, thời điểm, thời hạn áp dụng và trách nhiệm của các bên. Trường hợp yêu cầu ngừng, giảm cung cấp điện cần được thể hiện bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp cần ngăn ngừa ngay nguy cơ mất an toàn cho người, công trình hoặc hệ thống điện.
Làm rõ các ý kiến của đại biểu, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết, một trong những nhóm chính sách được rà soát trong dự thảo Luật là chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án điện lực. Dự thảo lần này đã cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy nhanh các bước đầu tư dự án điện lực.
Liên quan ý kiến đại biểu về việc bổ sung tiêu chí, điều kiện đối với các dự án, Thứ trưởng cho rằng, dự thảo Luật đã quy định phạm vi đối với một số dự án có liên quan đến an ninh, quốc phòng hoặc các vấn đề về môi trường. Bộ Công Thương sẽ phối hợp để tiếp tục rà soát, làm rõ yêu cầu về chủ trương đầu tư đối với các trường hợp này.
Đối với các ý kiến khác của đại biểu về những nội dung chi tiết, Thứ trưởng cho biết các nội dung này sẽ được thể hiện tại các nghị định của Chính phủ và thông tư hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Công Thương, trên tinh thần bảo đảm đầy đủ các chi phí hợp lý, hợp lệ.
Về các cơ chế ưu đãi đối với dự án điện lực, Thứ trưởng cho hay, các cơ chế ưu đãi liên quan đến giá, cơ chế giá và cơ chế hoàn vốn đầu tư là những nội dung chi tiết. Vì vậy, dự thảo Luật Điện lực chỉ quy định nguyên tắc và sẽ cụ thể hóa các chính sách, cơ chế ưu đãi trong các văn bản hướng dẫn Luật.
Thứ trưởng cũng đề cập các chính sách về điện gió ngoài khơi và chính sách giá điện. Đối với ý kiến về giá điện cao điểm, thấp điểm, bình thường, các đại biểu đề nghị việc áp dụng cần có lộ trình. Do đó, Bộ Công Thương sẽ trình Chính phủ ban hành các lộ trình để áp dụng giá bán lẻ điện bình quân theo hướng hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.
Về bảo đảm chi phí hợp lý, hợp lệ và cân bằng tài chính của EVN, Thứ trưởng nêu, nội dung này liên quan đến giá điện và các cân đối vĩ mô như chỉ số giá cùng các nội dung điều hành của Chính phủ.
“Giá bán điện phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ nhưng đồng thời phải tính toán đến yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội của người dân và sự phát triển chung của đất nước", Thứ trưởng nói.
Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và các đại biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài khẳng định, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực để trình Quốc hội.
