 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi). Ảnh: VPQH |
Đơn giản hóa thủ tục, tăng quyền chủ động gắn với trách nhiệm
Sáng ngày 30/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi). Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật sửa đổi toàn diện Luật Đấu thầu hiện hành, tập trung vào 4 nhóm vấn đề lớn.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, nhóm vấn đề thứ nhất nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, thống nhất của pháp luật. Dự thảo xác định rõ các hoạt động áp dụng đấu thầu và pháp luật liên quan; không áp dụng Luật Đấu thầu (sửa đổi) đối với những lĩnh vực, vấn đề đặc thù đã được pháp luật chuyên ngành quy định; đồng thời xác định nguyên tắc áp dụng khi có sự khác biệt giữa các luật.
Nhóm vấn đề thứ hai là các quy định tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động đấu thầu. Dự thảo bổ sung các chính sách, nguyên tắc cơ bản, áp dụng nhà thầu quản lý, trao quyền chủ động cho nhà thầu gắn với trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ, chi phí và hiệu quả.
Một nội dung đáng chú ý là xây dựng cơ sở dữ liệu về giá, tích hợp dữ liệu thuế, hải quan để tham chiếu giá thị trường, qua đó góp phần ngăn ngừa việc nâng khống giá gói thầu. Dự thảo cũng hoàn thiện các cơ chế ưu tiên, ưu đãi đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế nhà nước và doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đối với lựa chọn nhà đầu tư, dự thảo quy định chỉ đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án có yêu cầu đặc thù cần nhà đầu tư nước ngoài. Nhà đầu tư nước ngoài được yêu cầu liên danh với nhà thầu Việt Nam và sử dụng nhà thầu phụ Việt Nam.
Trong lựa chọn hàng hóa, dự thảo cho phép nêu nhãn hiệu hàng hóa theo nhóm nhãn hiệu, đồng thời chú trọng đánh giá về kỹ thuật, tránh việc chỉ lựa chọn theo giá thấp nhưng không bảo đảm chất lượng.
Nhóm vấn đề thứ ba tập trung đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Theo đó, dự thảo trao quyền cho chủ đầu tư tự quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu phù hợp gắn với trách nhiệm.
Dự thảo bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh trong trường hợp chưa xác định đầy đủ yêu cầu về kỹ thuật, giải pháp công nghệ hoặc giá gói thầu. Đồng thời, mở rộng chỉ định thầu, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt, đặt hàng; giao Chính phủ quy định chi tiết các trường hợp áp dụng và mở rộng áp dụng đấu thầu trước để đẩy nhanh tiến độ dự án.
Về hợp đồng, dự thảo chỉ quy định khung về nguyên tắc, điều kiện, thủ tục ký kết và thực hiện; các nội dung khác do các bên thỏa thuận phù hợp với pháp luật. Dự thảo cũng cắt giảm các quy định về sơ tuyển, mời quan tâm và kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu, đấu thầu hai giai đoạn.
Nhóm vấn đề thứ tư nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát. Dự thảo bổ sung các hành vi bị cấm như nâng khống giá gói thầu; hạn chế việc sử dụng thầu phụ bất hợp pháp, ngăn chuyển nhượng thầu trái phép. Đồng thời, thống nhất đầu mối giám sát, tăng cường phân tích dữ liệu, cảnh báo và xử lý vi phạm trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Dự thảo cũng làm rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu, nhà thầu và tổ chuyên gia.
Chuyển trọng tâm sang quản lý chất lượng, hiệu quả, kết quả đầu ra
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, tăng phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực cho đầu tư phát triển và bảo đảm đồng bộ với các luật mới được ban hành.
Theo ông Phan Văn Mãi, hồ sơ dự thảo Luật đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với định hướng chuyển trọng tâm từ quản lý quy trình, thủ tục sang quản lý chất lượng, hiệu quả và kết quả đầu ra; tăng phân cấp, phân quyền, tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm.
Cơ quan thẩm tra cho rằng, việc sửa đổi Luật cần hướng tới thiết kế quy trình đơn giản, giảm chi phí tuân thủ, giảm các khâu trung gian, hình thức và làm cho đấu thầu trở thành công cụ quản trị minh bạch, hiệu quả, để ngay cả những chủ thể không bắt buộc cũng có động lực lựa chọn áp dụng vì lợi ích mà cơ chế này mang lại.
 |
| Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH |
Về phạm vi điều chỉnh, áp dụng pháp luật và quyền tự chủ trong mua sắm, đấu thầu, đa số ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát, phân định rõ phạm vi điều chỉnh và mối quan hệ giữa Luật Đấu thầu với pháp luật ngành, lĩnh vực; xác định nguyên tắc áp dụng khi có quy định khác nhau, tránh chồng chéo, nhiều quy trình hoặc cách hiểu khác nhau.
Đồng thời, làm rõ phạm vi, giới hạn của quyền tự quyết và những nguyên tắc vẫn phải tuân thủ tại Luật; xác định rõ thẩm quyền và chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với từng quyết định, gắn với công khai, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm.
Đối với bảo đảm cạnh tranh, ưu đãi và đấu thầu trong nước, các ý kiến kiến nghị các nguyên tắc, điều kiện thiết yếu bảo đảm tính độc lập, cạnh tranh của nhà thầu, nhà đầu tư; rà soát các cơ chế ưu đãi, dành riêng gói thầu, yêu cầu sử dụng hàng hóa, nhà thầu, nhà thầu phụ trong nước để không quá hạn chế cạnh tranh.
Việc ưu tiên năng lực trong nước cần gắn với khả năng cung ứng, cạnh tranh thực chất của thị trường và bảo đảm tương thích với các cam kết quốc tế. Về các hành vi bị cấm, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát để các hành vi thông thầu, gian lận, không bảo đảm công bằng, minh bạch được xác định rõ, bao quát đầy đủ các chủ thể và hành vi có khả năng làm sai lệch cạnh tranh, kết quả lựa chọn.
Về hợp đồng và bảo đảm thực hiện kết quả lựa chọn, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát để việc sửa đổi hợp đồng, điều chỉnh, chuyển nhượng dự án không làm thay đổi về thực chất các điều kiện làm căn cứ lựa chọn. Các cam kết của nhà đầu tư cần tiếp tục có giá trị ràng buộc trong quá trình thực hiện, kể cả trường hợp không ký hợp đồng; nhà đầu tư nhận chuyển nhượng phải kế thừa các quyền, nghĩa vụ có liên quan.
Bên cạnh đó, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo Luật để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kiểm soát quyền lực. Đồng thời, hoàn thiện Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, cơ chế kết nối, chia sẻ, truy xuất dữ liệu, công khai thông tin, giám sát, hậu kiểm, xử lý vi phạm và giải quyết kiến nghị; bảo đảm quyền tự chủ được mở rộng đi đôi với trách nhiệm giải trình và khả năng kiểm soát.
Các quy định về đấu thầu trước, hồ sơ mời thầu, phương pháp đánh giá, cơ chế, cách thức mua sắm phù hợp đối với cơ sở y tế tuyến xã; trách nhiệm của các chủ thể, quy định chuyển tiếp và nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết tiếp tục được rà soát, bảo đảm rõ ràng, thống nhất, khả thi.
