Bài 4: Lạm phát năm 2027 và dư địa chính sách

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: VPQH Trình bày báo cáo giải trình về một số vấn đề cử tri, nhân dân và đại biểu Quốc hội quan tâm tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào ngày 12/11/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền, củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, tạo cơ sở thúc đẩy tăng trưởng cao, bền vững. Theo Thủ tướng, Chính phủ đã triển khai đồng bộ các giải pháp giảm chi phí đầu vào cho người dân, doanh nghiệp như giảm 2% thuế giá trị gia tăng, giảm thuế đối với xăng dầu, giảm 2% giá điện; điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, ổn định tỷ giá, giảm lãi suất cho vay sản xuất, kinh doanh; điều hành chặt chẽ giá các mặt hàng Nhà nước quản lý, không tăng giá dịch vụ y tế trong năm 2026. Đối với năm 2027, Chính phủ tiếp tục ưu tiên kiểm soát lạm phát, phối hợp linh hoạt chính sách thuế, lãi suất, tỷ giá; bảo đảm nguồn cung xăng dầu, điện và hàng hóa thiết yếu; công khai, minh bạch giá cả, đồng thời chủ động xây dựng các kịch bản điều hành và giao chỉ tiêu kiểm soát CPI cho các địa phương.

Áp lực lạm phát có thể xuất hiện ngay từ đầu năm 2027

Kết luận số 106-KL/TW Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, kế hoạch năm 2027 xác định tăng trưởng kinh tế năm 2027 phải gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; lấy hiệu quả thực chất, năng suất và đời sống nhân dân làm thước đo.

Vì thế, từ những giải pháp bảo đảm nguồn cung, bình ổn thị trường và kiểm soát giá tại địa phương trong những tháng cuối năm 2026, công tác điều hành giá, kiểm soát lạm phát đang đứng trước nhiệm vụ dài hạn hơn khi nền kinh tế bước sang năm 2027.

Theo Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 được Quốc hội thông qua ngày 7/11/2026, Việt Nam phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, đồng thời kiểm soát tốc độ tăng CPI bình quân khoảng 4,5%. Như vậy, mục tiêu CPI không thay đổi so với năm 2026, dù yêu cầu thúc đẩy đầu tư, tiêu dùng và mở rộng sản xuất, kinh doanh tiếp tục được đặt ở mức cao.

Phấn đấu kiểm soát tốc độ tăng CPI bình quân khoảng 4,5% trong năm 2027.

Báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á tháng 9/2026, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dự báo, lạm phát Việt Nam năm 2027 ở mức 4%, giảm so với mức dự báo 4,3% của năm 2026. ADB nhận định áp lực lạm phát chủ yếu đến từ nhu cầu trong nước gia tăng, giá năng lượng và thực phẩm, trong khi những bất ổn địa chính trị tiếp tục ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu.

Trong khi đó, HSBC dự báo lạm phát Việt Nam năm 2027 tăng 3,5%, điều chỉnh từ mức 3,3% trước đó. Ngân hàng này đánh giá lạm phát Việt Nam vẫn nhạy cảm với biến động giá hàng hóa thế giới, đặc biệt là năng lượng.

Standard Chartered dự báo lạm phát bình quân năm 2027 ở mức 3,9%, tăng so với dự báo 3,3% đưa ra trước đó. Ngân hàng này cũng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2027 có thể đạt 11%. Đáng lưu ý, Standard Chartered dự báo lạm phát có thể đạt 5,2% trong quý IV/2026 và 4,6% trong quý I/2027, trước khi giảm về 3,3% trong quý II/2027. Diễn biến này một phần chịu tác động từ yếu tố nền so sánh của năm trước.

Nếu kịch bản trên xảy ra, sức ép giá cả có thể xuất hiện ngay trong những tháng đầu năm 2027, dù CPI bình quân cả năm vẫn được dự báo dưới 4,5%. Điều này đòi hỏi công tác điều hành không chỉ theo dõi chỉ tiêu bình quân mà còn phải đánh giá diễn biến theo từng quý, từng nhóm hàng và mức độ lan truyền của biến động giá đến chi phí sản xuất, tiêu dùng.

Thực tế, theo các chuyên gia, mục tiêu tăng trưởng cao thì phải chấp nhận đánh đổi bằng mức lạm phát cao hơn. Nhất là khi năm 2027, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội đặt mục tiêu tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội bằng 36 - 38% GDP, năng suất lao động xã hội tăng 8,6%, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 14%. Các chỉ tiêu này cho thấy yêu cầu huy động và sử dụng nguồn lực rất lớn.

Trong ngắn hạn, đẩy mạnh đầu tư có thể làm gia tăng nhu cầu vật liệu xây dựng, vận tải, thiết bị và lao động. Nhưng về dài hạn, nếu các dự án hạ tầng được hoàn thành đúng tiến độ, giúp giảm chi phí logistics, nâng cao năng suất và mở rộng năng lực cung ứng, đầu tư sẽ tạo thêm điều kiện để nền kinh tế tăng trưởng mà không gây sức ép tương ứng lên mặt bằng giá.

Việt Nam vẫn chịu tác động từ biến động giá xăng dầu, khí đốt, nguyên liệu nhập khẩu và chi phí vận chuyển quốc tế. Diễn biến tỷ giá cũng có thể ảnh hưởng đến giá nhập khẩu, qua đó tạo thêm sức ép đối với chi phí đầu vào.

Hơn nữa, việc tiếp tục thực hiện lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ công theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí cần được tính toán phù hợp; đánh giá kỹ thời điểm, mức độ điều chỉnh, tác động đến CPI và khả năng chi trả của người dân, tránh tập trung vào một thời điểm gây áp lực lên mặt bằng giá và bất lợi cho công tác kiểm soát lạm phát.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội. Ảnh: VPQH Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI ngày 12/11/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về chính sách tiếp tục giảm thuế giá trị gia tăng 2%, Thủ tướng Chính phủ đang chỉ đạo, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu đánh giá kỹ cùng với khuôn khổ pháp lý cho hoạt động kinh doanh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Đồng thời, Bộ Tài chính phải theo dõi diễn biến thị trường, nhất là giá xăng dầu, nguyên vật liệu để có giải pháp kịp thời, phù hợp, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng trên 10% và kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5%.

Tạo dư địa tăng trưởng từ chính sách tài khóa

Năm 2026, nhiều chính sách miễn, giảm thuế, phí và lệ phí đã được triển khai nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, giảm chi phí đầu vào, kích thích tiêu dùng và góp phần kiểm soát lạm phát.

Việc thực hiện không chỉ thể hiện ở quy mô hỗ trợ ngân sách, mà còn ở khả năng tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, giá thành hàng hóa và sức mua của người dân. Khi chi phí được tiết giảm, doanh nghiệp có thêm điều kiện duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cung ứng, qua đó góp phần hạn chế sức ép tăng giá.

Để tiếp tục phát huy vai trò của chính sách tài khóa trong hỗ trợ tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô, Bộ Tài chính đang nghiên cứu, hoàn thiện các chính sách thuế, phí và lệ phí phù hợp với tình hình thực tế. Những nhiệm vụ trọng tâm sẽ được thực hiện như hoàn thiện quy định về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng; nghiên cứu điều chỉnh khung thuế suất thuế xuất khẩu đối với một số nhóm hàng; rà soát, sửa đổi chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp và tiếp tục xem xét miễn, giảm phí, lệ phí nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp…

Phát huy vai trò của chính sách tài khóa trong hỗ trợ tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.

Cùng với việc phát huy vai trò chính sách tài khóa, yêu cầu phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ tiếp tục được đặt ra. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, chính sách tài khóa và tiền tệ cần được điều hành hài hòa, tránh tình trạng một chính sách hỗ trợ tăng trưởng nhưng chính sách còn lại lại hạn chế tác động của các biện pháp hỗ trợ.

Theo đó, bên cạnh điều chỉnh lãi suất ở mức phù hợp, cần phát huy vai trò của đầu tư công, chính sách thuế và các giải pháp thúc đẩy sản xuất, kinh doanh; đồng thời mở rộng các kênh huy động vốn ngoài hệ thống ngân hàng để giảm áp lực lên tín dụng.

Ngoài ra, cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về tình hình cung cầu, giá cả hàng hóa và chính sách điều hành của Chính phủ; bảo đảm thông tin kịp thời, tránh tạo tâm lý hoang mang, tạo kỳ vọng tăng giá trên thị trường.

Một yêu cầu khác trong năm 2027 là nâng cao tính chủ động, khoa học của công tác quản lý, điều hành giá. Theo ông Nguyễn Minh Tiến, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), cần tiếp tục nâng cao chất lượng tổng hợp, phân tích và dự báo diễn biến giá cả, cập nhật kịch bản điều hành theo diễn biến tình hình trong nước và quốc tế để kịp thời tham mưu các giải pháp quản lý giá phù hợp, bảo đảm kiểm soát lạm phát mục tiêu, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, việc triển khai tổ chức thực hiện tiếp nhận thông tin kê khai giá kịp thời, tăng cường công khai, minh bạch thông tin thị trường và nâng cao chất lượng dữ liệu giá thị trường sẽ hỗ trợ công tác phân tích, dự báo, điều hành phù hợp trước những biến động khó dự báo từ thị trường quốc tế.

Ở cấp địa phương, một định hướng mới là nghiên cứu giao chỉ tiêu kiểm soát CPI từ năm 2027. Tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao Bộ Tài chính nghiên cứu, xem xét việc giao chỉ tiêu kiểm soát CPI cho các địa phương từ năm 2027.

Định hướng này đặt ra yêu cầu gắn trách nhiệm quản lý, điều hành giá tại địa phương với mục tiêu kiểm soát lạm phát chung của cả nước. Việc nghiên cứu cơ chế giao chỉ tiêu cần tính đến đặc điểm kinh tế, cơ cấu tiêu dùng và những yếu tố tác động đến giá cả tại từng địa bàn, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương.

Nhìn lại những vấn đề được đề cập trong cả loạt bài, có thể thấy sức ép lạm phát năm 2026 không chỉ đến từ biến động giá năng lượng và nguyên vật liệu, mà còn gắn với yêu cầu điều hành lãi suất, tỷ giá, tín dụng, bảo đảm nguồn cung và kiểm soát giá tại địa phương. Các chính sách giảm thuế, phí và giá năng lượng đã góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, trong khi điều hành tiền tệ và quản lý thị trường giúp duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

Bước sang năm 2027, những kết quả này tạo nền tảng để tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng chủ động, linh hoạt và hiệu quả hơn. Việc hỗ trợ tăng trưởng cần đi cùng nâng cao năng suất, chất lượng đầu tư, năng lực cung ứng hàng hóa, dịch vụ và khả năng dự báo, ứng phó với biến động giá.

Vì thế, kiểm soát lạm phát không chỉ là yêu cầu giữ CPI trong giới hạn mục tiêu, mà còn là điều kiện để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, bảo vệ sức mua của người dân và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư. Phát huy hiệu quả chính sách tài khóa, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ và nâng cao chất lượng điều hành giá sẽ tạo thêm nền tảng để Việt Nam thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2027 và những năm tiếp theo.

(Hết)