 |
| Nhiều yêu cầu được đặt ra cho công tác điều hành giá trong 2 tháng cuối năm 2026. |
Cùng với yêu cầu giảm lãi suất, ổn định tỷ giá và điều tiết tín dụng, kiểm soát lạm phát còn phụ thuộc trực tiếp vào khả năng giữ ổn định giá hàng hóa, dịch vụ trên thị trường. Đây là vấn đề đặt ra đối với công tác điều hành giá trong 2 tháng cuối năm 2026, khi nhu cầu sản xuất, kinh doanh, vận tải và tiêu dùng bước vào giai đoạn cao điểm, trong khi thị trường năng lượng và nguyên vật liệu thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố bất lợi.
Tại Nghị quyết số 353/NQ-CP ngày 6/11/2026 về Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10, Chính phủ yêu cầu tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.
Trong đó, phấn đấu kiểm soát CPI bình quân cả năm khoảng 4,5%; rà soát các yếu tố tăng giá theo ngành, địa bàn, nhất là những hàng hóa thiết yếu có nhu cầu lớn dịp cuối năm và Tết Nguyên đán Đinh Mùi. Đồng thời, chủ động bảo đảm cân đối cung cầu, không để gián đoạn nguồn cung, không tăng giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá.
 |
| Một số định hướng chỉ đạo về điều hành giá, kiểm soát lạm phát tại Nghị quyết số 353/NQ-CP ngày 6/11/2026 về Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10. Thiết kế có sự hỗ trợ của AI. |
Theo báo cáo về công tác quản lý, điều hành giá tháng 10 và 10 tháng năm 2026 của Bộ Tài chính tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá mới đây, nguồn cung hàng hóa thiết yếu trong nước nhìn chung được bảo đảm, các chương trình bình ổn thị trường và hoạt động dự trữ, cung ứng hàng hóa đã góp phần hạn chế biến động giá bất thường.
Tuy nhiên, áp lực đối với công tác điều hành chưa giảm. Bên cạnh diễn biến khó dự báo của giá dầu, khí đốt và chi phí vận tải quốc tế, giá lương thực, thực phẩm có thể chịu tác động từ thời tiết, dịch bệnh và chi phí đầu vào. Nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ giải ngân đầu tư công, cùng hoạt động mua sắm, đi lại cuối năm và chuẩn bị Tết Nguyên đán 2027 cũng có thể làm giá một số nhóm hàng tăng cục bộ.
Đáng lưu ý, báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, trong tháng 10/2026, giá thép cơ bản ổn định, nhưng giá xi măng tăng 0,1%, cát tăng 2,4%, đá tăng 1,9% và nhựa đường tăng 23,4% so với bình quân quý III/2026. Riêng nhựa đường tăng 16,7% so với tháng trước, chủ yếu do giá dầu thô, các chế phẩm hóa dầu thế giới và chi phí vận tải quốc tế tăng. Trong khi đó, giá thức ăn chăn nuôi thành phẩm trong nước đã tăng 5 lần từ đầu năm và được dự báo có thể tăng thêm 2 - 5% trong những tháng cuối năm.
Những diễn biến này cho thấy sức ép giá cả không chỉ xuất hiện ở khâu tiêu dùng, mà còn hình thành từ chi phí sản xuất, xây dựng và vận chuyển. Nếu nguồn cung không được bảo đảm hoặc chi phí đầu vào tiếp tục tăng, khả năng ổn định giá bán hàng hóa, dịch vụ sẽ gặp nhiều khó khăn.
Trao đổi về định hướng điều hành, ông Nguyễn Minh Tiến, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho rằng, các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả trong nước và thế giới, nhất là những mặt hàng thiết yếu có quyền số lớn trong rổ CPI. Trên cơ sở đó, kịp thời đánh giá tác động, chủ động phương án ứng phó với biến động bất thường, không để bị động trước những thay đổi của thị trường.
Theo ông Nguyễn Minh Tiến, nhiệm vụ quan trọng trong những tháng cuối năm là bảo đảm cân đối cung cầu, dự trữ và cung ứng đầy đủ hàng hóa thiết yếu, đặc biệt là xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc và vật tư y tế. Các chương trình bình ổn thị trường, kết nối cung cầu cần được triển khai hiệu quả, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng dịp cuối năm và Tết Nguyên đán 2027.
Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết và chấp hành pháp luật về giá; theo dõi tác động của chính sách giảm thuế xăng, giảm giá điện đến chi phí đầu vào và giá bán hàng hóa, dịch vụ. Những trường hợp điều chỉnh giá không phù hợp với diễn biến chi phí, thị trường cần được kịp thời phát hiện, xử lý và kiểm tra yếu tố hình thành giá khi cần thiết.
Một vấn đề được Bộ Tài chính lưu ý là diễn biến CPI giữa các địa phương có sự khác biệt, phản ánh tác động không đồng đều của giá nhiên liệu, thực phẩm, vật liệu xây dựng và các dịch vụ tiêu dùng.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, trong tháng 10/2026 có 26/34 địa phương ghi nhận CPI tăng so với tháng trước, 8 địa phương có CPI giảm. Trong số các địa phương có CPI tăng, 18 địa phương có mức tăng cao hơn mức tăng chung 0,2% của cả nước.
 |
Xét bình quân 10 tháng, có 14/34 địa phương ghi nhận mức tăng CPI cao hơn bình quân chung 4,57%. Trong đó, 6 địa phương có CPI tăng từ 5% trở lên. Ở chiều ngược lại, Quảng Ninh, Lào Cai, Điện Biên, Cao Bằng và Lạng Sơn có mức tăng CPI bình quân thấp hơn đáng kể so với cả nước.
Theo Bộ Tài chính, nhóm giao thông có mức tăng phổ biến tại nhiều địa phương do giá xăng dầu biến động. Giá gas, vật liệu xây dựng và nhu cầu thi công các công trình đầu tư công cũng tác động đến nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng.
Trong khi đó, giá hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm tại một số địa phương nhờ nguồn cung thực phẩm dồi dào sau thu hoạch và giá thịt lợn giảm. Những diễn biến này cho thấy nguyên nhân tăng giá tại từng địa bàn không hoàn toàn giống nhau.
Các địa phương có CPI tăng cao hơn bình quân cả nước cần phân tích nguyên nhân, xác định những nhóm hàng hóa, dịch vụ có tác động chủ yếu và các yếu tố gây tăng giá; trên cơ sở đó, có các giải pháp phù hợp đối với các mặt hàng có mức tăng cao, quyền số lớn, bảo đảm nguồn cung và tăng cường kiểm tra, xử lý các vi phạm (nếu có). Đối với những địa phương có CPI thấp hơn bình quân chung, ông Nguyễn Minh Tiến lưu ý, cần tiếp tục phân tích, đánh giá, dự báo những yếu tố gây áp lực tăng giá, chủ động phương án cân đối cung cầu, bảo đảm công tác bình ổn mặt bằng giá cả thị trường, không để xảy ra thiếu hàng, sốt giá hoặc tăng giá đột biến. |
Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động triển khai các giải pháp quản lý, điều hành giá. Theo Bộ Tài chính, các địa phương như An Giang, Đồng Tháp, Gia Lai, Đà Nẵng, Lạng Sơn, Lào Cai, Ninh Bình, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Quảng Ngãi... đã ban hành văn bản thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý, điều hành giá.
Trong công tác bình ổn thị trường, Cần Thơ đã ban hành chương trình bình ổn các mặt hàng thiết yếu phục vụ hoạt động thương mại năm 2026 và Tết Nguyên đán 2027. Hà Nội tiếp tục mở rộng mạng lưới phân phối và điểm bán hàng bình ổn; TP. Hồ Chí Minh triển khai kế hoạch bình ổn thị trường năm 2026 và Tết Đinh Mùi 2027.
Các địa phương cũng tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá, kiểm soát hoạt động kinh doanh hàng hóa thiết yếu, vận tải, ăn uống, lưu trú và du lịch; đồng thời rà soát nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ các dự án đầu tư công.
Bên cạnh những mặt hàng vận động theo thị trường, việc điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý cũng cần được tính toán thận trọng.
Theo Bộ Tài chính, trong 10 tháng năm 2026, giá một số dịch vụ công đã được điều chỉnh theo lộ trình. Trong đó, giá dịch vụ khám, chữa bệnh tăng khoảng 4% khi kết cấu thêm chi phí quản lý vào giá; mức trần học phí giáo dục đại học công lập và giáo dục nghề nghiệp tăng bình quân 12,7 - 18% so với năm học trước.
Vì vậy, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá ngày 9/11/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu giữ ổn định giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá đến hết năm 2026, tránh tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá trong giai đoạn cao điểm cuối năm.
Theo ông Nguyễn Minh Tiến, việc điều hành giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá cần thực hiện theo lộ trình phù hợp, đánh giá kỹ thời điểm, mức độ điều chỉnh, tác động đến CPI và khả năng chi trả của người dân; hạn chế điều chỉnh tập trung vào cuối năm và dịp Tết Nguyên đán.
Đối với những tháng còn lại của năm 2026, Bộ Tài chính xác định tiếp tục chủ động theo dõi, dự báo giá cả; bảo đảm nguồn cung; phối hợp chính sách kinh tế vĩ mô; điều hành thận trọng giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý; tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm pháp luật về giá.
Tuy nhiên, việc kiểm soát lạm phát không thể chỉ dừng ở các biện pháp ứng phó với biến động giá trước mắt. Khi nền kinh tế bước sang năm 2027 với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, yêu cầu quản lý giá còn đặt ra vấn đề nâng cao năng lực dự báo, trách nhiệm điều hành tại từng địa phương và sự phối hợp giữa các chính sách kinh tế vĩ mô.
(Còn nữa)
