Thời kỳ vốn rẻ qua đi, dòng tiền đầu tư bắt đầu đổi hướng

Các chuyên gia tham dự phiên thảo luận tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027.

Lãi suất thay đổi, dòng tiền thận trọng hơn

Khi chi phí vốn tăng lên, quyết định đầu tư không còn đơn thuần dựa trên kỳ vọng tài sản tăng giá. Tại phiên thảo luận của Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027), diễn ra ngày 12/11/2026 tại Hà Nội, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) cho biết, từ cuối năm 2025 đến nay, diễn biến lãi suất đã tạo ra những thay đổi đáng chú ý trong hành vi của nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

Theo ông Nguyễn Duy Linh, trong giai đoạn 2024 - 2025, khi lãi suất thấp và chi phí vốn tương đối rẻ, nhà đầu tư có thể mua bất động sản, vàng hoặc cổ phiếu rồi chờ đợi giá tăng. Tuy nhiên, khi mặt bằng lãi suất thay đổi, chi phí cơ hội của việc nắm giữ những tài sản này so với gửi tiết kiệm cũng tăng lên.

Điều đó khiến người sở hữu vốn cân nhắc kỹ hơn trước khi giải ngân, đồng thời đòi hỏi mức lợi nhuận kỳ vọng cao hơn đối với những tài sản có rủi ro lớn.

Đại diện SHS nhận định, thay đổi đầu tiên là nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả sử dụng đồng vốn. Nếu trước đây việc nắm giữ tài sản trong thời gian dài có thể được hỗ trợ bởi chi phí vốn thấp, thì hiện nay lợi nhuận kỳ vọng phải được đặt trong tương quan với lãi suất, khả năng thanh khoản và rủi ro có thể phát sinh.

Thay đổi thứ hai liên quan đến tâm lý thị trường. Sau những giai đoạn giá tài sản biến động, người nắm giữ vốn có xu hướng thận trọng hơn, ưu tiên phòng thủ và hạn chế rủi ro thua lỗ. Thay đổi thứ ba là xu hướng chuyển từ đánh giá từng khoản đầu tư riêng lẻ sang xem xét hiệu quả tổng thể danh mục tài sản.

Điều này có ý nghĩa quan trọng bởi các kênh đầu tư đều chịu tác động từ những yếu tố kinh tế bên ngoài. Việc tập trung quá nhiều vốn vào một loại tài sản hoặc một thị trường có thể làm gia tăng rủi ro khi điều kiện kinh tế thay đổi.

87% tài sản của các gia đình Việt Nam nằm trong bất động sản. Ảnh minh họa: Đức Thanh

Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Một vấn đề cũng được các chuyên gia đề cập tại diễn đàn là cơ cấu tài sản của người Việt vẫn tập trung lớn vào những kênh đầu tư truyền thống. Ông Duc Tran, Quản lý Đầu tư và Quan hệ Nhà đầu tư tại Vietnam Investments Group (VIG) dẫn một khảo sát cho thấy, khoảng 87% tài sản của các gia đình Việt Nam nằm trong bất động sản.

Tỷ trọng này phản ánh thói quen tích lũy tài sản của người Việt, trong đó bất động sản và vàng thường được ưu tiên do tính hữu hình và khả năng bảo toàn giá trị được kỳ vọng, đặc biệt sau những giai đoạn lạm phát cao. Tuy nhiên, việc tập trung nguồn lực vào một số loại tài sản cũng đặt ra vấn đề về khả năng phân bổ vốn khi thị trường thay đổi.

Bà Nguyễn Thị Minh Thu, Giám đốc Điều hành Công ty Tư vấn Tài chính và Đầu tư Index Partners cho biết, sau chu kỳ tăng lãi suất bắt đầu từ giai đoạn hậu đại dịch COVID-19, hoạt động phân bổ tài sản của nhiều tổ chức quản lý tài sản gia đình trên thế giới đã có sự điều chỉnh đáng kể.

Trong đó, tỷ trọng đầu tư vào những tài sản tạo thu nhập cố định có xu hướng gia tăng, bao gồm trái phiếu và các khoản nợ có thứ tự ưu tiên thanh toán cao.

Vì vậy, theo đại diện Index Partners, xu hướng quản lý tài sản đang chuyển từ việc quan tâm đến từng khoản đầu tư sang đánh giá toàn bộ danh mục, trong đó ưu tiên khả năng thanh khoản, bảo toàn vốn và duy trì cơ hội tăng trưởng dài hạn.

Tuy nhiên, việc dịch chuyển vốn sang các sản phẩm tài chính tại Việt Nam vẫn đối mặt với những hạn chế nhất định. Theo ông Duc Tran, thị trường tài chính Việt Nam đang trong quá trình phát triển, khả năng tiếp cận các danh mục đầu tư quốc tế còn hạn chế. Đáng chú ý, quy mô tài sản trong các sản phẩm quỹ tại Việt Nam chỉ tương đương khoảng 7% GDP, trong khi chưa đến 0,5% dân số tham gia đầu tư thông qua các quỹ.

Đại diện VIG cho rằng, các con số này phản ánh sự hạn chế về mức độ phát triển và đa dạng của sản phẩm đầu tư tài chính. Nhu cầu đầu tư của người dân có thể hiện hữu, nhưng những sản phẩm phù hợp để đáp ứng nhu cầu đó vẫn chưa thực sự phong phú.

Do vậy, việc phát triển thêm những kênh đầu tư phù hợp, có cơ chế quản lý rủi ro và thông tin minh bạch sẽ tạo thêm lựa chọn cho người sở hữu vốn. Đồng thời, đây cũng là điều kiện để nguồn tiền tích lũy có thể tham gia vào các hoạt động đầu tư dài hạn thông qua những tổ chức và sản phẩm tài chính chuyên nghiệp.

Bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ PVI (PVI AM) cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn khi dư địa giảm lãi suất không còn nhiều. Bởi trong điều kiện nguồn tiền có hạn, vấn đề quan trọng là cải thiện tốc độ quay vòng vốn. Các ngân hàng cần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, trong khi Chính phủ và doanh nghiệp cần đẩy nhanh việc xử lý những dự án đang gặp vướng mắc để dòng vốn có thể tiếp tục lưu chuyển.

Khi vốn bị giữ lại trong những dự án chậm triển khai hoặc tài sản có khả năng thanh khoản thấp, nguồn lực dành cho các hoạt động đầu tư mới sẽ bị hạn chế. Ngược lại, nếu vòng quay vốn được cải thiện, cùng một lượng tiền có thể phục vụ nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh hơn.

Do đó, cùng với việc nâng cao chất lượng quản lý và phân bổ tài sản, phát triển các sản phẩm tài chính đa dạng, minh bạch và phù hợp với nhu cầu đầu tư sẽ có vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn lực tích lũy, tạo thêm điều kiện để dòng vốn tham gia vào các hoạt động kinh tế dài hạn.