 |
| Phó Cục trưởng Cục Thống kê Đỗ Thị Ngọc chủ trì và phát biểu khai mạc Hội thảo. |
Tham dự Hội thảo có đại diện các Bộ, ngành, cơ quan, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển...
Hội thảo nhằm cung cấp thông tin đầy đủ, tin cậy và kịp thời phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách qua đó giúp Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch, đồng thời nâng cao chất lượng dữ liệu về nguyên nhân tử vong.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Thống kê Đỗ Thị Ngọc nhấn mạnh, Hệ thống Đăng ký và Thống kê hộ tịch (CRVS) có vai trò vô cùng quan trọng và mang tính nền tảng trong việc bảo đảm quyền nhân thân và quyền pháp lý của mỗi người dân; đồng thời, cung cấp nguồn dữ liệu hành chính thiết yếu, liên tục và có tính bao quát, phục vụ công tác quản lý nhà nước, lập kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực y tế công cộng.
Theo Phó Cục trưởng Cục Thống kê, hệ thống cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử toàn quốc do Bộ Tư pháp quản lý trong những năm qua đã được xây dựng và vận hành hiệu quả. Việc tăng cường sử dụng, khai thác nguồn dữ liệu hành chính này để biên soạn, phân tích các chỉ tiêu thống kê nhân khẩu học và y tế là hướng đi có ý nghĩa chiến lược, góp phần đổi mới phương thức sản xuất thông tin thống kê, giảm sự phụ thuộc vào điều tra, thu thập thông tin trực tiếp và thúc đẩy hiện đại hóa hoạt động Thống kê theo hướng tận dụng hiệu quả dữ liệu hành chính.
Bên cạnh những kết quả nổi bật từ việc khai thác dữ liệu đăng ký hộ tịch trong giai đoạn 2021-2025, các báo cáo cũng chỉ ra một số hạn chế và thách thức. Hội thảo là cơ hội để các đại biểu trao đổi, thảo luận sâu hơn về kết quả và những vấn đề đặt ra từ hai báo cáo; lắng nghe ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế và các chuyên gia; đồng thời, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống đăng ký hộ tịch và thống kê hộ tịch tại Việt Nam.
 |
| Toàn cảnh Hội thảo. |
Báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch năm 2025 cho thấy, tỷ lệ đăng ký khai sinh của Việt Nam đạt 83,9%, tỷ lệ đăng ký khai tử đạt 91,4%. Trong số các trường hợp được đăng ký khai sinh trong vòng 5 năm kể từ khi sinh, số trường hợp đăng ký đúng hạn chiếm 82,5%. Đối với các trường hợp đăng ký khai tử trong năm 2025, số trường hợp đăng ký đúng hạn chiếm 63,9%. Tuy nhiên, tình trạng đăng ký khai sinh, khai tử muộn vẫn còn khá phổ biến ở một số dân tộc thiểu số.
Đáng chú ý, tỷ trọng đăng ký khai sinh quá hạn cao nhất thuộc về dân tộc Xtiêng (60,3%) và Lô Lô (52,1%); trong khi đối với đăng ký khai tử, tỷ trọng đăng ký khai tử quá hạn cao nhất thuộc về dân tộc Chu Ru (70,4%) và Ba Na (69,4%). Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm nhằm bảo đảm quyền đăng ký hộ tịch của người dân và nâng cao tính đầy đủ, kịp thời của dữ liệu.
Ngoài ra, dữ liệu hộ tịch điện tử cũng phản ánh những vấn đề dân số đáng quan tâm hiện nay như: Mức sinh thấp tiếp tục là vấn đề cần lưu ý, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang có những thay đổi về quy mô và cơ cấu dân số. Năm 2025, tổng tỷ suất sinh đạt 1,66 con/phụ nữ, thấp hơn 0,18 con/phụ nữ so với năm 2024 và thấp hơn 0,2 con/phụ nữ so với năm 2023. Bên cạnh đó tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn tiếp diễn.
Báo cáo về thực trạng và xu hướng nguyên nhân tử vong tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025 cho thấy, bệnh tật là nguyên nhân tử vong chủ yếu, chiếm 64,5% tổng số trường hợp tử vong, đồng thời nhiều nhóm bệnh có xu hướng gia tăng.
Trong số các trường hợp tử vong do bệnh tật, ung thư, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, xơ gan và suy thận là những nguyên nhân đáng chú ý, với số trường hợp tử vong có xu hướng gia tăng trong cả giai đoạn nghiên cứu. Đặc biệt, số trường hợp tử vong do ung thư tăng từ 19,4 nghìn trường hợp năm 2021 lên 46,8 nghìn trường hợp năm 2025, gấp khoảng 2,4 lần.
Tương tự, số trường hợp tử vong do đột quỵ cũng có xu hướng tăng mạnh, từ 16,0 nghìn trường hợp năm 2021 lên 33,1 nghìn trường hợp năm 2025, gấp 2,07 lần sau 4 năm. Những kết quả này cho thấy gánh nặng tử vong do các bệnh không lây nhiễm đang là vấn đề cần được quan tâm trong công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Bên cạnh những kết quả phân tích về cơ cấu và xu hướng tử vong, báo cáo cũng chỉ ra những hạn chế đáng kể về chất lượng thông tin nguyên nhân tử vong. Trong giai đoạn 2021 – 2025, có 285,2 nghìn trường hợp tử vong không xác định được nguyên nhân trong dữ liệu hộ tịch điện tử, chiếm 10,2% tổng số trường hợp tử vong được đăng ký khai tử.
Điều này cho thấy việc ghi nhận nguyên nhân tử vong vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng phân tích, đánh giá chính xác tình hình sức khỏe và gánh nặng bệnh tật của dân số. Do đó, cần tiếp tục chuẩn hóa quy trình ghi nhận, xác nhận và mã hóa nguyên nhân tử vong; nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ thực hiện; đồng thời tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa hệ thống đăng ký hộ tịch và ngành y tế.
Kết quả của hai báo cáo khẳng định vai trò quan trọng của dữ liệu hộ tịch điện tử không chỉ trong việc bảo đảm quyền đăng ký và xác lập các sự kiện hộ tịch của mỗi người dân, mà còn là nguồn dữ liệu đầu vào thiết yếu để xây dựng hệ thống thống kê hộ tịch và dân số đầy đủ, chính xác, kịp thời.
Phát biểu bế mạc Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Thống kê Đỗ Thị Ngọc khẳng định, những kết quả trao đổi và ý kiến đóng góp tại Hội thảo là cơ sở quan trọng để Cục Thống kê và các cơ quan liên quan tiếp tục hoàn thiện hai báo cáo, nâng cao chất lượng phân tích và khai thác dữ liệu hộ tịch phục vụ công tác thống kê.
Cụ thể, ngay sau Hội thảo, Cục Thống kê sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp; rà soát, hoàn thiện các nội dung chuyên môn và tiếp tục tham mưu, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch, nhất là chất lượng thông tin về nguyên nhân tử vong. Qua đó, từng bước khai thác hiệu quả hơn nguồn dữ liệu hành chính, cung cấp thông tin thống kê đầy đủ, tin cậy, kịp thời, phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách phát triển kinh tế – xã hội, dân số và y tế công cộng.
