Tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, giữ vững ổn định vĩ mô để thu hút vốn đầu tư

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: VPQH

Hoàn thiện thể chế, củng cố niềm tin để huy động nguồn lực cho tăng trưởng

Tiếp tục chương trình chất vấn và trả lời chất vấn, chiều ngày 12/11, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội về giải pháp huy động nguồn lực cho tăng trưởng, kiểm soát rủi ro kinh tế vĩ mô, phát triển các kênh vốn trung và dài hạn, cũng như tháo gỡ những điểm nghẽn trong triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Cần Thơ) nêu vấn đề tổng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, tăng 5,35 triệu tỷ đồng so với giai đoạn 2021-2025. Đại biểu đề nghị Chính phủ có giải pháp vừa huy động nguồn lực lớn cho đầu tư công, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng 2 con số, vừa kiểm soát nguy cơ bơm tiền dàn trải, gây áp lực lạm phát, tỷ giá và nợ công.

Cùng quan tâm đến vấn đề nguồn vốn, đại biểu Phan Duy Anh (Đại biểu Quốc hội TP. Đà Nẵng) cho biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, vốn đầu tư công trung hạn theo kế hoạch đã được Quốc hội quyết định là 8,22 triệu tỷ đồng, tương ứng khoảng 1/5; gần 4/5 còn lại, khoảng 30 triệu tỷ đồng cần huy động ngoài ngân sách nhà nước.

Đại biểu đề nghị Thủ tướng cho biết giải pháp, lộ trình và chỉ tiêu cụ thể từng năm để phát triển các kênh vốn trung, dài hạn, đồng thời làm rõ việc Chính phủ có báo cáo Quốc hội định kỳ hằng năm về kết quả huy động nguồn vốn ngoài ngân sách để phục vụ công tác giám sát hay không.

Trả lời nhóm vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, để thực hiện các mục tiêu tăng trưởng của cả nhiệm kỳ và từng năm, trước hết phải xác định được nhu cầu nguồn lực và có giải pháp huy động phù hợp.

Theo Thủ tướng, đối với nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đầu tư gián tiếp nước ngoài và nguồn lực từ các nhà đầu tư tư nhân, nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất là hoàn thiện thể chế.

“Chúng ta phải hoàn thiện thể chế để làm sao chúng ta xây dựng được một khuôn khổ pháp lý minh bạch, phù hợp với các thông lệ và chuẩn mực quốc tế và tạo lòng tin cho người dân, doanh nghiệp, các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm vào môi trường pháp lý của chúng ta”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tập trung cụ thể hóa các nhiệm vụ về xây dựng văn bản hướng dẫn thi hành những luật, nghị quyết đã được thông qua, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Trung ương, Bộ Chính trị và Quốc hội.

Cùng với hoàn thiện thể chế, giải pháp thứ hai được Thủ tướng nhấn mạnh là kiên định duy trì nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, kiểm soát tốt các cân đối vĩ mô.

Theo Thủ tướng, nhà đầu tư sẽ không yên tâm nếu môi trường pháp lý thiếu minh bạch, không rõ ràng, khó thực hiện; đồng thời, việc không giữ được các cân đối vĩ mô cũng sẽ làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư, ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn.

Đối với các quỹ đầu tư nước ngoài và nguồn vốn trung, dài hạn, Thủ tướng cho biết, Chính phủ đã có đề án, chiến lược phát triển thị trường chứng khoán. Trọng tâm là xây dựng các công cụ thu hút vốn đầu tư trung, dài hạn, tạo cơ sở và công cụ tài chính thuận lợi cho các nhà đầu tư.

Việc triển khai 2 trung tâm tài chính tại TP. Hồ Chí Minh và TP. Đà Nẵng cũng là một trong những giải pháp nhằm thúc đẩy thu hút vốn, cùng với việc tăng cường sự tham gia của các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Thủ tướng đánh giá việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi là một tín hiệu tích cực, góp phần mở rộng khả năng huy động vốn qua thị trường.

“Với môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, với mục tiêu phát triển ổn định như vậy cùng các công cụ huy động vốn cũng như công cụ kiểm tra giám sát để đảm bảo kiểm soát dòng vốn vào đúng các mục tiêu đầu tư, chắc chắn là chúng ta sẽ huy động được vốn”, Thủ tướng tin tưởng.

Giảm số lượng dự án, ưu tiên đầu tư công có tính lan tỏa, liên vùng

Đối với nguồn vốn đầu tư công, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, vấn đề quan trọng không chỉ là quy mô vốn được bố trí mà còn là việc xác định “đưa vốn vào đâu” để bảo đảm hiệu quả, tránh dàn trải và tạo tác động lan tỏa đối với nền kinh tế.

Dẫn tinh thần Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2, Thủ tướng cho biết, số lượng dự án đầu tư công đã được kiểm soát, với yêu cầu tối thiểu giảm 30%. Trong nhiệm kỳ trước, số lượng dự án đã giảm mạnh, xuống còn khoảng 5.000 dự án; hiện tổng số dự án sử dụng vốn đầu tư công ngân sách Trung ương chỉ còn trên 3.000 dự án.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, vấn đề quan trọng không chỉ là quy mô vốn được bố trí mà còn là việc xác định “đưa vốn vào đâu”. Ảnh: VPQH

Theo Thủ tướng, việc giảm số lượng dự án là một trong những yếu tố quan trọng để tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư.

Định hướng tiếp theo là căn cứ chương trình toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương và nghị quyết của Quốc hội để lựa chọn các dự án có tính chất lan tỏa, liên vùng, tập trung vào những công trình hạ tầng thiết yếu.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm giao thông, cảng biển, một số lĩnh vực khoa học, công nghệ then chốt và cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển nông nghiệp.

Thủ tướng nhấn mạnh: “Khi chúng ta xác định được số lượng dự án, kiểm soát được chất lượng và đẩy nhanh tiến độ đầu tư công thì đồng tiền đi đúng mục đích và đúng phục vụ cho mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng, lan tỏa để huy động các nguồn lực đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài mà không gây ra các bất ổn trên thị trường”.

Tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh đầu tư cho khoa học, công nghệ

Chất vấn Thủ tướng, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) phản ánh những khó khăn trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó có tình trạng chậm thống nhất nội dung chi, 18 nhiệm vụ công nghệ chiến lược chưa có nhiệm vụ nào được ký hợp đồng, 34 cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ; việc định giá tài sản trí tuệ và thu hút vốn tư nhân vào hạ tầng theo phương thức đối tác công tư (PPP) còn hạn chế.

Đại biểu đề nghị Thủ tướng làm rõ giải pháp tháo gỡ các điểm nghẽn liên ngành, khơi thông nguồn lực để thực hiện các mục tiêu tăng trưởng.

Trả lời nội dung này, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, sau 1 năm rưỡi triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, đây vẫn là lĩnh vực mới, khó, các bộ, ngành Trung ương còn lúng túng trong quá trình thực hiện, các địa phương còn gặp nhiều khó khăn, thách thức hơn.

Thủ tướng cho biết, Ban Chỉ đạo 57 và Chính phủ đã chỉ đạo triển khai một số nhiệm vụ nền tảng nhằm đẩy nhanh giải ngân cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trước hết, Chính phủ đã hoàn thiện Khung kiến trúc tổng thể số quốc gia phiên bản 1.0. Đây là cơ sở thiết kế để các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện khung kiến trúc của mình, từ đó có căn cứ xây dựng quyết định đầu tư, triển khai đầu tư phần cứng, phần mềm và mua sắm trang thiết bị.

Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành khung dữ liệu tổng thể, làm cơ sở để các bộ, ngành xây dựng khung dữ liệu chuyên ngành, tiến tới số hóa và cung cấp dữ liệu. Thủ tướng cho biết, Chính phủ quyết tâm hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành trong năm 2026. Tuy nhiên, một số lĩnh vực chuyên môn, như dữ liệu đất đai, có thể cần thêm thời gian và phải sang năm 2027 mới hoàn thành.

Việc xây dựng dữ liệu phải bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, kết nối và liên thông”, đồng thời đòi hỏi nguồn nhân lực, kinh phí và thời gian để thực hiện. Chính phủ sẽ ưu tiên những dữ liệu phục vụ trực tiếp công tác quản lý, điều hành của các bộ, ngành và chính quyền địa phương.

Đối với đầu tư cho công nghệ và sản phẩm chiến lược, Thủ tướng cho hay, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc thẩm định, thông qua các chương trình đầu tư. Đến nay, đã có khoảng 18 công nghệ và sản phẩm được ưu tiên tập trung đặt hàng nghiên cứu, kết nối giữa cơ quan nhà nước với viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu các Bộ, ngành phải chủ động xác định công nghệ, sản phẩm chiến lược thuộc lĩnh vực quản lý của mình để ưu tiên đầu tư. Chẳng hạn, lĩnh vực y tế có vaccine và thuốc chữa bệnh; lĩnh vực nông nghiệp có gen, giống, phân bón, thuốc trừ sâu và một số lĩnh vực ưu tiên khác.

Về thể chế, Thủ tướng khẳng định, cơ bản đến nay các quy định pháp luật đã được ban hành đầy đủ. Tuy nhiên, do đây là lĩnh vực mới, thực tiễn triển khai rất phong phú và còn nhiều thách thức. Vì vậy, trong quá trình thực hiện, Chính phủ sẽ tiếp tục đánh giá, nhận diện những vướng mắc để đồng thời hoàn thiện các quy định pháp luật, bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai hiệu quả.