 |
| Nâng cao chất lượng, hiệu quả giải ngân và tăng khả năng lan tỏa của khu vực FDI đối với nền kinh tế trong nước. |
Với tổng vốn FDI đăng ký đạt 54,85 tỷ USD trong 10 tháng, tăng 74% so với cùng kỳ, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để củng cố vị thế trong mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là thu hút thêm vốn mà còn phải nâng cao chất lượng, hiệu quả giải ngân và khả năng lan tỏa của khu vực FDI đối với nền kinh tế trong nước.
Vốn FDI đăng ký tăng mạnh, xuất hiện những tín hiệu chuyển dịch đáng chú ý
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định, chi phí vốn, năng lượng và logistics gia tăng, cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, kết quả thu hút FDI của Việt Nam trong 10 tháng năm 2026 cho thấy sức hấp dẫn của môi trường đầu tư tiếp tục được duy trì.
Theo số liệu tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,05%. Đây là kết quả tích cực, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài đối với triển vọng tăng trưởng và môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam.
Đáng chú ý, vốn đăng ký mới đạt 30,73 tỷ USD, tăng 118,4%, số dự án mới tăng 4,73%. Vốn điều chỉnh đạt 16,13 tỷ USD, tăng 33,21%. Giá trị góp vốn, mua cổ phần đạt 7,99 tỷ USD, tăng 49,64%. Những con số này cho thấy quy mô vốn bình quân của các dự án và giao dịch có xu hướng tăng lên. Đây là tín hiệu đáng chú ý, bởi dòng vốn đăng ký tăng không chỉ đến từ việc gia tăng số lượng dự án mà còn phản ánh sự xuất hiện của những dự án, giao dịch có quy mô lớn hơn.
 |
| Cơ cấu vốn đầu tư nước ngoài 10 tháng năm 2026 theo ngành. Nguồn: Cục Đầu tư nước ngoài |
Về ngành, lĩnh vực, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 25,2 tỷ USD, chiếm 45,9% tổng vốn đăng ký. Bên cạnh đó, các lĩnh vực vận tải kho bãi, hoạt động chuyên môn, khoa học công nghệ, sản xuất và phân phối điện, thông tin và truyền thông ghi nhận mức tăng mạnh. Diễn biến này cho thấy cơ cấu thu hút đầu tư đang có những chuyển động tích cực, từng bước mở rộng ngoài các ngành sản xuất truyền thống sang những lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.
Đặc biệt, logistics, năng lượng, khoa học công nghệ và hạ tầng số là những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, hỗ trợ trực tiếp cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Tuy nhiên, cần tiếp tục đánh giá chất lượng các dự án, bởi mức tăng cao tại một số ngành có thể chịu tác động đáng kể từ những dự án quy mô lớn.
Về đối tác, Singapore tiếp tục dẫn đầu với 13,46 tỷ USD; Hàn Quốc đạt 10 tỷ USD; Hồng Kông đạt 6,75 tỷ USD; Trung Quốc đạt 5,04 tỷ USD và Luxembourg đạt 4,99 tỷ USD. Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu về số lượng dự án mới, giao dịch góp vốn, mua cổ phần và lượt điều chỉnh vốn. Trong khi đó, Luxembourg vươn lên vị trí thứ năm, chủ yếu nhờ một số dự án đăng ký mới có quy mô lớn.
 |
| Đầu tư nước ngoài 10 tháng năm 2026 theo đối tác. Nguồn: Cục Đầu tư nước ngoài |
Cơ cấu này cho thấy sự khác biệt giữa các đối tác về quy mô vốn và mức độ hiện diện trên thị trường. Việt Nam tiếp tục thu hút được các nguồn vốn lớn từ những đối tác truyền thống, đồng thời xuất hiện thêm những nguồn vốn mới. Tuy nhiên, mức độ tập trung vốn vẫn tương đối cao, đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường và đối tác đầu tư.
Xét theo địa bàn, Thành phố Hồ Chí Minh dẫn đầu cả nước với 20,14 tỷ USD, chiếm 36,72% tổng vốn đăng ký; Thái Nguyên đứng thứ hai với 8 tỷ USD, tiếp theo là Bắc Ninh, Hà Nội và Hải Phòng. Hai địa phương dẫn đầu chiếm 51,33% tổng vốn đăng ký, trong khi năm địa phương đứng đầu chiếm 74,49%.
Điều này phản ánh sức hấp dẫn của các trung tâm kinh tế, công nghiệp và dịch vụ lớn, nơi có lợi thế về thị trường, hạ tầng, nguồn nhân lực và hệ sinh thái doanh nghiệp. Tuy nhiên, kết quả cũng cho thấy sự tập trung về địa bàn còn cao. Mức tăng tại một số địa phương chịu ảnh hưởng đáng kể của những dự án quy mô lớn, chưa phản ánh đầy đủ khả năng cải thiện sức hấp dẫn đầu tư trên diện rộng.
 |
| Đầu tư nước ngoài 10 tháng năm 2026 theo địa phương. Nguồn: Cục Đầu tư nước ngoài |
Bài toán chuyển vốn đăng ký thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng
Từ góc độ quản lý nhà nước, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) nhận định kết quả 10 tháng cho thấy Việt Nam đang có lợi thế trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tốc độ tăng vốn đăng ký 74% và tốc độ tăng vốn thực hiện 13,05% là vấn đề cần đặc biệt quan tâm. Dù có độ trễ giữa 2 chỉ tiêu, sự chênh lệch về tốc độ tăng trưởng cho thấy cần tăng cường quản lý, hỗ trợ và giám sát quá trình triển khai dự án, nhất là những dự án có quy mô vốn lớn.
Theo khuyến nghị Cục Đầu tư nước ngoài, nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới không chỉ là tiếp tục duy trì đà tăng vốn đăng ký mà còn phải nâng cao tỷ lệ hiện thực hóa các cam kết đầu tư. Công tác xúc tiến đầu tư cần chuyển mạnh từ tiếp cận, vận động nhà đầu tư sang hỗ trợ toàn diện trong suốt vòng đời dự án, từ chuẩn bị đầu tư, cấp phép, triển khai đến vận hành và mở rộng sản xuất.
Một vấn đề khác là hiệu quả lan tỏa của khu vực FDI đối với doanh nghiệp trong nước và mức độ liên kết 2 khu vực này. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng tăng trưởng và khả năng nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế. Theo TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động nhưng chỉ khoảng 5.000 doanh nghiệp có kết nối trực tiếp với chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc các tập đoàn đa quốc gia; trong đó, khoảng 100 doanh nghiệp Việt Nam trực tiếp trở thành nhà cung ứng cấp 1 cho các tập đoàn quốc tế.
Những con số này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa quy mô thu hút FDI và khả năng tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi giá trị toàn cầu. Do đó, hiệu quả thu hút FDI cần được đánh giá không chỉ qua vốn đăng ký, kim ngạch xuất khẩu mà còn qua giá trị gia tăng trong nước, tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và mức độ phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng Việt Nam.
 |
| Hiệu quả lan tỏa của khu vực FDI đối với doanh nghiệp trong nước và mức độ liên kết 2 khu vực này là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng tăng trưởng |
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, cơ hội tham gia chuỗi cung ứng FDI vẫn đi kèm nhiều thách thức. Các tập đoàn đa quốc gia thường đặt ra yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị, truy xuất nguồn gốc, tiến độ giao hàng và năng lực tài chính. Vì vậy, nếu không được hỗ trợ nâng cấp công nghệ, quản trị và năng lực sản xuất, doanh nghiệp trong nước khó có thể tham gia sâu vào chuỗi giá trị.
Bên cạnh đó, những yêu cầu về điện năng ổn định, hạ tầng logistics, hạ tầng số, nhân lực chất lượng cao và tiêu chuẩn môi trường đang ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn quốc tế. Đây là những điều kiện mang tính nền tảng, không thể chỉ giải quyết bằng các chính sách ưu đãi đầu tư.
Hai tháng cuối năm: Tập trung giải ngân, tháo gỡ điểm nghẽn và đón dòng vốn chiến lược
Để duy trì kết quả tích cực và góp phần hoàn thành mục tiêu phát triển kinh tế năm 2026, hai tháng cuối năm cần được xác định là giai đoạn tập trung cao độ vào cả thu hút mới và thúc đẩy triển khai các dự án hiện hữu. Cục Đầu tư nước ngoài lưu ý một số vấn đề cần tiếp tục theo dõi để cải thiện và nâng cao hiệu quả thu hút FDI đóng góp vào hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Thứ nhất, vốn thực hiện tiếp tục tăng so với cùng kỳ, tốc độ tăng thấp hơn đáng kể so với vốn đăng ký. Trong bối cảnh vốn đăng ký mới và vốn điều chỉnh tăng mạnh, cần tiếp tục theo dõi tiến độ triển khai các dự án, nhất là những dự án có quy mô vốn lớn, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Qua đó, góp phần đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nước.
Thứ hai, mức tăng vốn tại một số ngành, đối tác và địa phương vẫn phụ thuộc đáng kể vào một số dự án lớn, mức độ tập trung vốn theo đối tác và địa bàn còn cao, điều này làm cho kết quả thu hút đầu tư có thể biến động mạnh giữa các kỳ; đặt ra yêu cầu tiếp tục đa dạng hoá đối tác, thị trường và địa bàn tiếp nhận đầu tư gắn với lợi thế và tính liên kết giữa các địa phương.
Thứ ba, hiệu quả lan toả của khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước nhất là liên kết chuỗi cung ứng, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo vẫn là vấn đề cần quan tâm. Thời gian tới cần tăng cường chú trọng tới khả năng tham gia thực chất hơn của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị của các tập đoàn đa quốc gia, nâng cao năng lực nhà cung cấp trong nước.
Thứ tư, cạnh tranh thu hút các dự án công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, bán dẫn, AI và hạ tầng số trong khu vực ngày càng gay gắt, đồng thời yêu cầu về điện, hạ tầng, nhân lực chất lượng cao và tiêu chuẩn môi trường ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong quyết định đầu tư.
Hai tháng cuối năm 2026 được xem là thời điểm chuyển trọng tâm từ tăng trưởng vốn đăng ký sang nâng cao hiệu quả thực hiện vốn đầu tư. Nếu giải quyết tốt các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, năng lượng và nhân lực, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước, Việt Nam không chỉ có thêm nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng năm 2026 mà còn tạo nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng tăng trưởng trong những năm tiếp theo.
