Sửa Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập: Bảo đảm chất lượng dịch vụ, đáp ứng yêu cầu quản lý

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ nhiều nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: VPQH

Mở rộng thị trường đi đôi với kiểm soát chất lượng dịch vụ

Sáng ngày 13/11, thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ đồng tình với chủ trương bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ. Các đại biểu đồng thời đề nghị tăng cường hậu kiểm, làm rõ trách nhiệm của người hành nghề và cơ chế kiểm soát chất lượng dịch vụ.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) bày tỏ đồng tình với quy định bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hành nghề kế toán. Theo đại biểu, đây là nội dung rất quan trọng nhằm ngăn ngừa tình trạng người làm kế toán bị gây áp lực, bị chỉ đạo dẫn đến không bảo đảm tính độc lập trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, từ đó phát sinh sai sót, vi phạm, thậm chí có trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đại biểu đặc biệt lưu ý tình trạng kế toán bị yêu cầu làm sai lệch hồ sơ, che giấu sổ sách, doanh thu để doanh nghiệp giảm nghĩa vụ thuế. Vì vậy, việc quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm sẽ góp phần ngăn chặn tình trạng cố tình làm sai lệch thông tin kế toán.

Đồng tình bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, nhưng đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh yêu cầu tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước. Theo đại biểu, dù bỏ ngành nghề kinh doanh có điều kiện, hoạt động kế toán vẫn có vai trò quan trọng trong các tổ chức, doanh nghiệp nhà nước và tư nhân. Do đó, công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm đối với cá nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán cần được chú trọng.

Đại biểu đề nghị người hành nghề và tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán thực hiện việc đăng ký hoặc thông báo về tiêu chuẩn, điều kiện chuyên môn với cơ quan quản lý nhà nước để phục vụ công tác hậu kiểm, bảo đảm người cung cấp dịch vụ có đủ năng lực, tiêu chuẩn cần thiết.

Về mở rộng chủ thể cung cấp dịch vụ kế toán, đại biểu đồng tình với việc bổ sung cá nhân hành nghề độc lập, hộ kinh doanh và tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán. Đại biểu cho rằng, cần phân biệt rõ khái niệm cá nhân độc lập hành nghề kế toán và cá nhân cung cấp dịch vụ kế toán, tránh chồng lấn, thiếu rõ ràng trong cách hiểu và áp dụng.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) bày tỏ đồng tình với quy định bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hành nghề kế toán. Ảnh: VPQH

Cùng quan điểm đồng tình với việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh và mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ kế toán, đại biểu Vũ Hồng Quân (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) cho rằng chính sách này sẽ tạo thêm lựa chọn, giảm chi phí cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh. Việc mở rộng thị trường cần đi đôi với bảo đảm chất lượng dịch vụ thực chất.

Đại biểu nhấn mạnh: “Kế toán là nền móng của doanh nghiệp”. Công tác kế toán đồng hành với doanh nghiệp trong suốt quá trình phát triển, vì vậy cần bảo đảm tính chuẩn mực ngay từ đầu. Đại biểu bảo đảm chất lượng dịch vụ ngay từ nghiệp vụ ban đầu và hợp đồng dịch vụ. Đại biểu đồng tình với quy định phân tầng tiêu chuẩn, đồng thời đề nghị Chính phủ làm rõ các yêu cầu thực hành tối thiểu và văn bản hướng dẫn, nhất là việc kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, thông báo chênh lệch, lưu dấu vết xử lý và bảo đảm số liệu bàn giao.

Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu phân định rõ trách nhiệm của bên cung cấp dịch vụ và bên thuê dịch vụ. Theo đại biểu, bên cung cấp phải có trách nhiệm cảnh báo những thiếu sót phát hiện được, trong khi người thuê phải cung cấp thông tin trung thực.

Về chế tài, cần phân định rõ trách nhiệm của người thuê dịch vụ trong việc kiểm tra tiêu chuẩn của người cung cấp dịch vụ. Người thực hiện việc kiểm tra hợp lý, ngay tình không nên bị xử lý; trong khi trường hợp biết rõ nhưng vẫn thuê hoặc thông đồng làm sai lệch số liệu phải bị xử lý nghiêm.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát các dự thảo nghị định, thông tư hướng dẫn, bảo đảm việc khai báo không trở thành thủ tục chấp thuận trước, không đặt lại những điều kiện mà dự án luật đã chủ trương bãi bỏ.

Quy định rõ quyền, nghĩa vụ của người hành nghề, cung cấp dịch vụ kế toán

Giải trình, làm rõ các ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thay mặt cơ quan soạn thảo nghiêm túc tiếp thu các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và có chuyên môn sâu của đại biểu Quốc hội để tiếp tục hoàn thiện dự án luật.

Bộ trưởng cho biết, các đại biểu cơ bản thống nhất cao với những nội dung sửa đổi, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của báo cáo kế toán, báo cáo kiểm toán trong việc cung cấp thông tin trung thực, hợp lý cho các tổ chức, cá nhân có liên quan, bao gồm chủ sở hữu, người cho vay, nhà đầu tư và nhà cung cấp dịch vụ, hàng hóa.

Theo Bộ trưởng, nhu cầu sử dụng dịch vụ kế toán, kiểm toán đang có xu hướng tăng cao. Cả nước có khoảng 2.500 kế toán viên có chứng chỉ hành nghề nhưng thực tế chỉ có hơn 500 người làm dịch vụ, cung cấp dịch vụ kế toán. Theo số liệu Bộ trưởng nêu tại hội trường, hiện có khoảng hơn 190 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán và 118 doanh nghiệp dịch vụ kiểm toán có cung cấp dịch vụ kế toán.

Trước xu hướng phát triển của doanh nghiệp Việt Nam, cùng các cơ chế khuyến khích hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp và sự ra đời của Luật Phát triển doanh nghiệp tư nhân, nhu cầu thuê ngoài các dịch vụ hỗ trợ, trong đó có kế toán, sẽ tiếp tục gia tăng.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH

Bộ trưởng nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật nhằm cụ thể hóa yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ, tạo điều kiện để những người làm kế toán có đủ năng lực cung cấp dịch vụ kế toán tham gia thị trường, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

“Chúng tôi nghiêm túc tiếp thu tất cả các ý kiến của các đại biểu để quy định rất rõ quyền và nghĩa vụ của những người hành nghề, cung cấp dịch vụ kế toán cũng như kế toán thuê cho các tổ chức và cá nhân có liên quan”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định.

Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát lại các điều kiện, hành vi bị cấm và hành vi có xung đột lợi ích, bảo đảm dự án Luật khi được thông qua có tính khả thi, chất lượng dịch vụ tốt nhất cho khách hàng và đáp ứng yêu cầu quản lý.

Đề cập đến yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, Bộ trưởng cho rằng năng lực quản trị của doanh nghiệp Việt Nam so với mặt bằng chung khu vực vẫn còn hạn chế. Đơn cử, đối với các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán, xét về năng lực quản trị theo tiêu chuẩn OECD, Việt Nam hiện đứng thứ 6 trong số 6 quốc gia ASEAN được đánh giá.

Theo Bộ trưởng, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết, trong đó công tác kế toán và kiểm toán độc lập có vai trò quan trọng, góp phần bảo đảm hoạt động doanh nghiệp công khai, minh bạch, phù hợp với pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế.

Bộ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát kỹ dự án luật, bảo đảm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và tiếp thu đầy đủ những ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội.