 |
| Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật. Ảnh: VPQH |
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật. Bộ trưởng cho biết, việc sửa đổi 4 luật lần này tập trung vào 3 mục tiêu chính: đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ; tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn cho sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.
Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý ý kiến của đại biểu Quốc hội đã cơ bản hoàn thành các mục tiêu đề ra. Trong đó, điểm nhấn là việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền địa phương, nhất là trong cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, cấp phép xuất nhập khẩu hàng hóa, đồng thời loại bỏ cơ chế phải xin ý kiến chấp thuận của cơ quan Trung ương.
Vai trò quản lý thống nhất của Trung ương được thực hiện thông qua việc ban hành tiêu chuẩn, quy trình nghiệp vụ, xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu. Theo Bộ trưởng, cách tiếp cận này góp phần thể chế hóa kịp thời, thực chất chủ trương tại Nghị quyết số 29-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 4 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới.
Cùng với phân cấp, tinh thần cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được thể hiện bằng những kết quả cụ thể. Không gian hoạt động thương mại của người dân, doanh nghiệp được mở rộng; các lĩnh vực độc quyền nhà nước được công khai, minh bạch; các công cụ bảo đảm môi trường cạnh tranh được hoàn thiện, nhất là trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ. Quyền lợi người tiêu dùng tiếp tục được quan tâm, nhiều khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh được tháo gỡ.
Một nội dung đáng chú ý khác là chuyển đổi tư duy từ quản lý nhà nước sang quản trị xã hội bằng dữ liệu. Theo đó, các hệ thống thông tin, dữ liệu được xây dựng và vận hành thông suốt từ Trung ương đến địa phương trong các lĩnh vực thương mại, xuất nhập khẩu và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Các quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và quản lý ngoại thương cũng được hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, minh bạch, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, phù hợp với định hướng xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển.
Một trong những nội dung được Chính phủ tiếp thu, chỉnh lý là quy định về hạn mức khuyến mại và mức giảm giá tối đa. Dự thảo Luật giao Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định cụ thể hạn mức tối đa về giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại và mức giảm giá tối đa, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội, yêu cầu thuận lợi hóa thương mại trong từng thời kỳ và phù hợp với chính sách của Nhà nước về cạnh tranh.
Trường hợp áp dụng hạn mức có dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh, việc điều tra, xử lý sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về cạnh tranh.
Đối với hoạt động phân phối voucher độc lập, Chính phủ cho rằng cần nghiên cứu, đánh giá chuyên sâu để phân biệt hoạt động xúc tiến thương mại với công cụ, phương thức thanh toán hoặc hoạt động đại lý. Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu nội dung này trong quá trình hoàn thiện pháp luật về xúc tiến thương mại.
Đối với Luật Cạnh tranh, dự thảo được chỉnh lý theo hướng hoàn thiện tiêu chí xác định thị trường sản phẩm liên quan và thị trường địa lý liên quan. Bên cạnh đặc tính, mục đích sử dụng và giá cả, việc xác định thị trường còn xem xét các yếu tố cạnh tranh khác, phù hợp với đặc thù dịch vụ có giá bằng không và các nền tảng số đa diện.
Các yếu tố như cạnh tranh phi giá, chi phí chuyển đổi, dữ liệu, hiệu ứng mạng lưới và rào cản gia nhập thị trường sẽ được cụ thể hóa trong dự thảo nghị định hướng dẫn. Việc đánh giá sức mạnh thị trường được thực hiện trên cơ sở từng vụ việc, không mặc nhiên coi doanh nghiệp sở hữu công nghệ, dữ liệu hoặc hệ sinh thái là có sức mạnh thị trường đáng kể.
Về xác định vị trí thống lĩnh thị trường đối với doanh nghiệp đơn lẻ, dự thảo chỉnh lý khoản 1 Điều 24 theo hướng xác định doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh khi có thị phần từ 30% trở lên hoặc có thị phần từ 10% trở lên và có sức mạnh thị trường đáng kể. Việc đánh giá hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh phải gắn với vị thế của doanh nghiệp trên thị trường liên quan và hành vi cụ thể gây ra hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh.
 |
| Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ảnh: VPQH |
Đối với cạnh tranh không lành mạnh, các hành vi mới trên môi trường số được làm rõ hơn như: sử dụng giao diện tạo thông tin sai lệch, tạo cảm giác khan hiếm hoặc cấp bách giả tạo; làm ẩn, làm mờ lựa chọn; gây trở ngại bất hợp lý khi người dùng từ chối, hủy giao dịch hoặc dịch vụ. Các quy định nhằm phân biệt hành vi xâm phạm quan hệ cạnh tranh với hành vi xâm phạm trực tiếp quyền lợi người tiêu dùng, không đồng nhất hoạt động cải thiện trải nghiệm người dùng với hành vi vi phạm pháp luật.
Về xử lý vi phạm pháp luật cạnh tranh, Chính phủ tiếp thu theo hướng phân tầng thời hiệu xử phạt. Cụ thể, thời hiệu 5 năm áp dụng đối với các hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền, tập trung kinh tế, cạnh tranh không lành mạnh và vi phạm tại khoản 2 Điều 8 Luật Cạnh tranh; thời hiệu 1 năm áp dụng đối với các vi phạm còn lại. Thời điểm tính thời hiệu được quy định trực tiếp trong Luật, đồng thời bổ sung nguyên tắc nhận diện hành vi đã kết thúc và hành vi đang thực hiện để bảo đảm thống nhất với pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Dự thảo cũng chỉnh lý các quy định nhằm phân định nguyên tắc áp dụng thủ tục tố tụng cạnh tranh và xử phạt vi phạm hành chính; bỏ một số hình thức xử lý có thể dẫn đến can thiệp vượt mức cần thiết như thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, tịch thu tang vật, phương tiện không tương xứng hoặc buộc cơ cấu lại doanh nghiệp. Việc tịch thu lợi nhuận có được từ hành vi vi phạm được chuyển thành biện pháp khắc phục hậu quả, kèm yêu cầu xác định rõ căn cứ và cách tính.
Đối với mức phạt tiền, Chính phủ đã rà soát quy định về mức phạt, căn cứ doanh thu trên thị trường liên quan, quyền giải trình và trách nhiệm cung cấp thông tin; đồng thời bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết mức phạt, cách tính tại nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh.
Đáng chú ý, về thẩm quyền chứng nhận xuất xứ hàng hóa, dự thảo chỉnh lý theo hướng phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan. Theo đó, Bộ Công Thương thực hiện quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa, làm đầu mối quốc gia về xuất xứ hàng hóa, quy định tiêu chí đối với cơ quan, tổ chức chứng nhận xuất xứ và xây dựng, duy trì, vận hành hệ thống quản lý, cấp chứng nhận xuất xứ điện tử trực tuyến tập trung.
Bộ Tài chính thực hiện nhiệm vụ chứng nhận xuất xứ hàng hóa nhập khẩu theo điều ước quốc tế; UBND cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụ chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu. Hệ thống điện tử trực tuyến tập trung là cơ sở kết nối các cơ quan cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) tại địa phương, phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, xác minh và thực thi các cam kết quốc tế.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, ngay sau khi Luật được Quốc hội thông qua, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch tổ chức thi hành Luật theo quy định; đồng thời triển khai xây dựng các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm có hiệu lực đồng bộ với hiệu lực của Luật.
