AI tạo sinh mở cuộc cách mạng trong hành vi đầu tư tài chính

Ảnh AI minh họa.

AI tạo sinh thúc đẩy giao dịch đầu tư tăng 34%

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh đang mở ra những thay đổi sâu rộng trong lĩnh vực tài chính. Khả năng xử lý dữ liệu, phân tích thị trường và hỗ trợ ra quyết định giúp công nghệ này ngày càng được ứng dụng trong hoạt động đầu tư, tạo ra phương thức tương tác mới giữa nhà đầu tư với các sản phẩm và dịch vụ tài chính.

Tại Hội thảo quốc tế về Phát triển kinh tế bền vững và Quản trị kinh doanh diễn ra ngày 13/11/2026 tại Hà Nội, GS. Bohui Zhang, Giám đốc điều hành Trường Quản lý và Kinh tế, Đại học Trung văn Hồng Kông (Thâm Quyến), đã chia sẻ những phát hiện đáng chú ý về tác động của AI tạo sinh đối với hành vi và hiệu quả đầu tư tài chính.

Theo nội dung GS. Bohui Zhang trình bày, AI tạo sinh đang thay đổi cách nhà đầu tư xử lý thông tin tài chính. Thay vì tìm kiếm dữ liệu riêng lẻ, người dùng có thể trao đổi trực tiếp với trợ lý AI để phân tích diễn biến thị trường, so sánh sản phẩm, đánh giá danh mục và xây dựng chiến lược giao dịch phù hợp với nhu cầu cá nhân.

GS. Bohui Zhang Giám đốc điều hành Trường Quản lý và Kinh tế, Đại học Trung văn Hồng Kông (Thâm Quyến).

Để kiểm chứng tác động, nhóm nghiên cứu khai thác dữ liệu trên nền tảng tài chính số Ant Group tại Trung Quốc. Trong giai đoạn đầu năm 2024, nền tảng này từng bước nâng cấp trợ lý đầu tư truyền thống sang phiên bản AI tạo sinh. Quá trình triển khai theo từng nhóm người dùng tạo điều kiện so sánh sự thay đổi trong hành vi đầu tư.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 86.584 nhà đầu tư trong giai đoạn tháng 8/2023 đến tháng 5/2024. Những người tham gia có tương tác với trợ lý AI, phát sinh giao dịch quỹ và đáp ứng điều kiện về giá trị tài khoản. Dữ liệu hội thoại được kết hợp với lịch sử giao dịch, giá trị tài sản và cơ cấu danh mục đầu tư.

Kết quả cho thấy việc tiếp cận trợ lý AI tạo sinh gắn với mức tăng khoảng 34% giá trị giao dịch hằng tháng so với nhóm sử dụng trợ lý AI truy xuất thông tin. Đây là phát hiện quan trọng, phản ánh khả năng tác động trực tiếp của công nghệ đối với hoạt động giao dịch thực tế, thay vì dừng ở việc hỗ trợ tìm kiếm thông tin.

Phân tích sâu hơn cho thấy giá trị giao dịch mua và bán chứng chỉ quỹ đều gia tăng sau khi người dùng tiếp cận AI tạo sinh. Số lượng quỹ được giao dịch và tần suất thực hiện giao dịch cũng tăng. Những kết quả này phản ánh xu hướng chủ động hơn trong việc tìm kiếm cơ hội, đánh giá sản phẩm và điều chỉnh danh mục đầu tư.

Đáng chú ý, AI tạo sinh còn làm thay đổi phương thức xử lý thông tin của nhà đầu tư. Tần suất tương tác và số lượt trao đổi trong mỗi cuộc hội thoại với trợ lý AI đều tăng. Người dùng dành nhiều sự quan tâm hơn cho việc nhận diện cơ hội, tổng hợp dữ liệu, đánh giá sản phẩm và xây dựng phương án giao dịch.

Theo kết quả nghiên cứu, tỷ trọng hội thoại liên quan đến nhận diện thông tin tăng khoảng 1,8 điểm phần trăm, trong khi hoạt động tổng hợp và tích hợp thông tin tăng 4,4 điểm phần trăm. Sự chuyển dịch này cho thấy AI tạo sinh đang thúc đẩy quá trình phân tích tài chính chủ động, giúp nhà đầu tư kết nối nhiều nguồn dữ liệu trước khi đưa ra quyết định.

Cơ hội mở rộng, hiệu quả đầu tư vẫn phụ thuộc vào con người

Bên cạnh tác động đối với giao dịch, nghiên cứu ghi nhận AI tạo sinh góp phần thúc đẩy đa dạng hóa danh mục đầu tư. Mức độ tập trung giao dịch theo các loại tài sản giảm 1,92 điểm phần trăm. Nhà đầu tư có xu hướng phân bổ vốn sang những quỹ, phong cách đầu tư, nhóm tài sản và ngành nghề trước đây chưa từng tham gia.

Kết quả này cho thấy tiềm năng của AI trong việc mở rộng khả năng tiếp cận sản phẩm tài chính. Khi thông tin thị trường được phân tích và trình bày thuận tiện hơn, nhà đầu tư có thêm cơ sở so sánh các lựa chọn. Tuy nhiên, việc mở rộng danh mục cần đi kèm đánh giá rủi ro, chất lượng sản phẩm và mục tiêu tài chính.

Một phát hiện đáng chú ý là giá trị giao dịch tăng mạnh chưa đồng nghĩa với lợi nhuận cao hơn. Nghiên cứu chưa ghi nhận sự cải thiện có ý nghĩa thống kê đối với lợi nhuận đầu tư bình quân sau khi người dùng tiếp cận AI tạo sinh. Biến động danh mục có xu hướng giảm nhẹ, song mức độ cải thiện vẫn tương đối hạn chế.

Sự khác biệt giữa các nhóm nhà đầu tư cũng được thể hiện rõ trong kết quả nghiên cứu. Người trẻ tuổi có phản ứng giao dịch mạnh hơn khi tiếp cận AI tạo sinh. Trong khi đó, những người lớn tuổi, giàu kinh nghiệm hoặc có mức chấp nhận rủi ro cao ghi nhận phản ứng lợi nhuận thuận lợi hơn so với các nhóm nhà đầu tư tương ứng.

Thiết kế có sự hỗ trợ của AI.

Phát hiện này gợi mở vai trò quan trọng của kiến thức và kinh nghiệm trong khai thác lợi ích công nghệ. AI có thể giúp xử lý dữ liệu nhanh chóng, song chất lượng quyết định vẫn phụ thuộc vào khả năng đánh giá thông tin, nhận diện rủi ro và lựa chọn chiến lược phù hợp. Công nghệ hỗ trợ phân tích, còn con người giữ vai trò quyết định.

Nghiên cứu cũng cho thấy những nhà đầu tư chú trọng tổng hợp, kết nối và đánh giá thông tin do AI cung cấp có phản ứng lợi nhuận thuận lợi hơn. Ngược lại, việc chủ yếu sử dụng công nghệ để thu thập dữ liệu riêng lẻ có liên hệ với kết quả kém tích cực hơn. Khả năng khai thác thông tin trở thành yếu tố quyết định hiệu quả ứng dụng.

Đối với Việt Nam, những phát hiện trên mang lại gợi mở trong quá trình phát triển thị trường tài chính số. Các ngân hàng, công ty chứng khoán và tổ chức quản lý quỹ có thể nghiên cứu ứng dụng AI để hỗ trợ phân tích sản phẩm, quản lý danh mục và nâng cao trải nghiệm khách hàng, đồng thời tăng cường kiểm soát rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư.

Trong bối cảnh thị trường vốn đang hướng tới phát triển theo chiều sâu, ứng dụng AI tạo sinh có thể góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thông tin và thúc đẩy đổi mới dịch vụ tài chính. Tuy nhiên, quá trình triển khai cần gắn với chất lượng dữ liệu, tính minh bạch của thuật toán, bảo mật thông tin và trách nhiệm đối với các khuyến nghị đầu tư.

Những kết quả nghiên cứu của GS. Bohui Zhang cho thấy AI tạo sinh đang tạo ra bước chuyển đáng kể trong hành vi đầu tư tài chính. Giá trị thực sự của công nghệ nằm ở khả năng hỗ trợ con người phân tích thông tin và nâng cao chất lượng quyết định. Đây cũng là hướng tiếp cận quan trọng để phát triển thị trường tài chính hiện đại, an toàn và bền vững.