Đề xuất giảm tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70, không phân biệt có lương hưu

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) đề xuất người cao tuổi khi đáp ứng điều kiện về độ tuổi thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Ảnh: VPQH

Không để người có lương hưu thấp mất cơ hội hưởng trợ cấp hưu trí xã hội

Sáng ngày 9/11, thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, các đại biểu Quốc hội đề xuất nhiều nội dung liên quan đến chính sách trợ cấp hưu trí xã hội.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) cho biết, qua tiếp xúc cử tri, bà nhận được nhiều ý kiến, đặc biệt từ cử tri cao tuổi đề nghị xem xét bỏ điều kiện không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng khi xác định đối tượng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo quy định hiện hành của Luật Bảo hiểm xã hội, người từ đủ 75 tuổi trở lên chỉ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng. Đại biểu cho rằng quy định này chưa thực sự hợp lý nếu xét từ bản chất và mục tiêu của từng chính sách.

Bởi lẽ, trợ cấp hưu trí xã hội là chính sách an sinh do Nhà nước bảo đảm, nhằm hỗ trợ người cao tuổi có mức sống tối thiểu khi về già. Trong khi đó, lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng là quyền lợi hình thành từ quá trình tham gia, đóng góp bảo hiểm xã hội hoặc từ những căn cứ pháp lý khác. Hai chính sách có cơ sở hình thành và mục tiêu hỗ trợ khác nhau.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi phân tích, một người cao tuổi từng tham gia bảo hiểm xã hội, có thời gian đóng góp nhưng chỉ được hưởng mức lương hưu thấp vẫn phải tự trang trải chi phí sinh hoạt, thuốc men và chăm sóc sức khỏe. Trong khi đó, một người cùng độ tuổi không có lương hưu lại được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Điều này đặt ra vấn đề về tính công bằng trong bảo đảm an sinh, nhất là đối với những người có mức lương hưu thấp.

“Việc một người có lương hưu không đồng nghĩa với việc họ đã có cuộc sống ổn định, càng không có nghĩa là mọi nhu cầu thiết yếu khi tuổi cao, sức yếu đều được bảo đảm”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa đổi Điều 21 theo hướng người cao tuổi khi đáp ứng điều kiện về độ tuổi thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, không phân biệt có hay không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.

Theo đại biểu, cách tiếp cận này sẽ bảo đảm tính bao trùm của chính sách an sinh xã hội, đồng thời không làm mất đi quyền lợi chính đáng mà người dân đã tích lũy thông qua quá trình tham gia bảo hiểm xã hội.

Cùng quan tâm đến chính sách này, đại biểu Nguyễn Thị Thúy Lam (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) cũng cho rằng, tiêu chí hộ nghèo, hộ cận nghèo hiện nay chưa phản ánh đầy đủ hoàn cảnh thực tế của từng người cao tuổi. Có những người không có lương hưu, không có thu nhập ổn định nhưng vẫn chưa thuộc diện được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội do không đáp ứng tiêu chí hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá đầy đủ tác động, khả năng cân đối ngân sách, bao gồm cả chi phí trợ cấp và các quyền lợi đi kèm, để xem xét mở rộng diện hưởng cho người từ đủ 70 tuổi trở lên, không phụ thuộc vào việc có thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo hay không, nhưng vẫn đáp ứng các điều kiện còn lại.

Giảm tuổi hưởng trợ cấp xuống 70, lộ trình phù hợp với khả năng ngân sách

Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề cập là cần xem xét giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo quy định hiện hành, người từ đủ 75 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội nếu đáp ứng các điều kiện luật định; riêng người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hưởng từ đủ 70 tuổi.

Đại biểu cho rằng, trong điều kiện tuổi thọ bình quân của người dân ngày càng tăng nhưng không phải người cao tuổi nào cũng có điều kiện sống và sức khỏe tốt, việc duy trì ngưỡng tuổi 75 mới được tiếp cận chính sách là tương đối muộn.

Thực tế, từ độ tuổi 70 trở đi, nhiều người đã suy giảm đáng kể sức khỏe, khả năng lao động và tạo thu nhập. Không ít người không có lương hưu, không có tích lũy, phải sống dựa vào con cháu hoặc tiếp tục lao động để trang trải cuộc sống. Đối với người nghèo, người cận nghèo, những khó khăn này càng lớn hơn.

Nếu phải chờ đến 75 tuổi mới được hưởng chính sách hỗ trợ, một bộ phận người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn sẽ phải trải qua khoảng thời gian khá dài chưa được tiếp cận chính sách an sinh.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi dẫn quy định tại khoản 3 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành, theo đó giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội trên cơ sở đề nghị của Chính phủ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng của ngân sách nhà nước từng thời kỳ.

Trên cơ sở đó, đại biểu kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ xem xét điều chỉnh theo hướng người từ đủ 70 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; đối với người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, độ tuổi hưởng là từ đủ 65 tuổi.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và các đại biểu tại phiên họp. Ảnh: VPQH

Đồng tình với hướng giảm độ tuổi thụ hưởng, đại biểu Nguyễn Thị Thúy Lam cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm, đánh giá đầy đủ tác động và khả năng cân đối ngân sách để sớm trình cấp có thẩm quyền xem xét giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội thông thường từ đủ 75 tuổi xuống đủ 70 tuổi.

Trường hợp cần thêm thời gian chuẩn bị nguồn lực, đại biểu đề nghị Chính phủ cân nhắc đề xuất lộ trình phù hợp, từng bước đáp ứng nguyện vọng của người dân và nâng cao hiệu quả chính sách an sinh xã hội.

Đối với vấn đề nguồn lực thực hiện, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi nhìn nhận việc mở rộng đối tượng thụ hưởng chắc chắn sẽ làm tăng nhu cầu ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, đây là chính sách đầu tư cho an sinh xã hội, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với những người đã dành phần lớn cuộc đời đóng góp cho gia đình và xã hội.

Để bảo đảm tính khả thi, đại biểu đề nghị đánh giá đầy đủ số lượng đối tượng, khả năng cân đối ngân sách và xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp. Đồng thời, có thể nghiên cứu cơ chế điều chỉnh mức hưởng theo khả năng ngân sách và điều kiện kinh tế - xã hội của từng thời kỳ.