 |
| Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) đánh giá, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung của dự thảo Luật. Ảnh: VPQH |
Bảo vệ thực chất quyền lợi người lao động
Sáng ngày 9/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) đánh giá, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung của dự thảo Luật. Trong đó, đại biểu cho rằng việc bổ sung trách nhiệm nộp hồ sơ đúng thời hạn, trách nhiệm bồi thường khi chậm nộp hồ sơ gây thiệt hại cho người thụ hưởng; đồng thời sửa đổi quy định về thời điểm phát sinh hành vi vi phạm liên quan đến đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội là những điều chỉnh cần thiết.
Đại biểu lưu ý vẫn cần có cơ chế bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động trong trường hợp đã làm việc, bị khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội nhưng doanh nghiệp không nộp hoặc chậm nộp khoản tiền này.
Theo đại biểu, đây không đơn thuần là quan hệ vi phạm nghĩa vụ tài chính giữa doanh nghiệp với cơ quan bảo hiểm xã hội. Hệ quả trực tiếp là người lao động có thể bị gián đoạn quá trình đóng, không đủ điều kiện giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản hoặc phải chờ đợi để được hưởng lương hưu.
“Người lao động không có lỗi nhưng lại có nguy cơ phải gánh chịu hậu quả từ hành vi vi phạm của người sử dụng lao động”, đại biểu nhấn mạnh.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị rà soát, bổ sung quy định theo hướng ghi nhận và bảo vệ quyền lợi đối với thời gian người lao động thực tế làm việc, thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội và đã bị khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội, kể cả khi doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn đóng.
Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong khắc phục hậu quả, truy đóng và bồi thường thiệt hại, không để người lao động phải chờ doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ vi phạm rồi mới được bảo đảm quyền lợi chính đáng.
Liên quan đến việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hoà) bày tỏ ủng hộ chủ trương mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động trên nền tảng số và người làm việc không có quan hệ lao động, nhất là lao động phi chính thức, người giao hàng, lái xe công nghệ và những người có thu nhập từ các nền tảng số.
Đây là nhóm lao động ngày càng đông nhưng khả năng tiếp cận các chính sách an sinh còn hạn chế. Vì vậy, việc nghiên cứu mở rộng diện tham gia là cần thiết, góp phần tăng khả năng tiếp cận và thụ hưởng chính sách bảo hiểm xã hội của người lao động. Đại biểu đề nghị nghiên cứu cụ thể nhóm đối tượng, thời điểm áp dụng, phương thức đóng và trách nhiệm của các bên; đánh giá tác động đối với từng nhóm lao động.
“Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng số người phải đóng bảo hiểm, mà là tăng số người thực sự được bảo vệ bởi hệ thống an sinh xã hội”, đại biểu Lê Hữu Trí nhấn mạnh.
Quản lý Quỹ an toàn, minh bạch, nâng cao hiệu quả
Một nội dung được cả 2 đại biểu quan tâm là quản lý và đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội. Đại biểu Nguyễn Văn Huy cơ bản đồng tình với định hướng sửa đổi, bổ sung các nguyên tắc đầu tư Quỹ phải bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững, hiệu quả, minh bạch; đồng thời giao Chính phủ quy định tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro và lộ trình đa dạng hóa danh mục, cơ cấu, phương thức đầu tư.
Theo đại biểu, Quỹ bảo hiểm xã hội được hình thành chủ yếu từ sự đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động, là nguồn lực bảo đảm an sinh cho hàng chục triệu người dân trong hiện tại và tương lai. Do đó, yêu cầu cao nhất trong đầu tư Quỹ là an toàn, bảo toàn vốn; hiệu quả đầu tư phải được đặt trong giới hạn kiểm soát rủi ro.
“Không thể vì mục tiêu tăng trưởng mà xem nhẹ khả năng bảo toàn vốn”, đại biểu Nguyễn Văn Huy lưu ý.
Đại biểu cho rằng, khi quy định chi tiết về hoạt động đầu tư Quỹ, Chính phủ cần làm rõ 3 vấn đề: Tiêu chí lựa chọn và giới hạn tỷ trọng vốn đầu tư theo từng tổ chức, loại tài sản để tránh tập trung vốn quá lớn vào một địa chỉ hoặc lĩnh vực; cơ chế giám sát, cảnh báo và xử lý kịp thời các khoản đầu tư có nguy cơ suy giảm giá trị, mất thanh khoản hoặc không thu hồi được vốn; đồng thời phân định rõ trách nhiệm trong từng khâu đầu tư, bảo đảm mọi quyết định có căn cứ và có thể truy rõ trách nhiệm khi xảy ra sai phạm, thất thoát vốn.
 |
| Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hoà) bày tỏ ủng hộ chủ trương mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Ảnh: VPQH |
Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Lê Hữu Trí thống nhất quan điểm an toàn là điều kiện tiên quyết, bảo toàn Quỹ là giới hạn không được vượt qua, nhưng hiệu quả cũng phải là yêu cầu bắt buộc và trách nhiệm giải trình phải được thực hiện nghiêm túc.
Đại biểu đề nghị dự thảo Luật quy định rõ trách nhiệm của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội và cơ quan bảo hiểm xã hội trong quyết định, tổ chức thực hiện, giám sát danh mục và cơ cấu đầu tư; xác định rõ cơ chế kiểm soát rủi ro, đánh giá hiệu quả và trách nhiệm khi để xảy ra thất thoát hoặc đầu tư kém hiệu quả.
Đặc biệt, cần định kỳ công khai các chỉ tiêu cơ bản về cơ cấu đầu tư, lợi suất, chi phí quản lý, mức độ rủi ro và hiệu quả đầu tư thực tế.
“Người lao động có quyền được biết đồng tiền đóng góp của mình đang được quản lý như thế nào và được bảo vệ ra sao”, đại biểu Lê Hữu Trí nhấn mạnh.
Bên cạnh quản lý Quỹ bảo hiểm xã hội, đại biểu Lê Hữu Trí cũng bày tỏ đồng tình với việc phát triển các hình thức bảo hiểm hưu trí bổ sung nhằm đa dạng hóa nguồn thu nhập khi về già, giảm áp lực lên hệ thống an sinh cơ bản.
Đối với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, hai đại biểu đều thống nhất với định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, giao dịch điện tử và khai thác cơ sở dữ liệu để đơn giản hóa thủ tục. Quá trình này cần bảo đảm người dân ở mọi nhóm tuổi, điều kiện và địa bàn đều có khả năng tiếp cận chính sách.
Đại biểu Nguyễn Văn Huy đồng tình với chủ trương cấp sổ bảo hiểm xã hội điện tử, coi đây là cách tiếp cận phù hợp trong cải cách thủ tục hành chính. Đại biểu lưu ý việc quy định chi trả thông qua tài khoản người thụ hưởng cần đi kèm phương án hỗ trợ và hình thức chi trả thay thế đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người không có tài khoản ngân hàng hoặc sinh sống tại vùng sâu, vùng xa.
Đại biểu đề nghị lấy tài khoản người thụ hưởng làm phương thức ưu tiên nhưng vẫn duy trì hình thức chi trả trực tiếp hoặc thông qua tổ chức dịch vụ được ủy quyền đối với những trường hợp không có điều kiện tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Đồng thời, cần bảo đảm trách nhiệm hỗ trợ người dân khi thực hiện thủ tục điện tử và quyền được nhận sổ bảo hiểm xã hội bản giấy khi có nhu cầu chính đáng.
“Chuyển đổi số trong bảo hiểm xã hội không được tạo thêm rào cản mà phải làm cho việc thụ hưởng chính sách trở nên thuận tiện và dễ dàng hơn”, đại biểu Nguyễn Văn Huy nêu rõ.
Đại biểu Lê Hữu Trí cũng tán thành việc đẩy mạnh giao dịch điện tử, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông và duy trì quyền kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội. Theo đại biểu, cải cách thủ tục hành chính không nên chỉ dừng ở việc chuyển hồ sơ giấy thành hồ sơ điện tử mà phải giảm thực chất thời gian, chi phí và số lần đi lại của người dân, doanh nghiệp.
Đại biểu đề nghị các quy định liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của người tham gia, điều kiện hưởng chế độ và trách nhiệm của các bên cần được quy định đủ rõ trong Luật; đồng thời phân định thẩm quyền, cơ chế phối hợp giữa cơ quan bảo hiểm xã hội với các cơ quan quản lý chuyên ngành để tránh chồng chéo.
Nhấn mạnh ý nghĩa của việc sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội, đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, bảo hiểm xã hội không chỉ là một chính sách an sinh mà còn liên quan trực tiếp đến thu nhập, việc làm và cuộc sống hiện tại, tương lai của hàng chục triệu người lao động.
Việc hoàn thiện pháp luật cần bảo đảm mở rộng diện bao phủ đi đôi với tính khả thi; quản lý quỹ an toàn, minh bạch và hiệu quả; lấy quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động làm trung tâm; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong tổ chức thực hiện.
“Một chính sách bảo hiểm xã hội tốt không chỉ được đánh giá bằng số người tham gia hay quy mô quỹ, mà quan trọng hơn là người lao động có đủ niềm tin để tham gia, có thể tiếp cận quyền lợi khi cần và được bảo đảm an sinh thực chất khi về già”, đại biểu Lê Hữu Trí nhấn mạnh.
