 |
| Đại biểu Vũ Văn Tiến, Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng |
Phóng viên: Thưa đại biểu, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đề xuất điều chỉnh quy định về đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội. Đại biểu đánh giá thế nào về phương án Chính phủ trình Quốc hội lần này, nhất là việc mở rộng phạm vi ngân hàng được nhận tiền gửi từ Quỹ?
Đại biểu Vũ Văn Tiến: Quỹ Bảo hiểm xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đời sống của người lao động và sự ổn định của hệ thống an sinh xã hội. Với quy mô trên 1,5 triệu tỷ đồng, Quỹ giống như một “bình ôxy” cho hàng triệu người lao động. Vì vậy, lần sửa Luật này không chỉ là giải bài toán cân bằng giữa an toàn và hiệu quả, mà phải định hình lại cấu trúc đầu tư của Quỹ.
Tôi đánh giá cao việc Chính phủ tiếp thu ý kiến, tiếp tục rà soát và đánh giá tác động trước khi đề xuất điều chỉnh quy định về đầu tư Quỹ. Tại Tờ trình hồi tháng 3/2026, Chính phủ đã đề xuất bổ sung quy định cho phép đầu tư tiền gửi tại các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và doanh nghiệp nhà nước chiếm từ 50% vốn điều lệ trở lên, theo các điều kiện do Chính phủ quy định.
Sau đó, trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ tiếp tục cập nhật, hoàn thiện phương án. Theo nội dung đề xuất mới nhất, Chính phủ đề xuất chỉ quy định về nguyên tắc việc đầu tư tiền gửi tại các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ, cũng như các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ.
Đồng thời, bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro, lộ trình đa dạng hóa danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư và phương thức đầu tư Quỹ.
Tôi đồng tình với hướng tiếp cận này. Việc quy định nguyên tắc trong Luật, đồng thời giao Chính phủ cụ thể hóa các điều kiện và cơ chế thực hiện sẽ tạo dư địa để hoàn thiện chính sách nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu kiểm soát rủi ro. So với phương án trước, cách tiếp cận mới thể hiện sự thận trọng hơn, đồng thời mở rộng khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư của Quỹ so với quy định hiện hành.
Phóng viên: Theo đại biểu, cần cân đối 2 mục tiêu: an toàn và hiệu quả sinh lời như thế nào trong bối cảnh nhu cầu chi trả an sinh ngày càng tăng?
Đại biểu Vũ Văn Tiến: An toàn luôn là nguyên tắc hàng đầu, nhưng theo tôi, cần hiểu đầy đủ thế nào là bảo toàn vốn. Nếu chỉ bảo toàn số tiền danh nghĩa trên sổ sách mà chưa tính đến sự biến động của giá cả, lạm phát và nhu cầu chi trả trong tương lai, thì chưa thể đánh giá đầy đủ hiệu quả bảo toàn nguồn lực.
Tôi từng đặt vấn đề: “Nếu bảo toàn được gốc và lãi trên sổ sách mà không bảo toàn được mức sinh lời thực sự đủ bền vững, liệu chúng ta đã thực sự bảo vệ đầy đủ giá trị của khoản tích lũy an sinh?” Đây là câu hỏi cần được đặt ra khi đánh giá hoạt động đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội.
Thực tế, Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và dự kiến trở thành xã hội già vào khoảng năm 2036. Điều đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với khả năng cân đối, quản lý và sử dụng nguồn lực an sinh trong dài hạn. Bởi vậy, an toàn không chỉ là bảo toàn vốn, mà còn phải hướng tới bảo toàn giá trị thực, duy trì khả năng thanh toán dài hạn và tạo mức tăng trưởng bền vững cho Quỹ.
Tất nhiên, điều này không có nghĩa là Quỹ phải chạy theo lợi nhuận cao hoặc chấp nhận rủi ro lớn hơn nhưng cũng không để sự thận trọng quá mức làm kìm hãm hiệu quả và sự phát triển của Quỹ. Chiến lược đầu tư cần có các chỉ tiêu phản ánh lợi suất sau chi phí, lợi suất thực sau lạm phát, mức tăng trưởng giá trị tài sản từ hoạt động đầu tư và khả năng đáp ứng nghĩa vụ chi trả.
Phóng viên: Để phương án mở rộng đầu tư tiền gửi phát huy hiệu quả, theo đại biểu, cần chú trọng những cơ chế nào trong quá trình triển khai?
Đại biểu Vũ Văn Tiến: Theo tôi, trước hết cần cụ thể hóa các tiêu chí lựa chọn ngân hàng nhận tiền gửi theo hướng minh bạch, có thể đo lường và đánh giá được. Việc lựa chọn bên cạnh căn cứ vào cơ cấu sở hữu cần có cơ chế đánh giá phù hợp với yêu cầu an toàn của Quỹ, đồng thời xem xét khả năng đáp ứng nghĩa vụ, điều kiện hoạt động và mức độ rủi ro của tổ chức nhận tiền gửi.
Thứ hai, cần tăng cường tính cạnh tranh trong quá trình lựa chọn ngân hàng. Khi có cơ chế đánh giá rõ ràng và nhiều tổ chức đủ điều kiện tham gia, cơ quan quản lý sẽ có thêm cơ sở để so sánh các phương án, lựa chọn kỳ hạn và mức sinh lời phù hợp, trên nguyên tắc không đánh đổi an toàn lấy lợi nhuận. Tờ trình của Chính phủ cũng đã nêu định hướng này.
Thứ ba, cần nâng cao chất lượng quản trị danh mục đầu tư. Hoạt động đầu tư phải gắn với dự báo dòng tiền, kế hoạch chi trả và quản lý kỳ hạn. Bên cạnh tiền gửi, có thể xem xét khai thác hiệu quả các hình thức đầu tư được pháp luật cho phép, trên cơ sở phù hợp với đặc điểm của Quỹ và giới hạn rủi ro.
Cùng với đó, tăng cường trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong quản lý, giám sát hoạt động đầu tư cũng như cơ chế phối hợp trong quản lý nhà nước theo chức năng, theo dõi diễn biến thị trường, đánh giá rủi ro và bảo đảm hoạt động đầu tư tuân thủ quy định.
Tôi cho rằng việc sửa đổi quy định về đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội lần này đã khá toàn diện. Khi các tiêu chí lựa chọn, cơ chế kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giám sát được thiết kế đầy đủ, việc đa dạng hóa danh mục sẽ góp phần cải thiện hiệu quả sử dụng nguồn lực mà vẫn giữ vững nguyên tắc an toàn.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đại biểu!
