Đề xuất cắt giảm 18 thủ tục, 5 điều kiện kinh doanh về sở hữu trí tuệ

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, dự án được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Ảnh: VPQH

Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh

Sáng 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Trình bày tờ trình dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, dự án được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và tinh gọn bộ máy.

Một trong những yêu cầu đặt ra là luật hóa các nội dung đã được thực hiện tạm thời theo các nghị quyết của Chính phủ, đồng thời bảo đảm đồng bộ với Luật Đầu tư đã được sửa đổi, bổ sung. Qua đó, duy trì tính liên tục, thống nhất và ổn định của hệ thống pháp luật.

Dự thảo Luật gồm 3 điều. Trong đó, Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, gồm 22 khoản; Điều 2 quy định về thi hành và Điều 3 là điều khoản chuyển tiếp. Tổng thể, dự thảo sửa đổi, bổ sung 18 điều và thay thế, bổ sung một số cụm từ tại 4 điều.

Đáng chú ý, dự thảo hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và tạo thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ.

Theo đó, dự thảo bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Trường hợp thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng quyền sẽ được thực hiện theo thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ.

Dự thảo cũng bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, phù hợp với việc dịch vụ này đã được loại khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thay vì quy định điều kiện đối với tổ chức, cá nhân giám định, dự thảo chỉ quy định nghĩa vụ thông báo khi hoạt động, khi cung cấp dịch vụ; các quyền, nghĩa vụ và trình tự, thủ tục thực hiện giám định dự kiến được quy định tại văn bản dưới luật.

Cùng với đó, dự thảo lược bỏ các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng, giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm sự thống nhất với các quy định tương ứng về quyền sở hữu công nghiệp.

Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, các sửa đổi này dự kiến bãi bỏ 18 thủ tục hành chính và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh. Trong đó, 5 điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ được cắt giảm; 16 thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận tổ chức giám định và thẻ giám định viên sở hữu trí tuệ, cùng 2 thủ tục về đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng được cắt giảm.

Tinh gọn đầu mối quản lý, bảo đảm chuyển giao không gián đoạn

Một nội dung đáng chú ý khác của dự thảo là chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng sang Bộ Khoa học và Công nghệ.

Theo cơ quan soạn thảo, quyền đối với giống cây trồng có bản chất gần với sáng chế trong lĩnh vực công nghệ sinh học, với cơ chế xác lập và bảo vệ quyền tương đồng. Việc quản lý tập trung được cho là có thể hạn chế sự phân tán trong quản lý các nhóm quyền có liên quan, đồng thời tạo điều kiện sử dụng chung nguồn lực, hạ tầng số và cơ sở dữ liệu về sở hữu trí tuệ.

Từ góc độ người dân và doanh nghiệp, cơ quan soạn thảo cho rằng việc tập trung đầu mối có thể tạo thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.

Để chuẩn bị cho việc chuyển giao, Chính phủ đã giao Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong quá trình xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước. Hai Bộ đã xây dựng phương án chuyển giao chức năng, nhiệm vụ, trong đó chú trọng kế thừa hồ sơ, kết quả thẩm định, khảo nghiệm, phí, lệ phí và các kết quả đã xử lý. Người dân, tổ chức, cá nhân cũng không phải thực hiện lại thủ tục do việc chuyển giao nhiệm vụ.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu báo cáo thẩm tra. Ảnh: VPQH

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung. Dự thảo lần này sửa đổi, bổ sung 18/222 điều của Luật hiện hành; hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ và đủ điều kiện để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Thường trực Ủy ban cũng đánh giá nội dung dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương, định hướng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính.

Đối với phương án chuyển giao chức năng quản lý nhà nước về bảo hộ quyền đối với giống cây trồng, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành, đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo chặt chẽ việc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ, hồ sơ, cơ sở dữ liệu và nguồn nhân lực giữa các Bộ, bảo đảm quá trình này thống nhất, liên tục, không làm gián đoạn công việc và không làm mất hoặc phân tán năng lực chuyên môn hiện có.

Về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh, Thường trực Ủy ban đề nghị việc cắt giảm phải được thực hiện thực chất, gắn với đơn giản hóa trình tự, thủ tục, tránh tình trạng chỉ bỏ quy định trong luật nhưng vẫn đặt ra yêu cầu tương tự tại các văn bản dưới luật. Đồng thời, cần có cơ chế hậu kiểm phù hợp để bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục đánh giá tính hợp lý của một số quy định trong bối cảnh chuyển đổi số, trong đó có thời hạn thẩm định hình thức đơn đăng ký bảo hộ quyền đối với giống cây trồng; làm rõ tác động của việc rút ngắn thời hạn và thay đổi hình thức công bố thông tin về đình chỉ hiệu lực bằng bảo hộ giống cây trồng. Trường hợp hệ thống công báo về giống cây trồng chưa đủ điều kiện vận hành ổn định, cần nghiên cứu quy định chuyển tiếp để bảo đảm việc công bố thông tin và quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể không bị gián đoạn.

Đối với việc bỏ các điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ cơ chế quản lý, hậu kiểm và xử lý vi phạm, qua đó vừa thực hiện mục tiêu cắt giảm điều kiện kinh doanh, vừa duy trì chất lượng hoạt động giám định và hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Cơ quan thẩm tra đề nghị thống nhất đầu mối được giao quy định chi tiết đối với đơn đăng ký bảo hộ quyền đối với giống cây trồng và việc thẩm định hình thức đơn, tránh tình trạng các nội dung tương đồng nhưng được giao cho các cấp khác nhau ban hành văn bản quy định chi tiết.