Ba dự án cao tốc được ưu tiên bố trí 75% vốn từ ngân sách trung ương

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thông tin thêm các nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: VPQH

Ngân sách trung ương dự kiến bố trí hơn 119.000 tỷ đồng nhu cầu vốn

Chiều ngày 10/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư 3 dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc, gồm: Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum; cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La.

Một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm là khả năng cân đối vốn và nguồn vốn ngân sách địa phương tham gia thực hiện các dự án.

Thông tin về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, 3 dự án thuộc chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Chính phủ ưu tiên cân đối, bố trí nguồn ngân sách trung ương trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 119.389 tỷ đồng, trên tổng nhu cầu vốn 162.393 tỷ đồng, tương đương khoảng 75%.

Đối với phần vốn còn lại chưa bố trí ngay trong giai đoạn 2026-2030, Bộ trưởng cho biết, nếu có nguồn vốn dư, Chính phủ sẽ cân đối để bố trí bổ sung. Thực tế triển khai các dự án giao thông cho thấy, nhu cầu vốn có thể thay đổi trong quá trình thực hiện do tiết kiệm từ đấu thầu, chỉ định thầu, dự phòng và quyết toán.

Bộ trưởng dẫn chứng dự án cao tốc Cần Thơ - Cà Mau có tổng mức đầu tư khoảng 27.000 tỷ đồng, hiện dự kiến dư gần 3.000 tỷ đồng do quá trình triển khai không phát sinh những biến động lớn như dự kiến.

Từ thực tế này, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho rằng, việc cân đối, bố trí vốn cần gắn với tiến độ và nhu cầu thực tế của từng dự án.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH

Về quy mô đầu tư, Bộ trưởng cho biết, cả 3 dự án đều được thiết kế 4 làn xe cao tốc, có làn khẩn cấp, phù hợp với quy hoạch, kết quả dự báo nhu cầu vận tải và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc.

Đối với tốc độ thiết kế, Bộ trưởng lý giải, các dự án được xác định trên cơ sở quy chuẩn, tiêu chuẩn thiết kế và điều kiện địa hình thực tế. Tại khu vực miền núi, đặc biệt những đoạn có độ dốc lớn, tốc độ thiết kế khoảng 80 km/h; trong khi ở khu vực đồng bằng có thể đạt từ 100-120 km/h.

Riêng tuyến Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên có những đoạn chênh cao địa hình trên 1.000 m. Do đó, tốc độ thiết kế phải phù hợp với điều kiện địa hình và các yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm tính đồng bộ của toàn tuyến.

Về hướng tuyến, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, các dự án được lựa chọn trên nguyên tắc phù hợp với quy hoạch, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, điều kiện địa hình; đồng thời hạn chế tối đa việc đi qua các khu vực nhạy cảm về môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, khu danh lam thắng cảnh, đất quốc phòng và giảm thiểu giải phóng mặt bằng tại những khu vực này.

Chỉ định thầu là cơ chế được phép áp dụng, không bắt buộc

Liên quan đến cơ chế chỉ định thầu, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, trong giai đoạn trước, 27 tuyến đã triển khai theo hình thức này và đạt kết quả tích cực về tiến độ.

Theo Bộ trưởng, việc áp dụng chỉ định thầu giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị dự án. Nếu thực hiện theo quy trình thông thường, thời gian có thể khoảng 3 năm, nhưng áp dụng cơ chế chỉ định thầu có thể giảm từ 1,5-2,5 năm, đồng thời giảm trên 20 đầu công việc trong quá trình chuẩn bị cho mỗi dự án.

Bộ trưởng nhấn mạnh, cơ chế chỉ định thầu được đề xuất lần này là cơ chế cho phép áp dụng, không phải bắt buộc thực hiện.

Trong quá trình triển khai, căn cứ tính chất, yêu cầu kỹ thuật, tiến độ và điều kiện cụ thể, chủ đầu tư sẽ xem xét, đánh giá và quyết định việc áp dụng.

“Đây là những chính sách đề xuất cho phép được áp dụng, chứ không phải bắt buộc thực hiện”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nêu rõ, đồng thời đề nghị Quốc hội xem xét chấp thuận cơ chế này nhằm tạo điều kiện chủ động cho các địa phương và đơn vị triển khai dự án.

Đối với công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, 3 dự án đều có nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. Nội dung này đã được cơ quan chuyên môn về lâm nghiệp và môi trường cho ý kiến trong quá trình lập, thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được tách thành các dự án thành phần để địa phương chủ động triển khai, chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng tái định cư, bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng phục vụ thi công.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ các dự án, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua chủ trương đầu tư để các địa phương triển khai thực hiện.