 |
| Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh làm rõ các nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Ảnh: VPQH |
Xác định công nghiệp văn hóa là hoạt động kinh tế dựa trên giá trị sáng tạo
Sáng ngày 10/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.
Giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, mục tiêu đặt ra là thúc đẩy hình thành hệ sinh thái, chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế, đồng thời bảo tồn, phát huy bản sắc và nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, chỉnh lý phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng theo hướng bao quát đầy đủ các hoạt động và chủ thể tham gia phát triển công nghiệp văn hóa, kể cả các tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan.
Dự thảo Luật sẽ làm rõ các khái niệm trên cơ sở xác định công nghiệp văn hóa là hoạt động kinh tế dựa trên giá trị văn hóa sáng tạo và quyền sở hữu trí tuệ, gắn với chuỗi giá trị từ sáng tạo đến tái đầu tư. Bộ trưởng nhấn mạnh: “Làm rõ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và hỗ trợ của Nhà nước và chuyển từ chủ yếu quản lý hoạt động văn hóa sang tạo lập môi trường, điều kiện và động lực phát triển”.
Theo Bộ trưởng, các chính sách về thuế, tín dụng, đất đai, hợp tác công tư, khai thác, sử dụng tài sản công được thiết kế nhằm huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư. Đồng thời, có chính sách ưu đãi đối với sản phẩm mang giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam và sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm, tập trung nguồn lực cho những sản phẩm có sức cạnh tranh, sức lan tỏa.
Bộ trưởng cho rằng, cách tiếp cận này sẽ tạo cơ sở để công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, đồng thời góp phần quảng bá các giá trị văn hóa Việt Nam.
Bảo vệ bản quyền, tập trung nguồn lực cho sản phẩm có sức cạnh tranh
Một trong những nội dung được Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh là hỗ trợ sáng tạo và xác lập quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa.
Theo Bộ trưởng, “vấn đề bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền là vấn đề quan trọng, mấu chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa”. Đây cũng là chính sách cốt lõi của dự thảo Luật nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận công cụ sáng tạo cho người dân, nhất là những đối tượng còn hạn chế về nguồn lực, công nghệ và thị trường.
Bộ trưởng cho biết, đặc trưng của công nghiệp văn hóa Việt Nam là sáng tạo cộng đồng. Vì vậy, dự thảo Luật hướng tới hỗ trợ năng lực sáng tạo của người dân thông qua công nghệ do Nhà nước cung cấp, đồng thời góp phần bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.
Cụ thể, dự thảo đã bổ sung khái niệm về phần mềm phục vụ sáng tạo, nền tảng số hỗ trợ quyền sở hữu trí tuệ tại Điều 2 và chỉnh lý Điều 9 theo hướng cung cấp miễn phí các phần mềm, nền tảng này.
Đối với ý kiến đề nghị cân nhắc việc cung cấp phần mềm, nền tảng số, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo cho rằng cần bảo đảm sự hỗ trợ đồng bộ, thống nhất, mang tính hệ thống. Tuy nhiên, việc triển khai sẽ tiếp tục được tính toán cụ thể để tránh lãng phí, bảo đảm sử dụng đúng mục đích.
Cùng với đó, dự thảo hướng tới hỗ trợ tiếp cận kho học liệu, kho tài nguyên dùng chung kết nối với hệ thống đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và bồi dưỡng kỹ năng sáng tạo, ứng dụng công nghệ.
 |
| Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH |
Về hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ bản quyền, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, các vấn đề liên quan đến quyền tác giả, bản quyền hiện được thực hiện theo Luật Sở hữu trí tuệ. Chính phủ sẽ xây dựng Luật Bản quyền trong giai đoạn 2027-2028 nhằm tiếp tục cụ thể hóa, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ được thực hiện chặt chẽ theo quy định.
Một vấn đề khác được nhiều đại biểu quan tâm là cơ chế nhận diện, khuyến khích và lựa chọn các sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị bản sắc Việt Nam, cũng như các sản phẩm trọng điểm.
Theo Bộ trưởng, các quy định tại dự thảo Luật tạo cơ sở pháp lý để nhận diện, khuyến khích phát triển sản phẩm mang giá trị bản sắc Việt Nam; đồng thời lựa chọn những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, sức cạnh tranh và sức lan tỏa để tập trung nguồn lực đầu tư.
Mục tiêu là khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, gắn bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc với đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu quốc gia. Vừa khuyến khích rộng rãi các sản phẩm mang bản sắc Việt Nam, vừa tập trung thu hút đầu tư vào những sản phẩm trọng điểm có khả năng sáng tạo, đột phá và mang lại giá trị cao.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, làm rõ hơn nội hàm và tiêu chí xác định các sản phẩm, bảo đảm việc lựa chọn có tính thực chất.
Về lựa chọn lĩnh vực ưu tiên, Bộ trưởng cho hay, dự thảo Luật thiết kế khung pháp lý cho 10 lĩnh vực công nghiệp văn hóa, đồng thời giao Chính phủ lựa chọn, quyết định các lĩnh vực ưu tiên trong từng giai đoạn cụ thể.
Bộ trưởng dẫn chứng, hiện nay du lịch văn hóa chiếm khoảng hơn 20% tỷ trọng của công nghiệp văn hóa. Chính phủ đang chỉ đạo tập trung phát triển du lịch, di sản văn hóa. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 28/2026/QH16 cũng xác định một số lĩnh vực ưu tiên như trò chơi điện tử, điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn...
Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, việc giao Chính phủ xác định lĩnh vực ưu tiên sẽ tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư phù hợp với yêu cầu phát triển trong từng thời kỳ.
Đối với những vấn đề về tính đặc thù của công nghiệp văn hóa, mối liên kết giữa các lĩnh vực, sự giao thoa với các luật chuyên ngành, phân cấp, phân quyền trong quản lý cũng như hỗ trợ phát triển thị trường, Bộ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ý kiến đại biểu.
Việc rà soát được thực hiện nhằm bảo đảm các quy định của dự thảo Luật không mâu thuẫn, chồng chéo với pháp luật hiện hành, nhất là các chính sách ưu đãi đối với phát triển công nghiệp văn hóa.
