Văn hóa kinh doanh phải trở thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại Diễn đàn.

Chuyển từ xây dựng chuẩn mực sang đo lường hiệu quả

Phát biểu tại Diễn đàn Quốc gia “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026 diễn ra vào chiều 8/11/2026 tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, văn hóa kinh doanh không chỉ là đạo đức, chuẩn mực ứng xử mà còn là nền tảng tạo dựng niềm tin, bản lĩnh, uy tín và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Diễn đàn do Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam” phối hợp với Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công Thương tổ chức.

Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, một nền kinh tế phát triển bền vững không chỉ cần những doanh nghiệp mạnh về vốn, công nghệ, mà còn cần những doanh nghiệp có nền tảng văn hóa, uy tín, bản sắc riêng, trách nhiệm với đất nước, cộng đồng và khát vọng vươn tầm thế giới.

Dẫn lại quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì văn hóa quyết định khả năng đi xa”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, cần nhận thức sâu sắc hơn vai trò của văn hóa trong phát triển kinh tế nói chung và hoạt động của doanh nghiệp nói riêng.

Đặc biệt, Bộ trưởng đề nghị, Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam tập trung đưa văn hóa kinh doanh đi vào thực chất, trở thành năng lực quản trị và động lực phát triển của doanh nghiệp.

Theo đó, cần chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang thực hành; từ xây dựng chuẩn mực, tôn vinh sang đo lường hiệu quả và nhân rộng những mô hình tốt.

Đánh giá cao định hướng xây dựng Chương trình hành động phát triển văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026-2035, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị tiếp tục hoàn thiện chương trình theo hướng thiết thực, có trọng tâm, trọng điểm, gắn với kết quả cụ thể, phát huy vai trò chủ thể của doanh nghiệp và huy động sự tham gia của toàn xã hội.

Nhìn lại 10 năm triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”, ông Hồ Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam, Trưởng Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động cho biết, các bộ tiêu chí, bộ giá trị, cộng đồng doanh nghiệp đạt chuẩn và không gian đối thoại về văn hóa kinh doanh đã từng bước được hình thành.

Theo ông Hồ Anh Tuấn, văn hóa hiện diện trong cách doanh nghiệp tạo ra của cải, đối đãi với con người và thực hiện trách nhiệm trước xã hội. Khi được thực hành nhất quán, những giá trị ấy góp phần tạo dựng niềm tin, nâng cao chất lượng quản trị và trở thành năng lực cạnh tranh.

Ông Hồ Anh Tuấn cũng nhấn mạnh, để một giá trị đi vào đời sống doanh nghiệp, cần có sự nêu gương của người đứng đầu và sự bền bỉ trong từng quyết định quản trị. Những doanh nghiệp thực hành tốt văn hóa kinh doanh cần được ghi nhận, khuyến khích và tạo thêm điều kiện phát triển.

Quang cảnh Diễn đàn.

Đưa giá trị văn hóa vào quản trị, tạo ra kết quả kinh tế

Cụ thể hóa định hướng chuyển từ xây dựng chuẩn mực sang thực hành và đo lường hiệu quả, tại Diễn đàn, Khung hành động phát triển Văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026-2035 đã được công bố theo cấu trúc 9 - 4 - 2, gồm 9 cấu phần nền tảng và công cụ, 4 chương trình hành động và 2 đề án định hướng phát triển.

Khung hành động hướng tới hình thành hệ sinh thái văn hóa kinh doanh Việt Nam có nền tảng giá trị chung, công cụ thực hành phù hợp, dữ liệu đáng tin cậy và mạng lưới chuyển giao kinh nghiệm, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện quản trị, củng cố niềm tin và tạo giá trị kinh tế bền vững.

Nền tảng của chương trình là Bộ giá trị Văn hóa kinh doanh Việt Nam được công bố ngày 21/3/2026, gồm 12 giá trị thuộc ba nhóm: Cốt cách doanh nhân, Bản lĩnh doanh nghiệp và Tầm vóc toàn cầu. Các giá trị này được định hướng cụ thể hóa theo ngành nghề, quy mô và điều kiện hoạt động, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng văn hóa phù hợp với đặc thù riêng.

Để đánh giá kết quả thực hành, Khung hành động đề cập việc phát triển Bộ đo Văn hóa kinh doanh doanh nghiệp, Bộ đo Văn hóa kinh doanh địa phương (VBCI-Local), Chỉ số niềm tin (Trust Index) và Hộ chiếu Văn hóa kinh doanh.

Trong đó, Bộ đo Văn hóa kinh doanh doanh nghiệp hướng tới đánh giá mức độ trưởng thành văn hóa, xác định những vấn đề cần cải thiện và theo dõi kết quả thực hiện. Chỉ số niềm tin được định hướng đo lường niềm tin trong nội bộ doanh nghiệp, quan hệ thị trường và xã hội. Hộ chiếu Văn hóa kinh doanh ghi nhận hồ sơ, minh chứng, mức độ trưởng thành và quá trình cải thiện, hỗ trợ doanh nghiệp giới thiệu năng lực và mở rộng hợp tác.

Về tổ chức thực hiện, Khung hành động xác định 4 chương trình ưu tiên, hướng tới đưa những giá trị văn hóa vào hoạt động cụ thể của doanh nghiệp, địa phương và cộng đồng doanh nhân Việt Nam trong và ngoài nước.

Tại Diễn đàn, Liên minh chiến lược đã ra mắt với 28 đơn vị tham gia, gồm 19 đơn vị trong nước và 9 đơn vị ngoài nước. Liên minh hoạt động theo cơ chế phối hợp tự nguyện, trong đó các thành viên lựa chọn nhiệm vụ phù hợp với năng lực, cùng đóng góp sáng kiến, tri thức và nguồn lực, đồng thời xác định trách nhiệm, tiến độ và kết quả thực hiện.

Từ góc nhìn quốc tế, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam đánh giá, khu vực tư nhân không chỉ là nhà tài trợ tài chính hay đối tác truyền thống mà còn là lực lượng đồng kiến tạo, cung cấp năng lực vận hành, đổi mới sáng tạo và tri thức chuyên ngành.

Theo đại diện UNESCO, văn hóa doanh nghiệp trong kỷ nguyên số cần bao hàm cả đạo đức công nghệ, nhất là khi doanh nghiệp ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc tích hợp các công cụ đánh giá tác động đạo đức vào quản trị doanh nghiệp có thể góp phần bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hạn chế thiên lệch thuật toán.