 |
| Các diễn giả chia sẻ kinh nghiệm bảo vệ an ninh nguồn nước tại hội thảo. Ảnh: BTC |
Ngày 6/11, tại TP. Hồ Chí Minh, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Quản lý Tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức hội thảo “An ninh nguồn nước trong bối cảnh El Niño và biến đổi khí hậu: Chuyển đổi số và phục hồi các dòng sông”, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong giám sát, dự báo nguồn nước, đồng thời tăng cường kiểm soát ô nhiễm và phục hồi các dòng sông.
Đề cập đến những thách thức trong xử lý nước thải đô thị, ông Nguyễn Viết Vũ, Trưởng Phòng Tài nguyên nước, Khoáng sản và Biển đảo, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cho biết, sau khi hợp nhất, TP. Hồ Chí Minh phát sinh hơn 3 triệu m³ nước thải mỗi ngày, nhưng tỷ lệ thu gom, xử lý mới đạt khoảng 19,5%. Phần lớn nước thải sinh hoạt chưa được xử lý triệt để trước khi xả ra môi trường, gây sức ép lớn lên chất lượng nước sông, kênh, rạch.
Trong khi đó, tỷ lệ xử lý nước thải từ các cơ sở sản xuất, khu công nghiệp và ngành y tế hiện đạt 100%. Vì vậy, trọng tâm cần tập trung là kiểm soát và xử lý nước thải sinh hoạt đô thị.
Theo ông Vũ, có 3 khó khăn lớn cần giải quyết: hệ thống thu gom nước thải chưa đồng bộ; một số nhà máy xử lý đã xây dựng nhưng chưa có đường ống dẫn nước thải về nhà máy; tiến độ đầu tư các nhà máy xử lý còn chậm do vướng mắc về tài chính, quỹ đất và quy hoạch.
“Muốn cải thiện bền vững chất lượng sông, kênh, rạch, cần đẩy nhanh đầu tư các nhà máy xử lý nước thải, đồng thời hoàn thiện đồng bộ mạng lưới thu gom, đặc biệt là đối với nước thải sinh hoạt đô thị”, ông Vũ nhấn mạnh.
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, việc phục hồi nguồn nước cũng cần được thực hiện theo hướng tổng thể. Theo ông Nguyễn Anh Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ ra quyết định và Phát triển tài nguyên nước (Cục Quản lý tài nguyên nước) thông tin, Luật Tài nguyên nước năm 2023 xác định phục hồi nguồn nước không chỉ là cải thiện chất lượng mà còn phải cải thiện số lượng nước, khôi phục dòng chảy, chức năng nguồn nước và các giá trị kinh tế, sinh thái, văn hóa, lịch sử gắn với dòng sông.
Theo đó, cần chuyển từ xử lý ô nhiễm đơn lẻ sang phục hồi tổng thể dòng sông; từ quản lý phân tán theo địa giới hành chính sang quản lý thống nhất theo lưu vực sông; lấy kết quả cải thiện chất lượng nước, khôi phục dòng chảy và hệ sinh thái làm thước đo.
Cùng với đầu tư xử lý nước thải, chuyển đổi số được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực quản lý, giám sát và điều hành nguồn nước, nhất là trong bối cảnh El Niño và biến đổi khí hậu.
PGS.TS. Trần Đăng An, Phó trưởng Bộ môn Kỹ thuật Tài nguyên nước và Môi trường, Phân hiệu Trường Đại học Thủy lợi cho rằng, để các công nghệ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật phát huy hiệu quả, trước hết phải có nền tảng dữ liệu đầy đủ, chuẩn hóa và đáng tin cậy. Ông Trần Đăng An đề xuất Nhà nước tổ chức tổng điều tra dữ liệu phục vụ quản lý tài nguyên nước và môi trường.
 |
| Nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Ảnh: Ban Hạ tầng đô thị TP.HCM. |
Tương tự, theo ông Vũ Văn Thái, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu thông tin phía Nam (Cục Chuyển đổi số), dữ liệu quản lý tài nguyên nước hiện còn phân tán, thiếu kết nối tự động; nhiều quy trình vẫn thực hiện thủ công, thông tin từ các trạm quan trắc, hồ chứa thủy lợi và thủy điện chưa được kết nối đồng bộ theo thời gian thực.
Để khắc phục, nền tảng số tài nguyên nước được đề xuất xây dựng với tổng mức đầu tư 50 tỷ đồng, do Cục Chuyển đổi số làm chủ đầu tư; Cục Quản lý Tài nguyên nước là đơn vị thụ hưởng và vận hành nghiệp vụ. Dự án hướng tới hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia tập trung, chuẩn hóa danh mục và mã định danh, bảo đảm kết nối, quản lý thống nhất trên phạm vi cả nước.
