 |
| Bộ Tài chính hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật theo đúng kiến trúc, tiêu chuẩn kết nối của nền tảng. Ảnh: Đình Thắng. |
Hoàn thiện hạ tầng, chuẩn hóa kết nối dữ liệu
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ hoạt động quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội. Việc kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương góp phần nâng cao chất lượng điều hành, giảm thiểu thủ tục hành chính và thúc đẩy xây dựng Chính phủ số.
Với vai trò quản lý nhiều hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu chuyên ngành quan trọng, Bộ Tài chính xác định việc tuân thủ Quy chế quản lý, vận hành, khai thác, chia sẻ dữ liệu và sử dụng Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia ban hành kèm theo Quyết định số 4259/QĐ-BKHCN ngày 28/10/2026 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ là yêu cầu trọng tâm.
Qua đó, bảo đảm hoạt động kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin thuộc Bộ với các bộ, ngành, địa phương và Trung tâm Dữ liệu quốc gia được thực hiện thống nhất, chính xác, an toàn.
| Đặc thù của ngành Tài chính là quản lý hệ thống dữ liệu có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực như thuế, hải quan, kho bạc nhà nước, giá, đăng ký doanh nghiệp, chứng khoán và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác. Bộ Tài chính vừa là đơn vị cung cấp nguồn dữ liệu quan trọng, vừa trực tiếp khai thác dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước. Điều này đặt ra yêu cầu cao về năng lực hạ tầng, khả năng kết nối và tính đồng bộ giữa các hệ thống. |
Để đáp ứng yêu cầu vận hành NDXP, Bộ Tài chính tập trung rà soát, bố trí và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật theo đúng kiến trúc, tiêu chuẩn kết nối của nền tảng. Trong đó, việc thiết lập, cấu hình và quản trị máy chủ DXL Node tại trung tâm dữ liệu của Bộ được xác định là nhiệm vụ quan trọng, bảo đảm khả năng trao đổi dữ liệu trực tiếp, an toàn và liên tục giữa các hệ thống.
Các hệ thống tham gia kết nối phải sử dụng Mạng truyền số liệu chuyên dùng của các cơ quan Đảng, Nhà nước, đáp ứng yêu cầu về băng thông, tính ổn định và an toàn. Bộ Tài chính cũng chủ động phối hợp với đơn vị quản lý, vận hành NDXP và Trung tâm Dữ liệu quốc gia để thống nhất phương án kết nối, bảo đảm khả năng đồng bộ khi phát sinh yêu cầu.
Cùng với hoàn thiện hạ tầng, công tác kiểm tra, đánh giá an toàn thông tin được chú trọng trước khi đưa các thành phần kết nối vào vận hành. Các hệ thống được rà soát, đánh giá, khắc phục lỗ hổng bảo mật và kiểm tra mức độ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy định. Đây là khâu quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn thông tin, duy trì hoạt động truyền nhận dữ liệu ổn định, liên tục.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là chuẩn hóa các dịch vụ dữ liệu, tạo điều kiện để các hệ thống thông tin kết nối và khai thác thống nhất. Bộ Tài chính đã rà soát danh mục dịch vụ dữ liệu có khả năng chia sẻ, xác định cụ thể cơ quan, đơn vị cung cấp, đối tượng khai thác, mục đích sử dụng, phạm vi dữ liệu và căn cứ pháp lý của từng dịch vụ.
Việc chuẩn hóa này góp phần xác lập rõ trách nhiệm của các bên tham gia, hạn chế tình trạng khai thác dữ liệu thiếu thống nhất và bảo đảm mỗi hoạt động chia sẻ đều có cơ sở pháp lý, mục đích cụ thể.
Kiểm soát chặt chẽ, bảo vệ an toàn dữ liệu trong quá trình chia sẻ
Với đặc thù dữ liệu tài chính liên quan trực tiếp đến tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân, hoạt động thu - chi ngân sách, nghĩa vụ thuế và xuất nhập khẩu, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật nhà nước được xác định là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình kết nối, chia sẻ trên NDXP.
Bộ Tài chính đã rà soát cấp độ các hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý. Các hệ thống cung cấp dữ liệu liên quan đến cá nhân hoặc dữ liệu có điều kiện phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu cấp độ 2 trở lên, đồng thời triển khai đầy đủ phương án bảo đảm an toàn hệ thống thông tin tương ứng.
Đối với dữ liệu cá nhân và thông tin tài chính nhạy cảm, việc chia sẻ được thực hiện theo nguyên tắc đúng thẩm quyền, đúng mục đích và tối thiểu hóa dữ liệu. Các đơn vị chỉ cung cấp những trường thông tin thực sự cần thiết, phù hợp với mục đích khai thác đã được phê duyệt; không tự ý mở rộng phạm vi chia sẻ hoặc sử dụng dữ liệu ngoài mục đích đăng ký.
Các giải pháp kỹ thuật được triển khai đồng bộ, bao gồm mã hóa dữ liệu trong quá trình truyền nhận và lưu trữ, kiểm soát truy cập, xác thực giao dịch, phân quyền theo chức năng, nhiệm vụ. Đối với dữ liệu phục vụ thống kê, phân tích và tổng hợp liên ngành, các biện pháp ẩn danh hoặc khử nhận dạng được áp dụng nhằm hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân.
Đặc biệt, đơn vị tiếp nhận dữ liệu không được tự ý chia sẻ lại cho bên thứ ba khi chưa có căn cứ pháp lý hoặc sự chấp thuận của cấp có thẩm quyền. Đối với dữ liệu thuộc phạm vi bí mật nhà nước và dữ liệu có điều kiện, hoạt động kết nối, cung cấp phải được kiểm soát chặt chẽ, tuân thủ các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước và pháp luật có liên quan.
Song song với các giải pháp bảo mật, Bộ Tài chính chú trọng xác thực, ký số và ghi nhận nhật ký giao dịch trên NDXP nhằm bảo đảm dữ liệu được truyền đưa chính xác, an toàn và có khả năng kiểm chứng. Các gói tin dữ liệu trao đổi giữa các hệ thống được ký số, gắn dấu thời gian (timestamp) theo yêu cầu kỹ thuật. Qua đó, bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu, xác thực nguồn gửi, xác định thời điểm giao dịch và hỗ trợ xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình đối soát.
Toàn bộ hoạt động truy cập, khai thác, cung cấp và truyền nhận dữ liệu được ghi nhận nhật ký đầy đủ. Hệ thống có khả năng truy vết giao dịch, xác định tài khoản thực hiện, thời gian truy cập, phạm vi dữ liệu khai thác và kết quả xử lý. Đây là căn cứ phục vụ kiểm tra, giám sát, phát hiện hành vi truy cập trái phép và xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Công tác đối soát dữ liệu cũng được triển khai định kỳ giữa hệ thống nguồn và dữ liệu trao đổi qua NDXP. Những sai lệch phát sinh được phát hiện, điều chỉnh kịp thời, bảo đảm thông tin cung cấp cho các cơ quan khai thác có tính thống nhất, chính xác và nguồn gốc rõ ràng.
Bên cạnh đó, công tác giám sát an ninh mạng tiếp tục được tăng cường thông qua kết nối, chia sẻ cảnh báo với các hệ thống giám sát chuyên trách theo quy định. Các đơn vị thuộc Bộ có trách nhiệm tổ chức kiểm tra, đánh giá an toàn thông tin định kỳ, đặc biệt trước khi đưa DXL Node vào vận hành hoặc khi có thay đổi lớn về hạ tầng, kiến trúc và phương thức kết nối.
Trong thời gian tới, các cơ quan thuộc Bộ tiếp tục rà soát, thực hiện nghiêm các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn thông tin và an ninh mạng, trong đó có TCVN 14423:2026 ban hành tháng 7/2026. Trọng tâm là bảo vệ máy chủ, thiết bị mạng, cơ sở dữ liệu, tài khoản quản trị và các thành phần tham gia truyền nhận dữ liệu.
Việc đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, chuẩn hóa dịch vụ API, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và tăng cường kiểm soát an toàn dữ liệu đang góp phần nâng cao hiệu quả kết nối nội bộ ngành Tài chính, thúc đẩy liên thông dữ liệu với các bộ, ngành, địa phương và Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Qua đó, Bộ Tài chính hướng tới hình thành hệ sinh thái dữ liệu tài chính số đồng bộ, hạn chế tình trạng dữ liệu phân tán, giảm yêu cầu cung cấp thông tin nhiều lần, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hiệu quả quản lý nhà nước trong môi trường số.
