Bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, vì sao vẫn cần chứng nhận năng lực?
![]() |
| Việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán không đồng nghĩa với hạ thấp yêu cầu về năng lực nghề nghiệp. |
Mở rộng thị trường nhưng không hạ thấp chất lượng dịch vụ
Việt Nam hiện có gần 1,1 triệu doanh nghiệp, trong đó khoảng 98% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, siêu nhỏ. Cùng với số lượng lớn hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các đơn vị kế toán công, nhu cầu sử dụng dịch vụ kế toán trong nền kinh tế tương đối lớn.
Trong bối cảnh đó, việc mở rộng nguồn cung dịch vụ kế toán là yêu cầu cần thiết, tạo điều kiện cho nhiều chủ thể tham gia thị trường, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng. Tuy nhiên, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh phải đi đôi với duy trì tiêu chuẩn chuyên môn phù hợp, bảo đảm chất lượng dịch vụ và hạn chế rủi ro cho bên thuê.
Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh đã bãi bỏ yêu cầu phải có chứng chỉ kế toán viên hoặc chứng chỉ kiểm toán viên đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán.
Trên cơ sở đó, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng bãi bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính đối với dịch vụ kế toán, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Tuy nhiên, kế toán là lĩnh vực có tính chuyên môn, kỹ thuật sâu, chất lượng dịch vụ ảnh hưởng trực tiếp đến thông tin tài chính của khách hàng. Do đó, việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với hạ thấp yêu cầu về năng lực nghề nghiệp.
Để giải quyết vấn đề này, dự thảo Luật bổ sung quy định về Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán. Đây là tiêu chuẩn chuyên môn nghề nghiệp đối với cá nhân cung cấp những dịch vụ có yêu cầu trách nhiệm cao hơn, không phải giấy phép hay điều kiện kinh doanh mới.
Theo giải trình của Bộ Tài chính, việc sử dụng thuật ngữ “Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán” thay cho “Chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán” cũng nhằm làm rõ bản chất của quy định này, tránh nhầm lẫn với cơ chế cấp phép kinh doanh trước đây.
Phân tầng năng lực theo tính chất dịch vụ
Thông lệ quốc tế cho thấy, hoạt động dịch vụ kế toán thường được giám sát thông qua yêu cầu về năng lực chuyên môn, xác định rõ chủ thể cung cấp và kiểm soát chất lượng dịch vụ.
Với mô hình quản lý mới, việc mở rộng đối tượng tham gia kinh doanh dịch vụ kế toán giúp khách hàng có thêm lựa chọn phù hợp với nhu cầu. Tuy nhiên, để bảo đảm chất lượng và hạn chế rủi ro, dự thảo Luật không áp dụng một tiêu chuẩn chuyên môn đồng nhất cho tất cả các loại dịch vụ mà phân tầng yêu cầu năng lực theo tính chất công việc.
Theo đó, đối với cá nhân chỉ cung cấp dịch vụ ghi sổ kế toán, không ký tên trên báo cáo tài chính của khách hàng, dự thảo Luật yêu cầu đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn như người làm kế toán tại đơn vị kế toán. Những cá nhân này không bắt buộc phải có Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán.
Đối với cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán có ký tên trên báo cáo tài chính của khách hàng, ngoài tiêu chuẩn chung của người làm kế toán, dự thảo Luật yêu cầu phải có Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán và thực hiện cập nhật kiến thức hằng năm.
Quy định này xuất phát từ vai trò của báo cáo tài chính trong hoạt động kinh tế. Đây là tài liệu phản ánh tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị, đồng thời là căn cứ quan trọng để nhà đầu tư, chủ sở hữu, bên cho vay, cơ quan thuế và các chủ thể liên quan đưa ra quyết định.
Vì vậy, người ký tên trên báo cáo tài chính cho khách hàng phải đáp ứng yêu cầu năng lực chuyên môn cao hơn, tương xứng với trách nhiệm đối với chất lượng thông tin tài chính.
Đối với cá nhân cung cấp dịch vụ làm kế toán trưởng, yêu cầu chuyên môn tiếp tục được nâng lên. Ngoài các tiêu chuẩn nêu trên, cá nhân còn phải có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng và thời gian công tác thực tế về kế toán ít nhất 2 năm.
Như vậy, dự thảo Luật phân định ba mức yêu cầu năng lực, từ người thực hiện công việc ghi sổ kế toán, người ký báo cáo tài chính đến người cung cấp dịch vụ làm kế toán trưởng.
Cách tiếp cận này vừa tạo điều kiện mở rộng nguồn nhân lực tham gia thị trường, vừa bảo đảm những công việc có tính chất phức tạp, trách nhiệm cao được thực hiện bởi người đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn tương ứng.
Tăng cường hậu kiểm, bảo đảm quyền lợi người đã có chứng chỉ
Cùng với việc phân tầng tiêu chuẩn năng lực, dự thảo Luật thiết lập cơ chế quản lý theo hướng tăng cường hậu kiểm, giám sát chất lượng dịch vụ và trách nhiệm của cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán.
Theo đó, Bộ Tài chính được giao tổ chức đánh giá năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán, cấp và thu hồi Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán; đồng thời quản lý, công khai thông tin, giám sát, kiểm tra và đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán theo quy định.
Để ngăn ngừa việc lợi dụng giấy chứng nhận, dự thảo Luật nghiêm cấm hành vi thuê, cho thuê, mượn, cho mượn Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán dưới mọi hình thức; mạo danh, sử dụng danh nghĩa hoặc chữ ký của người khác trong hoạt động nghề nghiệp kế toán.
Các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán theo quy định. Cá nhân không đáp ứng đủ tiêu chuẩn hoặc đang trong thời gian bị đình chỉ không được ký báo cáo tài chính cho khách hàng.
Bên cạnh đó, cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán có trách nhiệm cập nhật kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ; khai báo, cập nhật trung thực, đầy đủ, chính xác thông tin phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý hoạt động dịch vụ kế toán.
Việc công khai thông tin giúp khách hàng có cơ sở tra cứu, lựa chọn cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ phù hợp, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý thực hiện giám sát, kiểm tra theo mức độ rủi ro.
Một nội dung đáng chú ý khác là quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi của những người đã được cấp chứng chỉ chuyên môn.
Theo đó, chứng chỉ hành nghề kế toán được cấp theo Luật Kế toán năm 2003, chứng chỉ kế toán viên do Bộ Tài chính cấp trước ngày 1/3/2027 và chứng chỉ kiểm toán viên có giá trị như Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán.
Quy định này bảo đảm quyền lợi của những người đã có chứng chỉ, đồng thời mở thêm cơ hội tham gia thị trường cho những người đã có chứng chỉ kế toán viên nhưng trước đây chưa hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán.
Có thể thấy, việc bổ sung Giấy chứng nhận năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán không nhằm thiết lập thêm rào cản gia nhập thị trường, mà là cơ sở xác nhận năng lực chuyên môn của cá nhân cung cấp những dịch vụ có yêu cầu trách nhiệm cao.
Thông qua việc phân tầng tiêu chuẩn chuyên môn và tăng cường hậu kiểm, chính sách vừa tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán, vừa giúp khách hàng có thêm căn cứ lựa chọn nhà cung cấp, hạn chế rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Đây cũng là cơ sở để mở rộng thị trường dịch vụ kế toán nhưng vẫn bảo đảm kỷ cương nghề nghiệp, trách nhiệm của người cung cấp dịch vụ và quyền lợi của bên thuê.
Tin tức khác
Lan tỏa giá trị văn hóa từ công sở đến cộng đồng
Tài chính doanh nghiệp 24/7: CII trình định hướng đầu tư 168.800 tỷ đồng, Hòa Phát triển khai cảng gần 9.000 tỷ đồng
Bộ Tài chính thúc đẩy chuyển đổi kép, tạo động lực tăng trưởng mới cho doanh nghiệp
Thiết lập quy trình quản lý thống nhất, đồng bộ ngân sách nhà nước và đầu tư công
Đẩy nhanh xử lý tài sản công dôi dư, khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển
Bài 2: “Đường dẫn truyền” thể chế kích hoạt mạnh mẽ nguồn vốn hàng triệu tỷ đồng
Hợp nhất quy định về ba loại chứng chỉ trong ngành bảo hiểm
PODCAST: Hướng dẫn người nộp thuế tra cứu và chủ động gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh
PODCAST: Freelancer và KOL cần nắm rõ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7 năm 2026
PODCAST: Sửa Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập: Mở rộng thị trường, tăng cường hậu kiểm
VIDEO: Giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp: Đòn bẩy tài chính nuôi dưỡng nguồn thu bền vững
PODCAST: Làm sạch mã số thuế: Gỡ nút thắt nợ thuế tồn đọng, chuẩn hóa dữ liệu
Diễn đàn Kết nối công nghệ và Đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam với Vùng Vịnh lớn Trung Quốc
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Củng cố EAS thành trụ cột của hòa bình, ổn định và tin cậy chiến lược ở khu vực
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình
Chủ đề của AIPA - 47 phản ánh đúng nguyện vọng chung của các nước trong khu vực
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Nâng tầm hợp tác biển thành ưu tiên chiến lược của ASEAN - Ấn Độ
Việt Nam - Chile: Đối tác chiến lược nối hai bờ Thái Bình Dương
Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Takaichi Sanae đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mekong - Nhật Bản
Thủ tướng Lê Minh Hưng: ASEAN+3 đã trở thành một trong những động lực chính của hợp tác Đông Á
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bắt đầu tham dự Tuần lễ cấp cao APEC và làm việc song phương tại Trung Quốc
TP. Hồ Chí Minh đón đầu thị trường kinh tế tầm thấp hàng tỷ USD
Thị trường vốn trước yêu cầu tăng trưởng 2 con số: Không chỉ huy động, phải phân bổ hiệu quả
Hà Nội đón triển lãm năng lượng toàn cầu với 800 doanh nghiệp
ASEAN - Liên hợp quốc là cầu nối giữa khu vực và toàn cầu
Hợp tác Mekong - Hàn Quốc cần góp phần nâng cao năng lực tự cường
Tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và Quỹ Tiền tệ Quốc tế
ASEAN - Hàn Quốc: Củng cố năng lực tự cường và kiến tạo động lực tăng trưởng mới
Mỗi công trình phải tạo thêm năng lực cho nền kinh tế









