 |
| Toàn cảnh phiên họp |
Đề xuất nhiều cơ chế mới cho hoạt động xuất bản
Tại phiên họp sáng 15/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về phát triển hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới, đồng thời khắc phục những hạn chế của Luật Xuất bản năm 2012, tạo hành lang pháp lý thúc đẩy hoạt động xuất bản phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa.
Dự thảo Luật được xây dựng trên 3 quan điểm xuyên suốt gồm: bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, thống nhất với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế; không mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật Xuất bản năm 2012 mà tập trung xử lý các vướng mắc từ thực tiễn; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền và phân định rõ thẩm quyền.
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Chính phủ khẩn trương tiếp thu tối đa ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Luật. |
Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật gồm 2 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung nội dung của 27/54 điều của Luật Xuất bản hiện hành, bãi bỏ 4 điều và sửa đổi một số quy định liên quan đến tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong số các điều được sửa đổi có 16 điều liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và 11 điều nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, xử lý những bất cập phát sinh trong hoạt động xuất bản.
Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung nhiều chính sách nhằm thúc đẩy phát triển hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới. Theo đó, các quy định về quản lý nhà nước và chính sách đối với hoạt động xuất bản được hoàn thiện theo hướng bổ sung cơ chế hỗ trợ hạ tầng công nghệ, hợp tác công - tư, miễn giảm tiền thuê đất và tài sản công phục vụ hoạt động xuất bản, in và phát hành; tăng cường quản lý các dịch vụ trung gian phát hành trên môi trường mạng và hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền phù hợp với tổ chức bộ máy hiện hành.
 |
| Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh báo cáo tại phiên họp. |
Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi các quy định về tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản, mở rộng đối tượng liên kết với các đơn vị công nghệ và cơ sở trung gian phát hành nhằm huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy chuyển đổi số. Đối với xuất bản điện tử, dự thảo bổ sung quy định về nền tảng số, nền tảng xuyên biên giới, sàn thương mại điện tử; quy định về dữ liệu số, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm lưu trữ và cung cấp dữ liệu, đồng thời chuyển từ cơ chế quản lý nhập khẩu truyền thống sang khai báo điện tử đối với xuất bản phẩm số.
Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo sửa đổi 15 điều theo hướng cắt giảm 15/35 thủ tục hành chính hiện hành, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thành phần hồ sơ, thời gian giải quyết và tăng cường phân cấp trong giải quyết thủ tục hành chính.
Tiếp tục hoàn thiện quy định về xuất bản số, bảo vệ bản quyền
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng, khắc phục những bất cập sau hơn 13 năm thi hành, đồng thời tạo hành lang pháp lý phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Hồ sơ dự án luật được đánh giá đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.
Cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với các chính sách lớn trong dự thảo Luật, song đề nghị tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ hơn các chủ trương mới của Đảng, khẳng định vai trò của hoạt động xuất bản là bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung chính sách phát triển nguồn nhân lực xuất bản, nhất là đội ngũ biên tập viên, chuyên gia công nghệ và nhà quản trị.
Đối với các quy định về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, Thường trực Ủy ban nhận định việc bổ sung quy định là cần thiết để bao quát các hình thức sáng tạo, phổ biến nội dung số và tăng cường quản lý các sản phẩm xuyên biên giới. Tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm không chồng chéo với các quy định của pháp luật về báo chí, thông tin điện tử, giao dịch điện tử, an ninh mạng và sở hữu trí tuệ.
 |
| Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu tại phiên họp. |
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu kỹ hơn quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông để bảo đảm tính khả thi; giữ quy định giấy phép hoạt động in không xác định thời hạn như luật hiện hành nhằm tránh phát sinh “giấy phép con”; đồng thời giao Chính phủ quy định cơ chế hậu kiểm đối với hoạt động phát hành xuất bản phẩm sau khi chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Chính phủ khẩn trương tiếp thu tối đa ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ vào tháng 8/2026.
Trong đó, Chính phủ cần tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ tinh thần Chỉ thị của Ban Bí thư về phát triển hoạt động xuất bản trong kỷ nguyên số; hoàn thiện các quy định về mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản; tiếp tục nghiên cứu chính sách phát triển xuất bản số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tăng cường bảo vệ quyền tác giả và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm bản quyền trên môi trường mạng. Đồng thời, rà soát các quy định về hoạt động in, phát hành, nhập khẩu xuất bản phẩm, bảo đảm vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất bản, vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; hoàn thiện kỹ thuật lập pháp và xử lý các quy định còn chồng chéo trước khi trình Quốc hội xem xét.
