 |
| Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, cả 3 dự án luật đều có ý nghĩa quan trọng và rất khó. Ảnh: VPQH |
Miễn thuế suất ăn trường học, bệnh viện: Chính sách có ý nghĩa
Chiều ngày 23/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).
Trao đổi tại phiên thảo luận của Tổ 4, gồm Đoàn Đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố Điện Biên, Quảng Trị và Đồng Nai, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, cả 3 dự án luật đều có ý nghĩa quan trọng và rất khó. Trong đó nhiều nội dung sửa đổi xuất phát từ những vướng mắc trong quá trình triển khai thực tế, đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu để bảo đảm tính khả thi.
Đối với dự án luật sửa đổi các luật thuế, Phó Thủ tướng đề cập đến đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, không phân biệt công lập hay tư thục; đồng thời bổ sung quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Theo Phó Thủ tướng, việc triển khai chính sách miễn thuế đối với hoạt động cung cấp suất ăn là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, nhất là về khả năng thực hiện trên thực tế.
“Tất cả các đại biểu đều thống nhất đây là chính sách rất có ý nghĩa. Băn khoăn nhất của các đại biểu là cái khả thi khi đưa vào áp dụng”, Phó Thủ tướng cho biết.
Phó Thủ tướng thông tin, sau khi dự cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về các nội dung của dự thảo Luật, Ông đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ; Thường trực Chính phủ cũng tổ chức họp, trao đổi về vấn đề này trên cơ sở làm việc với các cơ quan liên quan, đặc biệt là Bộ Tài chính và cơ quan thuế, đồng thời nghiên cứu thêm kinh nghiệm thực tiễn để xây dựng phương án.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, chính sách khả thi để tổ chức triển khai thực hiện. Để bảo đảm hiệu quả, việc thực hiện sẽ được làm chặt chẽ ngay từ đầu, từ khâu hướng dẫn đến xây dựng mẫu biểu giữa đơn vị cung cấp suất ăn và đơn vị có nhu cầu. Qua đó, nhận diện và tách bạch doanh thu từ hoạt động cung cấp suất ăn trong tổng doanh thu của doanh nghiệp.
Hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Đầu tư công, giảm thủ tục
Đối với dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 đã được sửa đổi tương đối toàn diện. Tuy nhiên, những thay đổi lớn trong tổ chức chính quyền địa phương, đặc biệt là việc chuyển từ mô hình chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp đặt ra yêu cầu tiếp tục điều chỉnh các quy định liên quan đến ngân sách.
Theo Phó Thủ tướng, cùng với việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vai trò và trách nhiệm của cấp xã tăng lên đáng kể, kéo theo khối lượng công việc lớn hơn so với trước đây. Vì vậy, việc phân cấp phải gắn với chế độ, thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm giải trình, bảo đảm cấp xã có đủ điều kiện thực hiện nhiệm vụ được giao.
“Phân cấp phân quyền thì phải đi với nguồn lực”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Dự thảo Luật lần này tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và tính chủ động của ngân sách địa phương; kế thừa các quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.
Đối với 4 khoản thu phân chia gồm: thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường, dự thảo quy định tỷ lệ phân chia do Chính phủ trình Quốc hội quyết định theo từng nhóm địa phương, ổn định lâu dài và bắt đầu áp dụng từ năm 2027, phù hợp với tinh thần các kết luận Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Dự thảo cũng bổ sung nguyên tắc khi ban hành chính sách, chế độ phải đánh giá đầy đủ tác động, xác định rõ nguồn lực và khả năng cân đối ngân sách của từng cấp.
Đối với ngân sách cấp xã, dự thảo kế thừa quy định giao Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ phân chia các khoản thu; đồng thời bổ sung các nguyên tắc nhằm bảo đảm phù hợp với đặc điểm kinh tế, địa lý, dân cư, khả năng quản lý và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của từng địa bàn.
Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, tiếp tục rà soát để làm rõ những nội dung cần điều chỉnh, tăng thẩm quyền cho cấp xã và bảo đảm ngân sách cấp xã có đủ nguồn lực triển khai nhiệm vụ nhanh chóng, hiệu quả.
Dự thảo Luật cũng đưa vào quy định về hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội đối với đầu tư công theo Kết luận 18-KL/TW của Trung ương. Phó Thủ tướng cho biết, trong quá trình triển khai, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của các dự án thuộc chương trình đầu tư công trung hạn.
Theo Phó Thủ tướng, việc thể chế hóa quy định này trong Luật sẽ tạo cơ sở pháp lý để thực hiện thống nhất trong thời gian tới. Dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, từ Chính phủ trở xuống, theo nguyên tắc “việc của cấp nào cấp đó phải làm”.
Cùng với yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư, Chính phủ đề xuất đơn giản hóa quy trình lập, phân bổ và giao vốn theo hướng tích hợp quy trình lập, phân bổ vốn đầu tư phát triển và vốn chi thường xuyên trong kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán hằng năm.
 |
| Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: VPQH |
Một điểm đáng chú ý là đề xuất quy định một số trường hợp không phải phê duyệt chủ trương đầu tư, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án. Các trường hợp được đề cập gồm nhiệm vụ quy hoạch, nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư, dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án đầu tư công đặc biệt và một số dự án đã có chủ trương hoặc định hướng được xác định trong các chương trình, kế hoạch có liên quan.
Phó Thủ tướng cho biết, với một số dự án, chủ trương đã được xác định thông qua các chương trình, kế hoạch hoặc kết luận chỉ đạo của cấp có thẩm quyền thì không nhất thiết phải thực hiện lại thủ tục xin chủ trương đầu tư.
Dự thảo cũng đề xuất bỏ bước phê duyệt chủ trương đầu tư đối với toàn bộ dự án nhóm C, hiện chiếm khoảng 60% tổng số dự án đầu tư công đang triển khai theo đánh giá của Chính phủ. Một số nội dung ở bước chủ trương đầu tư sẽ được tích hợp vào bước quyết định đầu tư dự án.
Trong khi đó, đối với dự án nhóm A, nhóm B, đặc biệt là dự án quan trọng quốc gia có quy mô vốn lớn và thời gian thực hiện dài, việc phê duyệt chủ trương đầu tư vẫn cần thiết. Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát thủ tục, hồ sơ và công tác tổ chức thực hiện để bảo đảm hiệu quả đầu tư.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu mở rộng cơ chế đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với an toàn và hiệu quả, tránh tạo ra những khoảng trống trong quản lý. Ngoài ra, dự thảo Luật cũng rà soát quy định về chuyển nguồn ngân sách, làm rõ những trường hợp được chuyển nguồn và những trường hợp không được chuyển nguồn, theo hướng từng bước loại bỏ các trường hợp không còn phù hợp.
Tháo gỡ vướng mắc đấu thầu trong các lĩnh vực đặc thù
Đối với dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, dù Luật mới được sửa đổi năm 2025, quá trình thực hiện tiếp tục phát sinh những vấn đề cần điều chỉnh, đặc biệt trong các ngành, lĩnh vực đặc thù.
Theo Phó Thủ tướng, các quy định chung của Luật Đấu thầu có những giới hạn nhất định khi áp dụng vào các lĩnh vực có đặc thù riêng, trong đó có y tế. Thực tiễn triển khai cho thấy cần nghiên cứu cơ chế tham chiếu các luật chuyên ngành khi thực hiện đấu thầu trong một số lĩnh vực, nhằm bảo đảm quy định phù hợp hơn với yêu cầu thực tế.
Một nội dung khác là làm rõ các hình thức lựa chọn nhà thầu. Trước đây, luật đã mở rộng quyền chủ động cho chủ đầu tư trong quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu. Tuy nhiên, trên thực tế, một số địa phương vẫn còn lúng túng, e ngại khi áp dụng hình thức chỉ định thầu và lựa chọn tiếp tục thực hiện đấu thầu.
Phó Thủ tướng cho biết dự thảo lần này không thay đổi căn bản các hình thức lựa chọn nhà thầu, mà tập trung quy định rõ hơn những trường hợp được áp dụng chỉ định thầu. Việc quy định cụ thể hơn sẽ giúp quá trình triển khai thuận lợi, nhanh chóng hơn.
Theo Phó Thủ tướng, 2 nhóm nội dung trọng tâm của lần sửa đổi này là xử lý mối quan hệ giữa Luật Đấu thầu với các luật chuyên ngành có quy định liên quan và làm rõ các hình thức lựa chọn nhà thầu.
Phó Thủ tướng cũng ghi nhận các ý kiến của đại biểu Quốc hội về việc rà soát sự thống nhất giữa pháp luật thuế với các luật chuyên ngành, cũng như giữa Luật Đấu thầu và pháp luật hình sự. Đây là những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.
“Những vấn đề đưa ra lần này nhiều nội dung rất khó… rất cần trí tuệ tập thể của Quốc hội để từ đó Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi, hoàn thiện cho đảm bảo tính khả thi và phù hợp với hơi thở thực tiễn”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
