 |
| Các khu công nghiệp chuyển đổi mô hình, đón dòng vốn xanh. Ảnh: S.T |
Chuyển đổi mô hình để đón dòng vốn thế hệ mới
Theo báo cáo công bố ngày 13/7/2026 của MBS Research, thị trường khu công nghiệp đang ghi nhận sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các vùng. Trong khi miền Bắc tiếp tục thu hút các ngành điện tử, linh kiện và công nghệ cao nhờ lợi thế kết nối với chuỗi cung ứng Trung Quốc, miền Nam vẫn giữ sức hút đối với lĩnh vực logistics, kho vận và nhà xưởng xây sẵn nhờ hệ thống cảng biển và sân bay phát triển.
Các khu công nghiệp nằm gần hành lang logistics, cảng biển và trung tâm kinh tế được dự báo tiếp tục duy trì tỷ lệ lấp đầy ở mức cao trong thời gian tới.
Đáng chú ý, việc đổi mới chính sách thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài vào lĩnh vực công nghệ cao đang tạo bước chuyển quan trọng của ngành khu công nghiệp. Mô hình phát triển truyền thống dần nhường chỗ cho khu công nghiệp sinh thái, công nghệ cao và hạ tầng số, phù hợp với yêu cầu của dòng vốn đầu tư thế hệ mới.
Theo MBS Research, xu hướng phát triển khu công nghiệp thế hệ mới đang trở thành tiêu chuẩn mới của thị trường. Áp lực từ các tiêu chí ESG, mục tiêu phát thải ròng bằng “0” và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu buộc các chủ đầu tư phải thay đổi cách tiếp cận. Các khu công nghiệp mới được kỳ vọng tích hợp năng lượng tái tạo, hệ thống tuần hoàn nước, hạ tầng số và không gian xanh nhằm đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán dẫn, điện tử, xe điện và công nghệ cao.
Các chuyên gia MBS Research nhận định, Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nhờ quá trình cải cách chính sách phù hợp với môi trường kinh doanh mới, cùng việc nâng cao năng lực vận tải, logistics, tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và tăng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất toàn cầu.
Tuy nhiên, triển vọng của ngành vẫn đối mặt với nhiều thách thức khi căng thẳng thương mại chưa hạ nhiệt, Mỹ tiến hành điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 nhằm xem xét áp thuế trên diện rộng, trong khi kinh tế thế giới tiếp tục chịu tác động từ rủi ro địa chính trị, lãi suất và chi phí nguyên vật liệu gia tăng.
Từ thực tế trên, chuyên gia MBS Research cho rằng doanh nghiệp phát triển khu công nghiệp buộc phải thay đổi để thích ứng với môi trường cạnh tranh mới. Những doanh nghiệp sở hữu quỹ đất lớn, chưa khai thác và sẵn sàng chuyển đổi mô hình kinh doanh sẽ có nhiều cơ hội hưởng lợi trong chu kỳ tăng trưởng mới.
Hạ tầng xanh và logistics trở thành lợi thế cạnh tranh
Cùng với xu hướng chuyển đổi mô hình, phát triển khu công nghiệp sinh thái đang được nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh. Tại Việt Nam, chương trình chuyển đổi theo khung khu công nghiệp sinh thái quốc tế được triển khai từ năm 2014. Đến nay đã có 5 khu công nghiệp thí điểm gồm DEEP C (Hải Phòng), Amata (Đồng Nai), Hiệp Phước (TP.HCM), Hòa Khánh (Đà Nẵng) và Trà Nóc 1, 2 (Cần Thơ). Trong đó, DEEP C và Amata được đánh giá đạt nhiều kết quả tích cực và có khả năng hoàn thiện các tiêu chí khu công nghiệp sinh thái trong thời gian tới.
Đối với nhóm doanh nghiệp niêm yết, Tổng Công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp - CTCP (Becamex IDC - BCM) đang hợp tác với World Bank phát triển hai khu công nghiệp Cây Trường và Bàu Bàng mở rộng giai đoạn 2 theo mô hình khu công nghiệp sinh thái, thông minh thế hệ mới, ưu tiên thu hút các ngành công nghệ cao và thân thiện với môi trường. Cùng với sự hỗ trợ của Sembcorp, doanh nghiệp hướng tới cung cấp nguồn điện xanh và ổn định cho các khu công nghiệp nhằm tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn FDI công nghệ cao.
Trong khi đó, Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc - CTCP (KBC) tham gia đầu tư 2 dự án điện gió Vân Canh 1 và Vân Canh 2 tại Gia Lai, với tổng sản lượng điện dự kiến khoảng 1,1 tỷ kWh mỗi năm. Chiến lược này hướng tới cung cấp giải pháp năng lượng sạch cho các khách thuê trong khu công nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI công nghệ cao và trung tâm dữ liệu AI.
Đối với Tổng Công ty IDICO - CTCP (IDC), doanh nghiệp đang phát triển 2 khu công nghiệp mới là Tân Phước 1 và Vinh Quang theo định hướng khu công nghiệp sinh thái; đồng thời hợp tác với VinEnergo, VinFast, V-Green và Xanh SM nhằm phát triển hệ sinh thái xanh, xây dựng hệ thống điện mặt trời áp mái và phân phối điện trực tiếp cho khách thuê trong các khu công nghiệp.
Bên cạnh chuyển đổi mô hình phát triển, hạ tầng giao thông và logistics cũng được đánh giá là động lực quan trọng thúc đẩy thị trường khu công nghiệp.
Theo MBS Research, tuyến cao tốc TP.Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành sẽ kết nối hàng loạt khu công nghiệp tại Bình Dương và Bình Phước, giảm tải cho Quốc lộ 13, rút ngắn thời gian vận chuyển và tạo điều kiện để các khu công nghiệp nâng cao tỷ lệ lấp đầy, thu hút thêm dự án đầu tư mới.
Hai tuyến đường sắt Bàu Bàng - An Bình - Cái Mép và TP.Hồ Chí Minh - Cần Thơ cũng được kỳ vọng trở thành trục vận tải “xương sống” của khu vực phía Nam. Khi hoàn thành, 2 dự án sẽ kết nối trực tiếp các khu công nghiệp với hệ thống cảng biển, đồng thời giúp tiết kiệm khoảng 2,2 tỷ USD chi phí logistics mỗi năm.
Ở góc độ thu hút đầu tư, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ lực của dòng vốn FDI. Trong 6 tháng đầu năm 2026, vốn FDI giải ngân đạt 10,8 tỷ USD, tăng 13% so với cùng kỳ; vốn đăng ký mới đạt 10,8 tỷ USD, tăng 113% và vượt mức của cả năm trước. Việt Nam cũng ghi nhận nhiều đề xuất đầu tư quy mô lớn trong lĩnh vực công nghệ cao.
Đáng chú ý, Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 xác định khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là động lực dẫn truyền năng lực của nền kinh tế trên cơ sở phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Theo MBS Research, việc chuyển từ tư duy thu hút đầu tư theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu sẽ tạo nền tảng để Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.
Cùng với đó, đề án phát triển đô thị khoa học công nghệ phía Bắc TP.Hồ Chí Minh được kỳ vọng hình thành hệ sinh thái công nghiệp thế hệ mới, kết nối nghiên cứu, đổi mới sáng tạo với sản xuất và thương mại hóa sản phẩm. Đây được xem là bước đi nhằm tận dụng hạ tầng sẵn có để chuyển đổi khu vực phía Bắc TP.Hồ Chí Minh từ trung tâm sản xuất truyền thống thành trung tâm đổi mới sáng tạo công nghệ cao, qua đó mở ra dư địa phát triển mới cho thị trường khu công nghiệp.
