Gỡ điểm nghẽn đất đai, nâng cao hiệu quả sử dụng hơn 10 tỷ USD vốn đầu tư

Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh kiến nghị giải pháp gỡ điểm nghẽn đất đai. Ảnh: Ngọc Vân

Tháo gỡ điểm nghẽn sau cấp phép

Thông tin tại buổi họp báo cung cấp thông tin về tình hình kinh tế - xã hội của TP. Hồ Chí Minh vào cuối tuần qua, đại diện Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh cho biết, tổng vốn FDI đăng ký vào Thành phố từ đầu năm 2026 đến ngày 25/8/2026 đạt hơn 10 tỷ USD, tương đương 91,5% kế hoạch thu hút FDI năm 2026.

Theo số liệu tổng hợp, tỷ lệ vốn thực hiện của khu vực FDI đạt 66,4% so với vốn đăng ký. Kết quả này cho thấy dòng vốn đăng ký đang từng bước được chuyển hóa thành nguồn lực phục vụ hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên địa bàn Thành phố. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục thúc đẩy tiến độ triển khai để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Qua theo dõi, Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh nhận định, độ trễ thường phát sinh ở các dự án có quy mô lớn, sử dụng nhiều đất, yêu cầu đầu tư đồng bộ về xây dựng, giao thông, năng lượng hoặc phải thực hiện nhiều thủ tục liên quan đến quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường và phòng cháy, chữa cháy.

Một số dự án công nghệ cao, sản xuất, logistics và trung tâm dữ liệu cũng cần thời gian chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, nhập khẩu máy móc, thiết bị và tuyển dụng nhân lực chuyên môn.

Để đẩy nhanh tiến độ dự án, Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh đang phối hợp với các sở, ngành, địa phương và các ban quản lý tăng cường theo dõi tình hình triển khai sau cấp phép; phân nhóm các dự án trọng điểm, dự án quy mô vốn lớn để tập trung đôn đốc; kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục đầu tư.

Đối với các vướng mắc vượt thẩm quyền, Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh tổng hợp, báo cáo UBND TP. Hồ Chí Minh xem xét, chỉ đạo xử lý nhằm sớm đưa vốn đăng ký vào thực hiện.

Từ thực tiễn quản lý tại Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh cho biết, điểm nghẽn khiến dự án FDI mất nhiều thời gian từ cam kết vốn đến triển khai thực tế nằm ở các thủ tục về đất đai sau khi dự án được cấp phép, đặc biệt là thủ tục cho thuê đất, bàn giao đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Theo Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, đến nay, Khu Công nghệ cao có 165 dự án được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư tương đương 13,863 tỷ USD. Trong đó, vốn nước ngoài hơn 11 tỷ USD với 57 dự án và vốn trong nước là 74.290 tỷ đồng với 108 dự án, tương đương 2,857 tỷ USD. Năm 2026, Khu Công nghệ cao đặt mục tiêu thu hút khoảng 1,6 tỷ USD vốn đầu tư, tập trung vào vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số.

Theo ông Nguyễn Kỳ Phùng, thủ tục đầu tư hiện đã được đơn giản hóa đáng kể và Ban Quản lý là cơ quan cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với dự án trong Khu Công nghệ cao. Tuy nhiên, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư mới xác lập dự án, chưa đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đã có đầy đủ cơ sở pháp lý về đất để triển khai xây dựng.

Theo pháp luật đất đai hiện hành, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh chưa có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất. Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư vẫn phải thực hiện thủ tục thuê đất.

Hồ sơ được cơ quan chuyên môn thẩm định, trình cơ quan có thẩm quyền quyết định. Sau đó, các cơ quan liên quan xác định tiền thuê đất và nghĩa vụ tài chính, bao gồm việc xem xét miễn, giảm tiền thuê đất nếu dự án đáp ứng điều kiện pháp luật.

Đây là chuỗi thủ tục có sự tham gia của nhiều cơ quan trước khi nhà đầu tư được bàn giao đất theo quy định. Đất đai lại là điều kiện đầu vào của toàn bộ quá trình triển khai dự án. Khi chưa hoàn tất thủ tục thuê đất và bàn giao đất, các bước tiếp theo về xây dựng, đấu nối hạ tầng, lắp đặt thiết bị và tổ chức sản xuất đều bị ảnh hưởng. Đây cũng là khâu nhà đầu tư khó dự báo nhất về thời gian và chi phí.

Nối liền thủ tục đầu tư với thủ tục đất đai

Để tháo gỡ vướng mắc trên, trước mắt, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục hành chính và đất đai thông qua cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại chỗ.

Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh làm đầu mối rà soát hồ sơ từ sớm, theo dõi xuyên suốt và phối hợp với cơ quan chuyên môn về đất đai, cơ quan Thuế cùng các đơn vị liên quan, hạn chế việc nhà đầu tư phải tự liên hệ với nhiều đầu mối.

Gỡ điểm nghẽn đất đai sẽ tạo thuận lợi cho các dự án đầu tư sớm đưa vốn vào sản xuất. Ảnh: Ngọc Vân

Mục tiêu là rút ngắn khoảng thời gian từ khi dự án được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đến khi nhà đầu tư hoàn tất cơ sở pháp lý về đất và có thể triển khai trên thực địa.

Để rút ngắn thời gian từ “cấp phép” đến “vận hành”, theo Ban Quản lý, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở các thủ tục hành chính về đất đai sau cấp phép. Vì vậy, để rút ngắn thời gian từ cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đến khi dự án có thể triển khai, trước hết cần nối liền thủ tục đầu tư với thủ tục thuê đất, bàn giao đất và xác định nghĩa vụ tài chính.

Do quy trình đất đai còn có những nội dung chưa thuộc thẩm quyền của Ban Quản lý, giải pháp trước mắt là phối hợp với cơ quan chuyên môn về đất đai, cơ quan Thuế và các đơn vị liên quan ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Hồ sơ đất đai cần được rà soát sớm, xác định đầy đủ thành phần, điều kiện và các bước phải thực hiện, thay vì chờ dự án được cấp phép mới bắt đầu chuẩn bị.

Ban Quản lý tiếp tục thực hiện vai trò đầu mối theo dõi xuyên suốt, cập nhật tình trạng xử lý và phối hợp chuyển tiếp hồ sơ giữa các cơ quan; hạn chế tối đa việc nhà đầu tư phải tự liên hệ với nhiều đầu mối để hỏi tiến độ.

Đối với từng dự án, cần xác định rõ cơ quan xử lý, thời gian theo quy định, kết quả của từng bước và những nội dung có thể ảnh hưởng đến tiến độ hoặc phát sinh chi phí.

Ban Quản lý đang nghiên cứu, xây dựng dự thảo để tham mưu cơ quan có thẩm quyền xem xét cơ chế phân cấp phù hợp về giao đất, cho thuê đất.

Nếu được thông qua, cơ chế này sẽ giảm khâu chuyển tiếp giữa thủ tục đầu tư và thủ tục đất đai, tạo điều kiện thực hiện thực chất hơn mô hình một cửa tại chỗ và rút ngắn thời gian từ cấp phép đến bàn giao đất.

Trong thời gian chưa có quyết định chính thức, Ban Quản lý tiếp tục thực hiện vai trò đầu mối phối hợp, theo dõi tiến độ nhưng không thay thẩm quyền của cơ quan khác.

Thủ tục đầu tư chỉ thực sự hiệu quả khi được nối liền với đất đai và các điều kiện triển khai. Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục chủ động phối hợp, minh bạch tiến độ xử lý và đồng hành cùng nhà đầu tư để vốn đăng ký sớm được chuyển thành dự án hoạt động thực tế.