Hạ tầng năng lượng mở rộng không gian phát triển kinh tế biển

Hạ tầng năng lượng mở rộng không gian phát triển kinh tế biển.

Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh xác định kinh tế biển là một động lực tăng trưởng quan trọng. Trong đó, hạ tầng năng lượng, đặc biệt là hệ thống cấp điện, truyền tải và các nguồn năng lượng tái tạo ngoài khơi... là một trong những nền tảng quan trọng để mở rộng không gian phát triển kinh tế biển.

Thực tiễn tại miền Trung cho thấy, khi các địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, yêu cầu về hạ tầng điện cũng ngày càng cao. Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC) đang đồng bộ các giải pháp về sản xuất kinh doanh, đầu tư xây dựng, phát triển nguồn và lưới điện, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương nhằm nâng cao năng lực cung ứng và chất lượng dịch vụ.

Theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030, trên địa bàn 7 tỉnh do EVNCPC quản lý dự kiến có khoảng 50.000 MW nguồn điện được đưa vào vận hành, trong khi nhu cầu phụ tải hiện nay khoảng 5.000 MW và đến năm 2030 dự kiến khoảng 10.000 MW. Quy mô nguồn điện dự kiến lớn hơn nhiều so với nhu cầu phụ tải cho thấy miền Trung không chỉ có nhiệm vụ bảo đảm đủ điện mà còn phải chuẩn bị năng lực truyền tải, kết nối và điều phối để phục vụ các không gian phát triển mới.

Đáng chú ý, cả 7 tỉnh do EVNCPC quản lý đều có đường bờ biển dài. Đây là lợi thế để phát triển du lịch, dịch vụ biển, logistics, công nghiệp ven biển, thủy sản và năng lượng tái tạo. EVNCPC đang chủ động đón đầu các nguồn điện gió ngoài khơi theo Quy hoạch điện VIII, sẵn sàng phối hợp với các chủ đầu tư, cơ quan chức năng và địa phương thúc đẩy các dự án, đồng thời phát triển hạ tầng điện phục vụ nuôi trồng hải sản và các hoạt động dịch vụ tại khu vực duyên hải.

Cùng với việc đầu tư nguồn và lưới, chuyển đổi số cũng đang được đẩy mạnh tạo thêm một lớp hạ tầng mới cho hệ thống điện phục vụ kinh tế biển. EVNCPC đã triển khai các trạm biến áp 110 kV không người trực, trung tâm điều khiển xa và tự động hóa lưới điện phân phối. Tại Đà Nẵng hiện vận hành 26 trạm biến áp 110 kV không người trực; công nghệ GIS được ứng dụng tại trạm biến áp 110 kV Chi Lăng, góp phần giảm diện tích chiếm đất, tăng an toàn và bảo đảm mỹ quan đô thị.

Những thay đổi này cho thấy hạ tầng điện đang được tăng cường đầu tư, không chỉ cung cấp đủ điện mà còn hướng đến xây dựng một hệ thống có khả năng dự báo, điều khiển và thích ứng tốt hơn với sự thay đổi của phụ tải. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các trung tâm cảng biển, logistics, công nghiệp, du lịch và năng lượng tái tạo có thể tạo ra nhu cầu điện lớn, phân bố rộng và biến động theo từng khu vực.

Trên phạm vi cả nước, điện giữ vai trò thiết yếu đối với toàn bộ chuỗi hoạt động kinh tế biển. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, đến nay, hầu hết các đặc khu trên cả nước đã được cấp điện từ lưới điện quốc gia hoặc các nguồn điện ổn định. Tuy nhiên, yêu cầu phát triển mới đang đặt ra nhu cầu đầu tư lớn hơn cho hạ tầng năng lượng biển. EVN kiến nghị tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho điện gió ngoài khơi, các dạng năng lượng biển mới, hệ thống truyền tải ven biển và hạ tầng cấp điện cho các vùng biển, đảo; đồng thời có cơ chế huy động mạnh hơn nguồn lực tư nhân tham gia các chương trình cấp điện cho đảo tiền tiêu, khu vực biên giới biển và địa bàn đặc biệt khó khăn.

Một vấn đề có ý nghĩa quyết định là hạ tầng năng lượng cần được đặt trong tổng thể quy hoạch không gian biển. Việc phát triển điện gió ngoài khơi, điện mặt trời trên biển và các nguồn năng lượng mới phải được tính toán hài hòa với hàng hải, nuôi trồng thủy sản, du lịch biển và bảo tồn sinh thái. Quy hoạch tích hợp theo từng vùng biển, khu vực cụ thể sẽ giúp phân bổ không gian hợp lý, hạn chế xung đột trong khai thác và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư.

Theo Nghị quyết số 20-NQ/TW, đến năm 2030, tổng GRDP của các tỉnh, thành phố ven biển được đặt mục tiêu đóng góp trên 70% GDP cả nước; tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của các địa phương ven biển phấn đấu đạt trên 11%/năm. Nghị quyết đồng thời đặt mục tiêu phát triển các dự án điện gió ngoài khơi với tổng công suất 6-10 GW, hình thành 5-6 trung tâm kinh tế biển mạnh và bảo đảm 100% đảo có vị trí chiến lược, trọng yếu cơ bản được đầu tư hạ tầng thiết yếu đồng bộ.

Hiện thực hóa các mục tiêu, Nghị quyết xác định ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược, lưỡng dụng, số và năng lượng; tăng cường kết nối đất liền với hải đảo, các vùng động lực ven biển với các trung tâm kinh tế lớn, đồng thời hình thành các trung tâm công nghiệp, dịch vụ, logistics, năng lượng và đổi mới sáng tạo gắn với lợi thế từng vùng.

Đối với năng lượng tái tạo, Nghị quyết số 20-NQ/TW định hướng hoàn thiện quy hoạch, cơ chế, chính sách phát triển điện gió ngoài khơi, điện mặt trời trên biển và các loại hình năng lượng khác; phát triển nguồn điện tại chỗ ở khu vực xa bờ và các lĩnh vực biển mới như khử mặn nước biển, điện sóng, hydrogen và ammonia xanh. Đây là những định hướng trực tiếp liên quan đến việc mở rộng không gian phát triển năng lượng trên biển.

Điều này cho thấy hạ tầng năng lượng không còn được nhìn nhận đơn thuần là điều kiện kỹ thuật phục vụ sản xuất và sinh hoạt, mà đang trở thành một cấu phần của chiến lược phát triển không gian biển. Khi nguồn điện, lưới truyền tải, hạ tầng số và năng lượng tái tạo được quy hoạch đồng bộ với cảng biển, logistics và công nghiệp, du lịch và thủy sản, khả năng khai thác giá trị từ biển sẽ được mở rộng theo chiều sâu và bền vững hơn.

Hạ tầng năng lượng, từ bảo đảm cấp điện cho các đảo, phát triển lưới điện ven biển đến kết nối các nguồn năng lượng ngoài khơi, đang góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế biển. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy các ngành kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng biển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, phát triển bền vững và giàu lên từ biển.