 |
| Chính phủ triển khai 9 nhiệm vụ trọng tâm xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. |
Ngày 7/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 218/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Đây là bước cụ thể hóa quan điểm, mục tiêu và các giải pháp lớn của Trung ương thành chương trình hành động của Chính phủ, với yêu cầu rõ nhiệm vụ, rõ cơ quan chủ trì, rõ kết quả, tiến độ và trách nhiệm thực hiện.
Nghị quyết số 218/NQ-CP của Chính phủ đã xác định các chỉ tiêu định lượng cụ thể đến năm 2030: Đội tàu biển Việt Nam đảm nhận 20% thị phần vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu; kéo giảm chi phí logistics xuống dưới 12% GDP và hình thành 5 - 6 trung tâm logistics hiện đại ngang tầm quốc tế.
Nghị quyết số 218/NQ-CP yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tích hợp nhiệm vụ phát triển biển vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công, tài chính - ngân sách, quy hoạch và chương trình công tác hằng năm nhằm tạo chuyển biến thực chất về đóng góp của các địa phương ven biển, phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống người dân vùng biển, đảo.
Điểm đáng chú ý của Chương trình là xác lập 9 nhiệm vụ chủ yếu có tính xuyên suốt, bao quát từ thể chế, quản trị đến phát triển kinh tế, khoa học công nghệ, hạ tầng, môi trường, văn hóa và quốc phòng, an ninh. Trước hết là đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về phát triển quốc gia biển mạnh và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị biển quốc gia. Đây được xem là nền tảng để chuyển cách tiếp cận từ khai thác đơn ngành, phân tán sang quản trị tổng hợp, liên ngành và liên vùng, phù hợp với yêu cầu mở rộng không gian phát triển biển trong giai đoạn mới.
Cùng với đó, Chính phủ đặt nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia nhằm tạo đột phá cho phát triển. Việc tổ chức lại không gian biển theo hướng đồng bộ, hài hòa giữa khai thác và bảo tồn sẽ có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế xung đột lợi ích, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tạo dư địa cho các ngành kinh tế biển phát triển bền vững.
Một nhiệm vụ trọng tâm khác là huy động, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đồng thời phát triển mạnh doanh nghiệp biển, nhất là các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn. Đây là yêu cầu nhằm hình thành lực lượng doanh nghiệp đủ năng lực đầu tư vào những lĩnh vực có quy mô lớn, công nghệ cao, khả năng cạnh tranh quốc tế, qua đó tăng tỷ trọng giá trị gia tăng do khu vực kinh tế trong nước tạo ra trong chuỗi giá trị kinh tế biển.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được xác định là một trong 9 nhiệm vụ chủ yếu. Trong bối cảnh kinh tế biển đang chuyển mạnh sang mô hình xanh, thông minh và dựa trên dữ liệu, năng lực công nghệ sẽ quyết định khả năng nâng cao năng suất, quản lý tài nguyên, giám sát môi trường, dự báo thiên tai và phát triển những ngành kinh tế biển mới.
Trên nền tảng đó, Chương trình hành động yêu cầu đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh và các ngành kinh tế biển mới; đồng thời phát triển đồng bộ hạ tầng biển, mở rộng không gian phát triển quốc gia và hình thành các trung tâm kinh tế biển. Cách tiếp cận này cho thấy phát triển kinh tế biển không chỉ dừng ở khai thác lợi thế tự nhiên mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái kinh tế có hạ tầng kết nối, doanh nghiệp dẫn dắt, công nghệ hiện đại và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Phát triển kinh tế biển được đặt song hành với yêu cầu bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái biển và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Chương trình nhấn mạnh nâng cao khả năng chống chịu của các địa phương ven biển, hải đảo, qua đó đặt yêu cầu phát triển phải đi cùng bảo vệ tài nguyên, duy trì đa dạng sinh học và giảm thiểu những tác động ngày càng lớn của thiên tai, nước biển dâng và biến đổi khí hậu.
Hai nhiệm vụ còn lại tập trung vào con người và an ninh. Chính phủ yêu cầu xây dựng văn hóa biển, nâng cao đời sống người dân, phát huy sức mạnh cộng đồng cư dân biển trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn trên biển, đảo, tăng cường hội nhập và hợp tác quốc tế, nâng cao vị thế quốc gia. Như vậy, phát triển quốc gia biển mạnh được tiếp cận theo hướng toàn diện, trong đó kinh tế, xã hội, môi trường và quốc phòng, an ninh có quan hệ chặt chẽ và bổ trợ lẫn nhau.
Để bảo đảm 9 nhiệm vụ được triển khai thực chất, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động rà soát, cập nhật chương trình, kế hoạch hành động; phân công nhiệm vụ cụ thể, xác định rõ sản phẩm, tiến độ và nguồn lực. Với những nhiệm vụ đã rõ, đã có văn bản chỉ đạo hoặc đang được triển khai theo chương trình, đề án hiện hành, các cơ quan phải tổ chức thực hiện ngay, tránh phát sinh thêm các tầng nấc văn bản trung gian không cần thiết. Kết quả thực hiện phải gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
Chính phủ giao Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát mô hình quản lý nhà nước về biển, đảo; đề xuất cơ quan chủ trì điều phối các hoạt động trên biển, cơ chế điều phối liên ngành, liên vùng và quy trình phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh. Việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm được kỳ vọng khắc phục tình trạng phân tán trong quản lý, qua đó nâng cao hiệu quả điều phối các hoạt động trên không gian biển.
Bộ Tài chính có trách nhiệm chủ trì tổng hợp nhu cầu và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét bố trí nguồn lực thực hiện Chương trình theo quy định về ngân sách nhà nước, đầu tư công và các nguồn vốn hợp pháp khác. Trong khi đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao tổ chức thông tin, truyền thông về kết quả triển khai, tạo đồng thuận xã hội và huy động sự tham gia của doanh nghiệp, người dân, cộng đồng vùng biển, đảo.
Trong thời gian Chính phủ xem xét, quyết định cơ quan chủ trì điều phối các hoạt động trên biển, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao theo dõi, đôn đốc, tổng hợp và báo cáo tình hình thực hiện Chương trình. Bộ có trách nhiệm định kỳ hằng năm hoặc khi có yêu cầu báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đồng thời kiến nghị các giải pháp cần thiết để bảo đảm việc triển khai đồng bộ, hiệu quả. Khi phát sinh nhu cầu sửa đổi, bổ sung nhiệm vụ, các bộ, ngành và địa phương gửi đề xuất để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định.
Đáng chú ý, Chương trình hành động mới không tách rời các nhiệm vụ đã được triển khai theo Nghị quyết số 26/NQ-CP ngày 5/3/2020 của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Các đề án, dự án đang triển khai nếu phù hợp với mục tiêu mới sẽ tiếp tục thực hiện theo tiến độ được duyệt, đồng thời cập nhật, bổ sung những yêu cầu mới của Nghị quyết số 20-NQ/TW.
Đối với các nhiệm vụ chưa triển khai hoặc đang chuẩn bị đầu tư, phê duyệt, cơ quan chủ trì phải rà soát, đối chiếu với Nghị quyết số 20-NQ/TW và Chương trình hành động mới. Những nội dung còn phù hợp sẽ tiếp tục hoàn thiện thủ tục để triển khai, đồng thời lồng ghép các nhiệm vụ mới...
Với cách tiếp cận này, Nghị quyết số 218/NQ-CP không chỉ xác định các nhiệm vụ phát triển kinh tế biển mà còn tạo cơ chế chuyển hóa chủ trương xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh thành các chương trình, dự án và trách nhiệm cụ thể ở từng cấp, từng ngành. Từ hoàn thiện thể chế, quy hoạch không gian biển đến phát triển doanh nghiệp, hạ tầng, khoa học công nghệ, bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao đời sống người dân, 9 nhiệm vụ tạo thành một hệ thống giải pháp có tính liên kết, hướng tới khai thác tốt hơn tiềm năng biển nhưng không đánh đổi môi trường và an ninh.
Trong giai đoạn 2026-2030, yêu cầu quan trọng nhất là đưa các nhiệm vụ trở thành kết quả đo đếm được trong thực tiễn, tạo động lực mới cho các địa phương ven biển và các ngành kinh tế biển. Khi nguồn lực được huy động hiệu quả, quản trị biển được đổi mới, hạ tầng và công nghệ được đầu tư đồng bộ, cùng với bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng, an ninh, 9 nhiệm vụ chủ yếu của Chương trình hành động sẽ trở thành nền tảng quan trọng để Việt Nam xây dựng và phát triển thành quốc gia biển mạnh, nâng cao vị thế và mở rộng không gian phát triển quốc gia đến năm 2045.
