 |
| Chính phủ yêu cầu xây dựng, thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển. |
Cụ thể hóa các mục tiêu phát triển quốc gia biển mạnh
Chương trình hành động của Chính phủ nhằm thể chế hóa và tổ chức triển khai đầy đủ, kịp thời các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp được xác định tại Nghị quyết số 20-NQ/TW; đồng thời cụ thể hóa Chương trình hành động của Bộ Chính trị thành các nhiệm vụ quản lý, điều hành của Chính phủ với yêu cầu rõ nội dung, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, kết quả đánh giá và thời hạn hoàn thành.
Một trong những trọng tâm của Chương trình là xác định các nhiệm vụ có tính đột phá trong giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, làm cơ sở để các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện. Các nhiệm vụ này được lồng ghép với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công, tài chính - ngân sách, quy hoạch và chương trình công tác hằng năm.
Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh giai đoạn 2026-2030. Trong đó, tập trung tăng tỷ trọng đóng góp của các địa phương ven biển; phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh; hoàn thiện hạ tầng biển; nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; bảo vệ môi trường; bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân vùng biển, đảo.
Để thực hiện các mục tiêu trên, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả 9 nhóm nhiệm vụ.
Cụ thể, gồm: đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về phát triển quốc gia biển mạnh và hiệu lực, hiệu quả quản trị biển quốc gia; hoàn thiện thể chế, đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia; huy động, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển mạnh doanh nghiệp biển; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Cùng với đó là đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh và các ngành kinh tế biển mới; phát triển đồng bộ hạ tầng biển, mở rộng không gian phát triển quốc gia, hình thành các trung tâm kinh tế biển; bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái biển và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Chương trình cũng đặt trọng tâm vào xây dựng văn hóa biển, nâng cao đời sống người dân, phát huy sức mạnh cộng đồng cư dân biển; bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn trên biển, đảo, đồng thời tăng cường hội nhập, hợp tác quốc tế và nâng cao vị thế quốc gia.
Trong 9 nhóm nhiệm vụ, hoàn thiện thể chế và đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia được xác định là một trong những nền tảng tạo đột phá cho phát triển quốc gia biển mạnh.
Chính phủ yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp luật về biển, hải đảo cùng các lĩnh vực liên quan như đất đai, tài nguyên, môi trường, khoa học, công nghệ và các lĩnh vực kinh tế biển. Mục tiêu là bảo đảm hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, minh bạch, ổn định, khả thi, có sức cạnh tranh quốc tế, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn, chồng chéo và mâu thuẫn trong quá trình tổ chức thực hiện.
Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), trong đó quy định rõ cơ chế giao, cho thuê, sử dụng và khai thác không gian biển; nghĩa vụ tài chính; bảo vệ tài nguyên, môi trường; phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm và xử lý xung đột trong sử dụng biển.
Cùng với hoàn thiện pháp luật, Chính phủ yêu cầu tổ chức rà soát, cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Các quy định, hướng dẫn kỹ thuật về phân vùng chức năng, sử dụng không gian biển cũng sẽ được hoàn thiện, đi kèm cơ chế cập nhật, điều chỉnh linh hoạt, định kỳ.
Một nhiệm vụ đáng chú ý khác là xây dựng bản đồ số và cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát việc thực hiện quy hoạch, qua đó nâng cao năng lực quản trị không gian biển trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số.
Chính phủ cũng yêu cầu xây dựng, thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển đối với các đặc khu, đảo tiền tiêu và địa bàn chiến lược.
Phát triển các ngành kinh tế biển theo hướng xanh, thông minh
Đối với phát triển kinh tế biển, Chương trình hành động đặt yêu cầu các bộ quản lý ngành chủ động rà soát chiến lược, quy hoạch và chương trình phát triển để hình thành hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại.
Các mô hình sản xuất, kinh doanh và dịch vụ biển thông minh, phát thải thấp, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và năng lượng được ưu tiên phát triển, trong đó chú trọng phát triển kinh tế biển gần bờ trong phạm vi 12 hải lý.
Trong lĩnh vực dầu khí và tài nguyên biển, Chính phủ định hướng phát triển ngành dầu khí, công nghiệp dịch vụ kỹ thuật dầu khí, khai thác tài nguyên, khoáng sản biển theo hướng hiệu quả, bền vững. Cùng với đó là hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù đối với các dự án vùng nước sâu, xa bờ, mỏ cận biên và các dự án năng lượng ngoài khơi.
Kinh tế hàng hải cũng được xác định là một động lực quan trọng. Việt Nam sẽ phát triển hệ thống cảng biển xanh, thông minh; đội tàu vận tải biển; công nghiệp đóng tàu, sửa chữa tàu biển và dịch vụ logistics hàng hải, đồng thời bảo đảm kết nối đồng bộ với đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng không.
Chính phủ yêu cầu rà soát, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; xây dựng và triển khai hiệu quả Chương trình Quốc gia về công nghiệp hàng hải và cơ khí biển.
Trong lĩnh vực thủy sản, định hướng được xác định là cơ cấu lại ngành theo hướng giảm khai thác ven bờ, đẩy mạnh khai thác xa bờ có trách nhiệm và phát triển nuôi biển công nghiệp, công nghệ cao.
Hạ tầng, giống, bảo quản, chế biến, bảo hiểm thủy sản và các chính sách hỗ trợ ngư dân sẽ tiếp tục được chú trọng. Chính phủ đồng thời yêu cầu tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Các giải pháp sẽ được triển khai đồng bộ nhằm sớm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), nâng cao hiệu lực quản lý nghề cá, kiểm soát hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc và thực thi pháp luật trên biển.
Song song với đó, Việt Nam sẽ tăng cường bảo tồn, phát triển nguồn gen, tự chủ sản xuất giống thủy sản và đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ trong nuôi trồng thủy sản.
Các công nghệ nuôi biển hiện đại sẽ được nghiên cứu, ứng dụng, từng bước hình thành hệ thống lồng nuôi thông minh, phương tiện và thiết bị phục vụ nuôi biển, ứng dụng công nghệ số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo.
Mở rộng không gian cho các ngành kinh tế biển mới
Du lịch và dịch vụ biển cũng được định hướng phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu quốc tế. Các trung tâm, cụm du lịch biển quy mô lớn sẽ được hình thành, với các sản phẩm như du lịch xanh, du lịch tàu biển, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, kinh tế đêm và lễ hội biển.
Đáng chú ý, Chương trình hành động không chỉ tập trung vào các ngành kinh tế biển truyền thống mà còn mở rộng không gian cho những ngành kinh tế biển mới.
Các bộ, ngành và địa phương liên quan được yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển nuôi biển công nghệ cao, dược liệu biển, công nghệ sinh học biển, khử mặn nước biển, điện sóng, hydrogen, amoniac xanh và hạ tầng cáp ngầm biển.
Định hướng này cho thấy phát triển kinh tế biển trong giai đoạn tới không chỉ dừng ở khai thác lợi thế tài nguyên mà hướng tới hình thành một hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại, dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các nguồn năng lượng sạch.
Với 9 nhóm nhiệm vụ được xác định rõ, Chương trình hành động của Chính phủ tạo khung triển khai thống nhất từ Trung ương đến địa phương, hướng tới khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế biển, mở rộng không gian phát triển, đồng thời hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống người dân.
Mục tiêu xuyên suốt là từng bước đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, có nền kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh, có năng lực cạnh tranh và vị thế ngày càng cao trong khu vực và quốc tế.
