 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu số hóa triệt để chính sách hỗ trợ. Ảnh: Quang Phúc |
Khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều ngày 17/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, mặc dù các ngân hàng đã công bố nhiều chương trình tín dụng ưu đãi dành cho khu vực doanh nghiệp này, với tổng quy mô trên 437.000 tỷ đồng và lãi suất thấp hơn từ 1-2%/năm, việc tiếp cận vốn trên thực tế vẫn còn khó khăn.
Chỉ ra những nguyên nhân chủ yếu, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trước hết, hoạt động cho vay còn phụ thuộc nặng vào tài sản thế chấp. Nhiều ngân hàng yêu cầu bất động sản hoặc tài sản có giá trị cao để bảo đảm khoản vay, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp mới thành lập thường hạn chế về tài sản bảo đảm.
Bên cạnh đó, tính minh bạch thông tin và năng lực quản trị tài chính của nhiều doanh nghiệp còn hạn chế. Báo cáo tài chính chưa được chuẩn hóa, việc tách bạch giữa tài chính cá nhân và tài chính doanh nghiệp chưa rõ ràng khiến ngân hàng khó đánh giá chính xác khả năng trả nợ.
Một trở ngại khác là năng lực hấp thụ vốn chưa đáp ứng yêu cầu. Ngay cả khi được tiếp cận vốn vay, một số doanh nghiệp vẫn thiếu phương án kinh doanh rõ ràng, chưa quản trị tốt dòng tiền, làm gia tăng rủi ro và khiến ngân hàng thận trọng hơn trong quyết định cho vay.
Những hạn chế này tạo thành vòng luẩn quẩn đối với doanh nghiệp, thiếu vốn khiến việc mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh gặp khó khăn; doanh thu và dòng tiền yếu lại tiếp tục hạn chế khả năng tiếp cận tín dụng.
Để tháo gỡ điểm nghẽn, Chủ tịch Quốc hội đề nghị chuyển mạnh từ cho vay dựa trên tài sản thế chấp sang đánh giá khả năng tiếp cận tín dụng trên cơ sở dòng tiền, dữ liệu giao dịch, hợp đồng đầu ra và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.
 |
| Quang cảnh phiên thảo luận. Ảnh: Quang Phúc |
Cùng với đó, cần đẩy mạnh thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với hoạt động cho vay không có hoặc có ít tài sản bảo đảm dựa trên dữ liệu; cải cách, tăng cường quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc hỗ trợ nâng cao năng lực kế toán, quản trị tài chính, ứng dụng phần mềm và đa dạng hóa các kênh huy động vốn ngoài ngân hàng cũng cần được chú trọng.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, nút thắt không chỉ nằm ở nguồn cung tín dụng mà còn ở cách thức đánh giá rủi ro của ngân hàng và khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp. Nếu không giải quyết được vấn đề này, các chính sách hỗ trợ về thuế, mặt bằng sản xuất, công nghệ và thị trường cũng khó phát huy tối đa hiệu quả.
Đưa chính sách hỗ trợ đến đúng đối tượng
Đề cập định hướng hoàn thiện dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu lấy doanh nghiệp làm trung tâm, hỗ trợ theo lộ trình trưởng thành, chuyển từ tư duy cấp phát sang kiến tạo điều kiện phát triển.
Theo Chủ tịch Quốc hội, việc ban hành đầy đủ luật, nghị định, thông tư chưa phải là yếu tố quyết định nếu khâu tổ chức thực hiện chưa hiệu quả. Vì vậy, dự thảo Luật cần chú trọng những giải pháp có khả năng triển khai thực chất, giúp chính sách hỗ trợ đến đúng đối tượng và phát huy hiệu quả.
Trước hết, cần số hóa triệt để ngay từ đầu quá trình thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định cụ thể việc triển khai chính sách trên nền tảng dữ liệu liên thông giữa đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm xã hội và tín dụng.
Cùng với yêu cầu số hóa, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải gắn trách nhiệm giải trình với kết quả đầu ra cụ thể, bảo đảm công khai, minh bạch. Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, việc thành lập doanh nghiệp hiện nay tương đối nhanh chóng, nhưng điều quan trọng là phải có cơ chế hỗ trợ phù hợp để doanh nghiệp phát triển thực chất sau khi thành lập.
Đặc biệt, chính sách cần ưu tiên hỗ trợ thực chất đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Đây là nhóm cần được quan tâm trong quá trình hoàn thiện các giải pháp hỗ trợ, bảo đảm chính sách đáp ứng đúng những khó khăn trong tiếp cận vốn và nâng cao năng lực phát triển.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ kỳ vọng, việc hoàn thiện các quy định theo hướng số hóa, minh bạch, gắn trách nhiệm thực thi và tập trung hỗ trợ đúng đối tượng sẽ giúp Luật không chỉ là hỗ trợ mà trở thành công cụ thực sự giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam “lớn lên về chất”, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
