 |
| Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thu ngân sách nhà nước năm 2026 ước đạt hơn 3,05 triệu tỷ đồng. Ảnh: VPQH |
Thu ngân sách năm 2026 vượt khoảng 20,8% dự toán
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, chiều ngày 17/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày báo cáo về tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026; dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026, dự kiến kế hoạch đầu tư công năm 2027 và quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025.
Theo Bộ trưởng, thu ngân sách nhà nước năm 2026 ước đạt hơn 3,05 triệu tỷ đồng, vượt 20,8% dự toán và tăng 14% so với thực hiện năm 2025. Tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước ước đạt khoảng 20,8% GDP.
Trong năm, các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế và các khoản thu được triển khai với quy mô khoảng 360 nghìn tỷ đồng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Ở chiều chi, tổng chi ngân sách nhà nước năm 2026 ước đạt hơn 3,68 triệu tỷ đồng, bằng 116,4% dự toán. Công tác điều hành chi tập trung bảo đảm các nhiệm vụ chính trị quan trọng, thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, chi trả nợ, viện trợ và các nhiệm vụ chi theo quy định.
Đối với đầu tư công, đến hết tháng 9/2026, tỷ lệ giải ngân đạt 62,9% kế hoạch, cao hơn cùng kỳ các năm trước cả về số tuyệt đối và tỷ lệ. Chính phủ xác định quyết tâm phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công đã giao.
Về cân đối ngân sách, bội chi ngân sách nhà nước năm 2026 ước khoảng 598,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,1% GDP, giảm hơn 7,5 nghìn tỷ đồng so với dự toán. Nợ công dự kiến đến cuối năm ở mức khoảng 33-34% GDP, nằm trong giới hạn Quốc hội cho phép.
Đánh giá chung, điều hành ngân sách và chính sách tài khóa năm 2026 được triển khai chủ động, linh hoạt, kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp, người dân và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, tiến độ thu ngân sách trong những tháng cuối năm có xu hướng chậm lại, trong khi yêu cầu giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục đặt ra áp lực lớn đối với các cơ quan quản lý và đơn vị thực hiện.
Tăng dự toán chi đầu tư phát triển, ưu tiên các nhiệm vụ trọng điểm
Trên cơ sở mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm 2026-2030, Chính phủ trình Quốc hội dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2027 khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026. Tỷ lệ huy động thu ngân sách nhà nước dự kiến đạt khoảng 20,2% GDP, “là mức phấn đấu cao so với các năm gần đây trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực còn tiềm ẩn nhiều khó khăn, thách thức”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết.
Về phân cấp ngân sách, Chính phủ trình Quốc hội phương án phân chia 4 khoản thuế gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường theo hướng phân nhóm địa phương. Phương án nhằm thực hiện đầy đủ các định hướng về phân cấp, phân quyền, bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương đối với các nhiệm vụ chiến lược quốc gia, đồng thời tăng tính chủ động của ngân sách địa phương trong thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Tổng chi ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, tăng 915,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Trong đó, dự toán chi ngân sách trung ương khoảng 1,96 triệu tỷ đồng, tăng 438,6 nghìn tỷ đồng.
Đáng chú ý, chi đầu tư phát triển của ngân sách trung ương dự kiến khoảng 757,2 nghìn tỷ đồng, tăng 287,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Trong số này, khoảng 690 nghìn tỷ đồng được bố trí cho chi đầu tư công, tăng 260 nghìn tỷ đồng, tập trung nguồn lực thực hiện các công trình, dự án và nhiệm vụ quan trọng quốc gia, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Bên cạnh chi đầu tư phát triển, ngân sách trung ương tiếp tục bố trí kinh phí trả nợ lãi, viện trợ, cho vay theo cam kết, dự trữ quốc gia, dự phòng tài chính và dự phòng ngân sách theo quy định. Chi thường xuyên ngân sách trung ương dự kiến khoảng 1.980,9 nghìn tỷ đồng, tăng 120,5 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Nguồn lực được ưu tiên cho việc thực hiện các nghị quyết, kết luận của Đảng, nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và cải cách tiền lương.
 |
| Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đánh giá, kết quả thực hiện dự toán ngân sách vẫn đạt nhiều điểm tích cực. Ảnh: VPQH |
Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu bố trí chi thường xuyên tiết kiệm, phù hợp với chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.
Chính phủ dự kiến bội chi ngân sách nhà nước năm 2027 khoảng 740 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP. Nợ công đến cuối năm 2027 dự kiến khoảng 34-35% GDP. Việc huy động vốn vay được xác định phù hợp với tiến độ và khả năng giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm cân đối ngân sách và an toàn nợ công.
Bên cạnh những kết quả dự kiến, Chính phủ cũng nhận diện một số rủi ro, trong đó có khả năng hụt thu nếu tăng trưởng kinh tế không đạt mục tiêu; tác động của các chính sách tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn thu; áp lực tăng chi ngân sách trung ương; nhu cầu chi tiền lương, phụ cấp khu vực công; cũng như những bất cập phát sinh từ việc áp dụng tỷ lệ chi cố định đối với một số ngành, lĩnh vực.
Nhu cầu vay của ngân sách nhà nước tăng cao trong khi khả năng vay từ ngân quỹ nhà nước còn hạn chế, quy mô thị trường vốn trong nước chưa lớn, cũng là những vấn đề cần được tính toán trong điều hành tài khóa.
Kiểm toán, thẩm tra quyết toán ngân sách năm 2025
Cũng tại phiên họp, Chính phủ trình Quốc hội xem xét phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự toán thu ngân sách nhà nước là khoảng 1,9 triệu tỷ đồng, trong khi số quyết toán đạt khoảng 2,6 triệu tỷ đồng, vượt hơn 725 nghìn tỷ đồng, tương đương 36,8% dự toán.
Dự toán chi ngân sách nhà nước khoảng 2,5 triệu tỷ đồng, số quyết toán tăng hơn 119 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,6% dự toán. Bội chi ngân sách nhà nước quyết toán hơn 400 nghìn tỷ đồng, bằng 3,1% GDP, giảm khoảng 71 nghìn tỷ đồng, tương đương 15,1% so với dự toán. Tổng mức vay của ngân sách nhà nước đạt khoảng 764 nghìn tỷ đồng, thấp hơn dự toán gần 836 nghìn tỷ đồng.
Tổng nợ công ở mức hơn 4,2 triệu tỷ đồng, tương đương 33,35% GDP; các chỉ tiêu nợ công nằm trong giới hạn Quốc hội cho phép.
Chính phủ trình Quốc hội phê chuẩn tổng số thu cân đối ngân sách nhà nước là 4.267.354 tỷ đồng, tổng số chi cân đối ngân sách nhà nước là 4.560.931 tỷ đồng, bội chi ngân sách nhà nước 400.163 tỷ đồng và tổng mức vay ngân sách nhà nước 763.919 tỷ đồng.
Trình bày báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đánh giá, dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức và các yếu tố bất lợi từ bên trong, bên ngoài nền kinh tế, kết quả thực hiện dự toán ngân sách vẫn đạt nhiều điểm tích cực.
Quy mô thu ngân sách nhà nước tiếp tục tăng, đạt khoảng 21% GDP, cao hơn mức 17,9% GDP năm 2024. Thu ngân sách vượt 36,8% dự toán, bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội.
Thu ngân sách vượt dự toán ở cả ba khu vực kinh tế: doanh nghiệp nhà nước vượt 3%; doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vượt 21,7%; khu vực kinh tế ngoài quốc doanh vượt 35,7%. Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu vượt 35,9% dự toán.
Chi ngân sách nhà nước được mở rộng để đáp ứng các nhiệm vụ phát triển, tăng khoảng 16% so với dự toán. Nhìn chung, trạng thái ngân sách năm 2025 được đánh giá khá ổn định, an toàn và lành mạnh. Bội chi ở mức 3,1% GDP, nợ công bằng 33,35% GDP, góp phần củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô và hỗ trợ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Kiểm toán nhà nước đề nghị Quốc hội xem xét phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 theo các số liệu Chính phủ trình, gồm tổng thu cân đối ngân sách 4.267.354 tỷ đồng, tổng chi cân đối ngân sách 4.560.931 tỷ đồng, bội chi 400.163 tỷ đồng, tương đương 3,1% GDP, và tổng mức vay 763.919 tỷ đồng.
Thẩm tra các nội dung liên quan, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Ủy ban thống nhất với báo cáo và số liệu Chính phủ trình đã được Kiểm toán nhà nước xác nhận; đồng thời đề nghị Chính phủ và Kiểm toán nhà nước chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của số liệu quyết toán.
