 |
| Tổng chi ngân sách nhà nước 8 tháng năm 2026 ước đạt 1.608,3 nghìn tỷ đồng, bằng 50,9% dự toán và tăng 13,3% so với cùng kỳ năm 2025. |
Ưu tiên nguồn lực cho những nhiệm vụ trọng tâm
Chi ngân sách nhà nước không đơn thuần là việc thực hiện dự toán đã được phê duyệt, mà còn là quá trình phân bổ nguồn lực công theo các mục tiêu ưu tiên của nền kinh tế. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng lớn, hiệu quả điều hành chi ngân sách được thể hiện trước hết ở khả năng bảo đảm những nhiệm vụ thiết yếu, đồng thời dành nguồn lực hợp lý cho đầu tư phát triển.
Theo Bộ Tài chính, tổng chi ngân sách nhà nước 8 tháng năm 2026 ước đạt 1.608,3 nghìn tỷ đồng, bằng 50,9% dự toán và tăng 13,3% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng chi so với cùng kỳ diễn ra trong bối cảnh ngân sách phải bảo đảm đồng thời nhiều nhiệm vụ, từ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, quản lý nhà nước đến trả nợ, tiền lương và các chính sách an sinh xã hội.
Trong đó, chi đầu tư phát triển tiếp tục là một trọng tâm của điều hành ngân sách. Lũy kế 8 tháng, chi đầu tư phát triển ước đạt khoảng 514,6 nghìn tỷ đồng, bằng 45,9% dự toán Quốc hội quyết định. Việc duy trì nguồn lực cho đầu tư phát triển có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đầu tư công được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng hạ tầng và thúc đẩy các nguồn lực đầu tư khác của nền kinh tế.
Tuy nhiên, hiệu quả của chi đầu tư phát triển không chỉ được đo bằng số vốn đã bố trí, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa nguồn lực thành các công trình, dự án và năng lực phát triển thực tế. Đây cũng là lý do tiến độ giải ngân tiếp tục được đặt trong trọng tâm điều hành ngân sách.
Đến hết tháng 8, giải ngân vốn đầu tư công thuộc kế hoạch năm 2026 ước đạt khoảng 48,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn khoảng 8,7% về tỷ lệ so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy tiến độ giải ngân đã có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, khối lượng vốn cần thực hiện trong thời gian còn lại của năm vẫn lớn, đòi hỏi các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tiếp tục tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình triển khai dự án.
Trong điều hành đầu tư công, việc kiên quyết điều chuyển vốn từ những dự án chậm triển khai sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là giải pháp thúc đẩy tiến độ giải ngân, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực ngân sách.
Bên cạnh đầu tư phát triển, các khoản chi cho những nhiệm vụ thiết yếu tiếp tục được bảo đảm. Chi thường xuyên 8 tháng ước đạt 56,1% dự toán; chi trả nợ lãi đạt 63,3% dự toán.
Theo Bộ Tài chính, chi ngân sách trong 8 tháng cơ bản đáp ứng các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, quản lý nhà nước và thanh toán các khoản chi trả nợ đến hạn; đồng thời bảo đảm kịp thời tiền lương và các khoản có tính chất lương cho các đối tượng thụ hưởng.
Điều này cho thấy yêu cầu trong điều hành chi ngân sách không chỉ là kiểm soát quy mô chi, mà còn phải bảo đảm đúng trọng tâm, đúng đối tượng và đúng thời điểm, qua đó duy trì khả năng thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước.
Nâng hiệu quả chi, tăng khả năng ứng phó, tạo dư địa phát triển
Một trong những yêu cầu quan trọng của quản lý ngân sách là phải duy trì khả năng chủ động trước những nhiệm vụ phát sinh. Trong thực tế, bên cạnh các nhiệm vụ đã được dự toán, ngân sách luôn phải sẵn sàng nguồn lực để xử lý thiên tai, dịch bệnh, quốc phòng - an ninh và những yêu cầu cấp thiết khác.
Số liệu của Bộ Tài chính cho thấy, trong 8 tháng năm 2026, ngân sách trung ương đã sử dụng 11,2 nghìn tỷ đồng từ nguồn dự phòng để khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, thực hiện các nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh và xử lý những nhiệm vụ đột xuất, cấp bách theo quy định.
Cùng với nguồn lực tài chính, dự trữ quốc gia tiếp tục được sử dụng để hỗ trợ người dân trong những tình huống cần thiết. Đã có 18,4 nghìn tấn gạo dự trữ quốc gia cùng nhiều vật tư, thiết bị được xuất cấp phục vụ phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn và hỗ trợ giáp hạt đầu năm.
Việc chủ động sử dụng nguồn dự phòng và dự trữ quốc gia khẳng định, ngân sách không chỉ thực hiện các nhiệm vụ chi theo kế hoạch mà còn phải có khả năng phản ứng nhanh trước các biến động bất thường.
Từ góc độ này, hiệu quả chi ngân sách được nhìn nhận trên cả hai phương diện. Một mặt, phải bảo đảm kỷ luật, tiết kiệm và sử dụng đúng mục đích. Mặt khác, phải duy trì đủ khả năng linh hoạt để Nhà nước có thể huy động nguồn lực khi xuất hiện các nhiệm vụ cấp bách.
Đối với đầu tư phát triển, yêu cầu nâng cao hiệu quả càng trở nên rõ nét. Nguồn lực ngân sách có giới hạn trong khi nhu cầu đầu tư cho hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội và các lĩnh vực ưu tiên ngày càng lớn. Vì vậy, mỗi đồng vốn đầu tư công cần được phân bổ tới những dự án thực sự cần thiết, có khả năng triển khai và tạo hiệu quả lan tỏa.
Theo Bộ Tài chính, Chính phủ đã yêu cầu quyết liệt thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao; đồng thời tăng cường kiểm tra, đôn đốc và kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân sang những dự án có khả năng giải ngân tốt hơn.
Yêu cầu này cho thấy trọng tâm của điều hành chi đang chuyển mạnh từ “bố trí đủ nguồn lực” sang “sử dụng nguồn lực có hiệu quả”. Một đồng vốn chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được đưa vào nền kinh tế đúng thời điểm, đúng dự án và tạo ra giá trị phát triển.
Trong bối cảnh đó, việc theo dõi, đôn đốc và đánh giá tiến độ giải ngân trên cơ sở dữ liệu thực tế có vai trò ngày càng quan trọng. Đây cũng là cơ sở để nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện và kịp thời xử lý những dự án không có khả năng hấp thụ vốn.
Nhìn tổng thể, chi ngân sách 8 tháng năm 2026 đang được điều hành theo hướng vừa bảo đảm các nhiệm vụ thường xuyên, vừa ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển và duy trì khả năng ứng phó với các nhiệm vụ phát sinh.
Trong 4 tháng cuối năm, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các khoản chi, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và bảo đảm kỷ luật tài khóa.
Nếu nguồn thu tạo ra nguồn lực tài chính, thì hiệu quả chi quyết định giá trị mà nguồn lực đó tạo ra cho nền kinh tế và xã hội. Vì vậy, nâng cao chất lượng chi ngân sách không chỉ là yêu cầu của quản lý tài chính công, mà còn là một trong những điều kiện quan trọng để biến nguồn lực công thành động lực phát triển.
Với cách tiếp cận đó, điều hành chi ngân sách nhà nước trong thời gian tới tiếp tục hướng tới mục tiêu đúng trọng tâm, đúng tiến độ, tiết kiệm và hiệu quả, trong đó ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển, bảo đảm an sinh xã hội và các nhiệm vụ thiết yếu, đồng thời nâng cao khả năng chủ động trước những biến động phát sinh.
Qua đó, ngân sách nhà nước tiếp tục phát huy vai trò là công cụ phân bổ nguồn lực, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
